Sudan ordusu ile paramiliter bir grup arasındaki güç mücadelesinin tetiklediği savaş ateşkes çağrılarına rağmen devam ediyor.
Savaşan taraflardan biri Hızlı Destek Güçleri’nin (RSF)ABD, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Mısır tarafından yapılan insani bir ateşkes çağrısına evet demesine rağmen çatışmalarda yavaşlama belirtisi göstermiyor.
Ordunun desteklediği hükümet, ABD öncülüğündeki uluslararası arabuluculara henüz yanıt vermedi ve cuma günü ordu kontrolündeki başkent Hartum’da patlamalar meydana geldi.
Uzmanlar, RSF’nin gerçekten ateşkesi uygulamaya hazır olup olmadığı konusunda şüphelerini dile getirirken, RSF’nin güneydeki El-Ubeyd kentini ele geçirmek için bir saldırı hazırlığı içinde olduğu uyarısında bulunuyor.
Nisan 2023’ten bu yana süren çatışmalarda, ordu komutanı Abdülfettah el-Burhan’ın güçleri ile eski yardımcısı RSF komutanı Muhammed Hamdan Daglo’nun güçleri karşı karşıya.
Birleşmiş Milletler, Birleşik Arap Emirlikleri’ni RSF’ye silah sağlamakla suçluyor ancak Birleşik Arap Emirlikleri bu iddiaları defalarca reddetti.
Gözlemcilere göre Sudan ordusuna Mısır, Suudi Arabistan, Türkiye ve İran’dan destek geliyor. Şimdi ABD, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Mısır önerilen ateşkesi destekliyor.
On binlerce insanın ölümüne, yaklaşık 12 milyon insanın yerinden edilmesine ve açlık krizine yol açan savaşın üzerinden iki yıl ve neredeyse yedi ay geçtikten sonra bildiklerimiz şunlar:
RSF’nin Darfur’daki zaferi
RSF, iki haftadan kısa bir süre önce Batı Darfur’daki ordunun son büyük kalesi olan El-Fasher’i ele geçirdi. Bu ele geçirmeye toplu katliamlar, cinsel şiddet ve yağma haberleri de eşlik etti ve uluslararası alanda kınamalara yol açtı. Çatışmanın doğuya, Hartum’a ve petrol zengini Kordofan bölgesine kaymasıyla birlikte daha fazla vahşetin yaşanacağından endişe ediliyor.
Uluslararası baskılar altında RSF artık ateşkesi değerlendirmeye hazır olduğunu söylüyor ancak ordu henüz bir yanıt vermedi ve gözlemciler de ikna olmadı. Washington merkezli Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi’nden Cameron Hudson, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Tek amacı, El Fasher’da işlediği vahşeti unutturmak ve kendisini ordudan daha sorumlu göstermek.” dedi.
Ordunun şu anda “Kordofan’ın tamamını geri almaya ve ardından El-Fasher’e doğru ilerlemeye odaklandığını” söyledi. El-Fasher’in devrilmesiyle paramiliterler Darfur’daki beş eyalet başkentinin ve güneydeki bazı bölgelerin kontrolünü ele geçirdi, ordu ise artık Nil ve Kızıldeniz boyunca kuzey, doğu ve orta bölgelerde hakimiyet kuruyor.
Hudson, “RSF, artık Darfur’un tamamını kontrol ettiğine göre, kontrolü altındaki bölgelere yiyecek ve yardım ulaştırmaya çalışmak için bir teşvike sahip, ancak ordunun RSF’nin kazanımlarını pekiştirmesine izin vermek istemiyor” dedi.
Ateşkes önerisinin ayrıntıları kamuoyuna açıklanmazken, üst düzey bir Suudi yetkili AFP’ye yaptığı açıklamada, önerinin “üç aylık bir ateşkes” gerektirdiğini ve bu süre zarfında her iki tarafın da Cidde’de kalıcı bir barış anlaşması için görüşmeler yapmaya teşvik edileceğini söyledi.
Yeni patlamalar
AFP’ye konuşan görgü tanıklarına göre, RSF’nin ateşkes fikrine olumlu yanıt vermesinden bir gün sonra Cuma günü Hartum’da ve Hartum’un yaklaşık 300 kilometre kuzeyindeki ordu kontrolündeki Atbara kentinde patlamalar duyuldu.
Düzenli ordunun bu yıl kontrolü yeniden ele geçirmesinden bu yana Hartum nispeten sakin bir dönem geçiriyor, ancak RSF birçok bölgede saldırılarını sürdürüyor.
Hartum’un büyükşehir belediyesine bağlı Omdurman’da yaşayan bir kişi, misilleme korkusuyla isminin açıklanmaması kaydıyla AFP’ye yaptığı açıklamada, “Saat 02.00 civarında Wadi Sayidna askeri üssü yakınlarında meydana gelen patlamaların sesiyle uyandığını” söyledi.
Bir başka bölge sakini ise, “Saat 04.00 sularında bir drone sesi duyduklarını, ardından bir elektrik santralinin yakınında patlama meydana geldiğini” ve bölgede elektrik kesintisine neden olduğunu söyledi. Atbara’da bir sakin, cuma günü şafak vakti birkaç drone gördü.
İsminin açıklanmasını istemeyen bir vatandaş ise, “Uçak savarlar onları düşürdü, ancak şehrin doğusunda yangın çıktığını gördüm ve patlama sesleri duydum” dedi. Can kaybının henüz bildirilmediği bildirildi.
Ordu ve RSF patlamalarla ilgili herhangi bir açıklama yapmazken, RSF başkentin kontrolünü kaybettiğinden bu yana ordunun elindeki bölgeleri vurmak için uzun menzilli insansız hava araçları kullanıyor.
Kordofan’da çatışma
Güneyde Sudan Doktorlar Birliği, RSF’nin perşembe sabahı Güney Kordofan’ın kuşatma altındaki Dilling kentindeki bir hastaneyi bombaladığını ve çok sayıda kişinin yaralandığını iddia etti. Sendika yaptığı açıklamada, bombardımanın “hastanenin radyoloji ve tıbbi görüntüleme bölümünü yok ettiğini” ve bölgenin hayati sağlık tesislerinden birini felç ettiğini söyledi.
Dilling, Haziran 2023’ten bu yana RSF kuşatması altında. Darfur’u Hartum’a bağlayan önemli bir kavşak noktası olan Kuzey Kordofan’ın başkenti El-Obeid’in yaklaşık 150 kilometre güneybatısında yer alıyor.
Kıtlık ve petrol
Bölgedeki yoğun çatışmalar ve iletişim kesintileri nedeniyle bağımsız doğrulama yapmak zor, ancak Dilling ciddi bir insani krizle karşı karşıya. Roma merkezli Entegre Gıda Güvenliği Faz Sınıflandırması’na (IPC) göre, şehir şu anda kıtlık riskiyle karşı karşıyayken, eyalet başkenti Kadugli de halihazırda kıtlıkla karşı karşıya.
Darfur’daki El-Fasher ve yakınlardaki üç mülteci kampında da kıtlık olduğu doğrulandı. IPC, geçen yıl Güney Kordofan’daki Nuba Dağları’nın bazı bölgelerinde de kıtlık ilan etmişti.
Güney Sudan’a komşu olan Güney Kordofan, Sudan’ın en zengin kaynaklara sahip bölgelerinden biri ve ülkenin en büyük petrol sahalarından biri olan Heglig’e ev sahipliği yapıyor.
/AFP/
