ABD’li bilim insanları, Dünya’nın dönüş hızının artması nedeniyle 9 Temmuz 2025 Çarşamba gününün tarihteki en kısa gün olabileceğini açıkladı. Uzmanlar, 9 Temmuz, 22 Temmuz ve 5 Ağustos 2025 tarihlerinde günlerin, normalden 1.3 ile 1.51 milisaniye daha kısa süreceğini belirledi.
Dünyanın Dönüş Hızı: 5 Temmuz’dan Daha Hızlı
Şu ana kadar kaydedilen en kısa gün, 5 Temmuz 2024’e ait. O gün, Dünya’nın dönüşü, normalden 1.66 milisaniye daha hızlıydı. Ancak 9 Temmuz’un bu rekoru kırması bekleniyor. Bilim insanları, Dünya’nın dönüş hızındaki artışı dikkatle izliyor.
Dünya’nın dönüş hızındaki bu artış devam ederse, tarihte ilk kez negatif artık saniye eklenmesi gündeme gelebilir. Scripps Oşinografi Enstitüsü’nden jeofizikçi Duncan Agnew, bu durumu “eşi benzeri görülmemiş bir olay” olarak nitelendiriyor. Agnew, “Dünya’nın dönüş hızındaki bu değişim felaketlere yol açmayacak ancak önemli bir gelişme” dedi.
Dünya’nın dönüş hızındaki artışın kesin nedeni bilinmese de, uzmanlar atmosferdeki değişiklikler, buzulların erimesi, çekirdek hareketlilikleri ve manyetik alanın zayıflaması gibi faktörlerin etkili olabileceğini öne sürüyor.
Londra Üniversitesi’nden astrofizikçi Graham Jones’a göre, Dünya bu yaz 9 Temmuz, 22 Temmuz veya 5 Ağustos tarihlerinde en kısa günü yaşayabilir.
9 Temmuz’da günün 1,30 milisaniye, 22 Temmuz’da 1,38 milisaniye ve 5 Ağustos’ta ise 1,51 milisaniye daha kısa olabileceği tahmin ediliyor.
Uzmanlar, bu kadar küçük farkların bile GPS sistemleri, uydu navigasyonu ve zaman ölçüm sistemleri üzerinde etkili olabileceğini belirtiyor.
Kimse nedenini tam olarak bilmiyor
Moskova Devlet Üniversitesi’nden Leonid Zotov “Kimse bunu beklemiyordu, hızlanmanın nedeni açıklanamıyor” ifadesiyle dünya’nın bu hızlanma sürecinin nedeninin henüz açıklanamadığını belirtti.
Dönüş hızı neden değişiyor?
Dünya’nın dönüşü her zaman sabit değildir. Depremler, buzulların erimesi, okyanus akıntıları, çekirdekteki sıvı hareketleri gibi birçok doğal olay dönüş hızını etkileyebilir. Bu tür değişimler atom saatleriyle milisaniye hassasiyetinde ölçülüyor.
Kırılan kısa gün rekorları
19 Temmuz 2020: 1,47 milisaniye kısa
9 Temmuz 2021: 1,47 milisaniye kısa
30 Haziran 2022: 1,59 milisaniye kısa
5 Temmuz 2024: 1,66 milisaniye kısa (rekor)
2023 yılında dönüş hızı yavaşlasa da, 2024’te yeniden hız kazandı ve arka arkaya rekorlar kırılmaya başladı.
Etkileri ne olacak?
Milisaniyelik sapmalar bile GPS sistemlerini, telefon ağlarını ve finansal işlemlerin zamanlamasını etkileyebiliyor.
Bilim insanları, dönüş hızındaki artış devam ederse tarihte ilk kez “negatif artık saniye” uygulamasının gündeme gelebileceğini belirtiyor. Bu, zamanı dengelemek için resmi saatlerden bir saniyenin çıkarılması anlamına geliyor. Ancak böyle bir işlem daha önce hiç yapılmadı.
(Bilim dergilerinden derleme)
