🔴ABD Başkanı Trump’ın, Grönland için özel elçi ataması Kopenhag’ta büyük memnuniyetsizlik yarattı. ABD’nin Kopenhag Büyükelçisi, Danimarka Dışişleri Bakanlığı’na çağrıldı.
Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Lokke Rasmussen, bu adımdan “derinden öfkelendiğini” söyledi ve Washington’u Danimarka’nın egemenliğine saygı duymaya çağırdı.
Danimarka, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Başkan Donald Trump’ın Grönland’a özel bir temsilci atamasının ve bu temsilcinin Danimarka’nın özerk bölgesini “ABD’nin bir parçası” haline getireceğine dair yemin etmesinin ardından ABD büyükelçisini çağıracağını belirtti .
ABD Başkanı Donald Trump, Louisiana Eyalet Valisi Jeff Landry’i Grönland Özel Elçisi olarak atadığını duyurdu.
Sosyal medya hesabından konuya ilişkin bir açıklama yayınlayan Trump, “mükemmel” bir vali olarak nitelendirdiği Landry ile ilgili olarak “Grönland’ın ulusal güvenliğimiz açısından ne kadar önemli olduğunu anlıyor ve ülkemizin çıkarları için kararlılıkla çaba gösterecek” ifadelerini kullandı.
Trump, Ocak 2025’te Beyaz Saray’a döndüğünden beri , ABD’nin güvenlik nedenleriyle kaynak bakımından zengin minarellere sahip bu adaya ihtiyacı olduğunu defalarca dile getirdi ve adayı güvence altına almak için güç kullanımını dışlamayı reddetti.
Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Lokke Rasmussen Pazartesi günü yaptığı açıklamada bu adıma “derinden öfke” duyduğunu söyledi ve Washington’ı Danimarka’nın egemenliğine saygı duymaya çağırdı.
Atanan elçi Landry ise X platformundaki bir paylaşımında Trump’a doğrudan yanıt verdi: “Grönland’ı ABD’nin bir parçası haline getirmek için bu gönüllü pozisyonda size hizmet etmek bir onur.” dedi.
Danimarka Dışişleri Bakanı TV2 televizyonuna yaptığı açıklamada, atama ve açıklamaların “tamamen kabul edilemez” olduğunu belirterek, bakanlığının önümüzdeki günlerde ABD büyükelçisini “açıklama almak için” çağıracağını söyledi.
“Danimarka, Faroe Adaları ve Grönland’dan oluşan bir krallığımız olduğu sürece, egemenliğimizi baltalayanların varlığını kabul edemeyiz,” dedi.
Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen ve Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, “ulusal sınırlar ve devletlerin egemenliğinin uluslararası hukuka dayandığını” hatırlatan ortak bir bildiri yayınladılar.
“Başka bir ülkeyi ilhak edemezsiniz. Uluslararası güvenlik gerekçesiyle bile olsa,” dediler ve eklediler: “Ortak toprak bütünlüğümüze saygı bekliyoruz.”
Nielsen, Grönlandlılara hitaben yaptığı bir Facebook paylaşımında, özel bir elçi atanmasının “burada, ülkemizde hiçbir şeyi değiştirmediğini” söyledi.
“Geleceğimizi kendimiz belirleyeceğiz. Grönland bizim ülkemizdir,” diye yazdı ve ekledi: “Grönland Grönlandlılara aittir.”
Avrupa Komisyonu Pazartesi günü Danimarka’ya olan güçlü desteğini ifade etti.
Avrupa Birliği’nin diplomatik hizmetlerinin sözcüsü Anouar El Anouni gazetecilere yaptığı açıklamada, “Danimarka Krallığı’nın toprak bütünlüğünün, egemenliğinin ve sınırlarının dokunulmazlığının korunması Avrupa Birliği için hayati önem taşıyor ” dedi.
Stratejik konum
Ocak ayında yapılan bir kamuoyu yoklamasına göre, Grönland’ın 57.000 nüfusunun büyük çoğunluğu Danimarka’dan bağımsız olmak istiyor, ancak Amerika Birleşik Devletleri’nin bir parçası olmak istemiyor.
Hem Danimarka hem de Grönland liderleri, bu uçsuz bucaksız adanın satılık olmadığını ve kendi geleceğine kendisinin karar vereceğini defalarca vurguladılar.
Lokke Rasmussen yaptığı açıklamada, “Bu atama, Amerika’nın Grönland’a olan ilgisinin devam ettiğini teyit ediyor” dedi.
“Ancak, ABD de dahil olmak üzere herkesin Danimarka Krallığı’nın toprak bütünlüğüne saygı göstermesi gerektiğinde ısrar ediyoruz.” diye de ekledi.
Kuzey Amerika ve Avrupa arasında yer alan Grönland, ABD, Çin ve Rusya’nın Arktik bölgesine olan ilgisinin arttığı, nadir toprak elementleri yarışının kızıştığı ve küresel ısınmanın neden olduğu buz erimesinin yeni nakliye rotaları açtığı bir dönemde stratejik bir öneme sahip.
Grönland’ın coğrafi konumu, Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki füzeler için en kısa rota üzerinde yer almasını da sağlıyor.
ABD’nin Grönland’da Pituffik askeri üssü bulunuyor ve bu üs, Washington’ın füze savunma altyapısının önemli bir parçasını oluşturuyor. Ayrıca Haziran 2020’de adada bir konsolosluk açtı.
Ağustos ayında Danimarka, Grönland’a müdahale girişimine dair haberlerin ardından ABD maslahatgüzarını çağırdı .
Trump’a yakın en az üç ABD’li yetkilinin, Grönland’ın başkenti Nuuk’ta ABD ile yakınlaşmayı destekleyen ve karşı çıkan kişileri tespit etmeye çalıştığı görüldü.
Trump’ın Grönland’ı ele geçirme kararlılığı, NATO’nun kurucu üyelerinden ve Afganistan ile Irak’taki savaşlarında Amerika’nın yanında yer alan Danimarka’yı şaşkına çevirdi .
Ocak ayında Kopenhag , Arktik bölgesindeki askeri varlığını artırmak için 2 milyar dolarlık bir plan açıkladı .
/AFP/
