ABD’de federal hükümetin kapalı kalma süresi 35 günü aşarak ülke tarihinin en uzun kapanması olarak kayıtlara geçti. Bütçe krizi nedeniyle yaklaşık 1,4 milyon kamu çalışanı maaşsız kalırken, sosyal yardımların ve hava trafiğinin aksaması gündemde.
Washington yönetimi, kapanmanın altıncı haftasına girilirken, krizin ekonomik ve toplumsal etkileri giderek derinleşiyor. 30 Eylül’de yeni bütçenin Kongre’de onaylanamamasıyla birlikte federal kurumların büyük bölümü faaliyetlerini kademeli olarak durdurmuştu.
Sosyal yardımlar ve kamu hizmetleri aksıyor
Gıda yardımı ve sağlık desteği gibi milyonlarca Amerikalı’ya yönelik sosyal programların finansmanı askıya alınırken, yaklaşık 1 milyon 400 bin kamu çalışanı maaş almadan çalışmaya devam ediyor veya ücretsiz izne çıkarılmış durumda.
Trump yönetimi, kapanmanın birkaç hafta daha sürmesi hâlinde ülke genelinde hava trafiğinde ciddi aksaklıklar yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, Philadelphia’daki basın toplantısında, “Bir hafta içinde kitlesel uçuş iptalleri, büyük gecikmeler ve bazı hava sahalarının kapanmasıyla karşılaşabiliriz” ifadelerini kullandı.
Amerikan Otomobil Birliği (AAA), Şükran Günü döneminde 5,8 milyon kişinin iç hatlarda seyahat edeceğini öngörüyor. Ancak 60 binden fazla hava trafik kontrolörü ve güvenlik görevlisinin maaş almadan çalışması, devamsızlık oranlarını artırıyor. Uzmanlar, bunun havaalanlarında uzun kuyruklar ve iptallerle sonuçlanabileceğini belirtiyor.
Krizin merkezinde sağlık harcamaları var
Kapanmanın temel nedeni, sağlık sigortası sübvansiyonlarının uzatılması konusundaki siyasi anlaşmazlık. Demokratlar, milyonlarca düşük gelirli Amerikalı’nın sağlık sigortasını erişilebilir kılan sübvansiyonlar yeniden onaylanmadan bütçeye “evet” demeyeceklerini açıklıyor. Cumhuriyetçiler ise bu meselenin hükümet yeniden açıldıktan sonra ele alınması gerektiği görüşünde.
Her iki taraf da geri adım atmazken, bazı ılımlı milletvekilleri çözüm arayışında. İki partiden dört kongre üyesi, pazartesi günü sağlık sigortası primlerini düşürmeyi hedefleyen bir taslak öneri sundu. Ancak bu girişimin kısa vadede etkili olup olmayacağı belirsiz.
Trump: “Benden haraç alınmasına izin vermem”
ABD Başkanı Donald Trump, bütçe krizine ilişkin CBS News’e yaptığı açıklamada, “Benden haraç alınmasına izin vermem” sözleriyle müzakerelere kapıyı kapattı. Trump, Demokratlara baskı yapmak amacıyla bazı sosyal yardım programlarını kesmekle ve federal çalışanları işten çıkarmakla tehdit etti.
Salı günü yaptığı açıklamada Trump, 42 milyon kişinin yararlandığı gıda yardımı programı SNAP’ın fonlarının kesilebileceğini dile getirdi. Ancak Beyaz Saray daha sonra yaptığı açıklamada, mahkeme kararlarına uyulduğunu ve ödemelerin “olabildiğince hızlı şekilde” sürdürüleceğini belirtti.
Uzmanlar uyarıyor
Ekonomistler, kapanmanın haftalarca sürmesinin büyüme üzerinde ciddi baskı yaratabileceği uyarısında bulunuyor. Kamu sektöründeki durmanın, özel sektör tedarik zincirlerine ve tüketici harcamalarına da yansıması bekleniyor.
ABD tarihinde daha önce 21 günlük kapanma ile rekor kıran 1995-1996 dönemi, 2018’de Donald Trump döneminde yaşanan 35 günlük kapanmayla geride kalmıştı. Mevcut kriz ise, bu rekoru da aşarak Amerikan siyasi tarihinde yeni bir dönüm noktası oluşturdu.
Kaynaklar: Euronews/AP/ DW
