🔴Karnavala Rioyê ya ku li cîhanê bi rengînî û coşa xwe tê naskirin, îsal ne tenê bi dans û mûzîkê, lê bi tevgerên “veguherîna ekolojik” jî balê dikişîne. Ji bo pêşîgirtina li qirêjiya jîngehê, kostûm û aksesûarên ku piştî şahiyan dibûn çop, niha di destê hunermend û welatiyan de dibin berhemên hunerî.
Kostûmên ji Torên Masîgiriyê û Pipetan
Li Copacabanayê, di atolyeyên ku ji aliyê pargîdaniya Orla Rio ve hatine organîzekirin de, welatî fêr dibin ka çawa ji tiştên avêtî kostûman çêkin. Maria Clara Lewenkopf a 26 salî ku sêwirîner e, ji tora masiyan a kevin kostûmekî “denizkiz” (keçika deryayê) amade dike. Lewenkopf dibêje: “Her sal her kes dixwaze tiştên nû bikire, lê em dikarin bi tiştên di destê xwe de jî bibin xwedî şêwazekî cuda.”
Di atolyeyan de mînakên balkêş derdikevin holê:
• Pipetên rengîn: Dibin flûtên pan (amûreke mûzîkê).
• Parçeyên neynikan: Li ser sfireyên kevin tên zeliqandin û dibin kincên biriqandî.
• Kulîlkên plastîk: Ji şûşeyên avê tên çêkirin û li kostûman tên zêdekirin.
‘Catadores’: Kedkarên Veşartî yên Karnavalê
Hulqê herî krîtîk ê vê xeleka ekolojîk karkerên bi navê “catadores” (komkerên çopê) ne. Li Brezîlyayê nêzî 700 hezar catador hene û ew %67,2’ê vezîvirandina (recycling) welat pêk tînin.
Monique Barbosa, yek ji van karkeran e û li Meydana XV çopê kom dike. Barbosa destnîşan dike ku di dema karnavalê de rojane di navbera 200 û 500 realî de qezenc dike û bi serbilindî dibêje: “Em alîkariya paqijkirina bajêr dikin!” Şaredariya Rioyê jî îsal ji bo van karkerên ku gelek caran nayên dîtin, navendên bêhnvedanê, xwarin û piştgiriya psîkolojîk amade kiriye.
Projeya ‘Sustenta Carnaval’
Ji bilî atolyeyan, projeya bi navê Sustenta Carnaval ku ji aliyê dansker Mariana Pinho ve hatî avakirin, aksesûarên ku ji dibistanên Sambayê dimînin kom dike. Ev materyalên wekî papax, pelerin û xemlên milan, di depoyekê de ji nû ve tên firotin da ku di salên bê de werin bikaranîn.
Amara Geriya Karnavalê
• Beşdarbûn: %11’ê nifûsê ji bo festîvalê kostûm kirîne an plan kirine bikirin.
• Rêjeya Vezîvirandinê: Li Brezîlyayê tenê %8,3’ê çopê tê vezîvirandin (Ev rêje li Fransayê %52 ye).
• Dîrok: Karnavala 2025’an di navbera 28’ê Sibatê û 8’ê Adarê de bi coşeke mezin hat pîrozkirin.
Sêwirîner Ursula Barreto vê rewşê wiha kurt dike: “Karnaval berî her tiştî kêliya afirînerî û azadiyê ye. Ji bo kostûmekî serkeftî, ne şert e ku mirov bikeve nava deryaya xerckirinê.”
/Çavkanî: ÎlkeTv/
