Avrupa Parlamentosu salı günü, milletvekillerini telif haklarını yapay zekâ (YZ) kullanımına karşı koruyacak “kalıcı” bir çözüm bulmaya çağıran bir dizi tavsiye kararı kabul etti (kaynak İngilizce); yaratıcı sektör temsilcileri bu adımın, sanatçılar ve hak sahipleri için güçlü bir siyasi destek anlamına geldiğini söylüyor.
Parlamentonun hukuk işleri komitesi tarafından hazırlanan rapor, Birlik içinde kullanıcıların erişimine sunulan tüm YZ sistemlerine AB telif hakkı hukukunun uygulanmasını talep ediyor.
Başlıca önerilerinden biri, Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi (EUIPO) bünyesinde, YZ modellerinin eğitilmesinde kullanılan tüm telifli eserleri ve eserlerinin kullanılmasını reddeden sanatçıları listeleyecek bir Avrupa sicili oluşturulması (kaynak İngilizce). Raporda ayrıca şirketlerin, eğitim verisi toplamak için taradıkları internet sitelerini açıklamaları gerektiği belirtiliyor.
Milletvekilleri, bu şeffaflık yükümlülüklerine uyulmamasının “telif hakkı ihlaline eşdeğer” sayılabileceği ve YZ şirketlerini hukuki sonuçlarla karşı karşıya bırakabileceği uyarısında bulunuyor.
AP üyeleri, AB’nin gayrisafi yurt içi hasılasının neredeyse yüzde 7’sini üreten Birliğin yaratıcı sektörünü korumak için, telifli materyalin “adil biçimde ücretlendirilmesi” gerektiğini söyledi.
Rapora ilişkin değerlendirmesinde AP üyesi Axel Voss ocak ayında, “Üretken YZ hukuk devletinin kuralları dışında çalışmamalı” demişti (kaynak İngilizce). “Telifli eserler YZ sistemlerini eğitmek için kullanılıyorsa, yaratıcılar şeffaflık, hukuki kesinlik ve adil tazminat hakkına sahiptir.”
Avrupa Besteci ve Söz Yazarı İttifakı’nın (ECSA) genel sekreteri Marc du Moulin, Euronews Next’e daha önce verdiği bir röportajda, AB’nin mevcut kuralları uyarınca, bir yaratıcı “haklarını saklı tutmadığı” sürece şirketlerin metin ve veri madenciliği –YZ eğitimi dahil– amacıyla telifli materyalleri kullanabildiğini söylemişti.
Sektör kuruluşlarından karışık tepkiler
Yaratıcı sektör kuruluşları, Parlamentonun oylamasına karışık tepkiler verdi.
Avrupa Yazar ve Besteci Meslek Birlikleri Grubu’na (GESAC) göre, raporun kabul edilmesi, Parlamentonun yaratıcıların hakları lehine “kararlı bir tavır” aldığını gösteriyor.
GESAC Genel Müdürü Adriana Moscoso del Prado, Euronews Next’e yaptığı açıklamada “Bu oylama, AB düzeyinde söz konusu olanın öneminin giderek daha fazla fark edilmesine katkıda bulunuyor. İnovasyon, adalet ve kültürel egemenlik bir arada yürümek zorunda” dedi.
Moscoso del Prado ayrıca, eserlerin YZ sistemlerini eğitmek için kullanılması halinde yaratıcıların ücret almasını güvence altına alacak bir lisanslama piyasası çağrısını da destekledi.
Yaratıcı sektörleri temsil eden koalisyon Creativity Works!’ün başkanı Ann Becker ise, YZ şirketlerinin sanatsal eserleri izinsiz kullanmasıyla mücadele için mevcut mevzuatın uygulanması gerektiğini savundu.
“Öncelik, mevcut korumaları zayıflatabilecek ve kültür ile yaratıcılığa yapılan yatırımı tehlikeye atabilecek yasal değişiklikler yerine, yürürlükteki kuralların tam olarak uygulanması ve icrasına verilmelidir” dedi.
Bilgisayar ve İletişim Endüstrisi Birliği (CCIA) de bu görüşü yineleyerek, sanatçıların eserlerinin YZ eğitimi için kullanılmadan önce önceden izin alınması şartının, Avrupa’daki çok sayıda sektörde faaliyet gösteren şirketler için “bir uyum vergisine” dönüşebileceğini söyledi.
Birliğe göre birçok şirket, büyük yayınevleriyle karmaşık lisans anlaşmaları müzakere etmekte zorlanacak. Bunun yerine, odak noktasının AB Yapay Zekâ Yasası ve Telif Hakkı Direktifi de dahil olmak üzere AB’nin mevcut mevzuatının daha iyi uygulanması olması gerektiğini belirtti.
Bilgisayar ve İletişim Endüstrisi Birliği’nde YZ politika sorumlusu olan Boniface de Champris, “Bugünkü bağlayıcı olmayan rapor, yenilikçilere yanlış bir mesaj veriyor ve Avrupa’nın küresel arenadaki dijital rekabet gücünü sekteye uğratma riski taşıyor” dedi.
Yaratıcı gruplar, mevcut kuralların sanatçılara eserlerinin YZ eğitimi için kullanılmasını reddetmeleri konusunda net bir yol sunmadığını daha önce Euronews Next’e söylemişti.
/eruonews/
