Deutsche Welle’den Marcel Fürstenau’nun haberine göre Almanya’da polis ve istihbarat teşkilatları, suç ve terörizmle mücadelede yapay zekâyı kullanmakta oldukça istekli. Ancak eleştirmenler, CIA tarafından finanse edilen Palantir gözetleme yazılımının “öngörücü polislik” sağladığını söylüyor.
ABD’li Palantir şirketinin geliştirdiği Gotham adlı gözetleme yazılımı, çok yönlü bir yazılım olarak tanımlanıyor: Çok büyük miktarda veri, yıldırım hızıyla bir araya getirilebiliyor.
Bir polis memurunun merakını gidermek sadece birkaç saniye sürer: isim, yaş, adres, cezalar, sabıka kaydı. Seçili cep telefonları ve taranan sosyal medya kanallarının içerikleriyle birleştiğinde, herhangi bir kişinin kapsamlı bir profili anında ortaya çıkar.
ABD’li teknoloji şirketinin geliştirdiği gözetleme programı, yapay zekanın (YZ) yardımıyla polis ve istihbarat teşkilatlarının hayallerini gerçeğe dönüştürecek gibi görünüyor.
Almanya’nın 16 federal eyaletinden üçü ( Bavyera , Hessen ve Kuzey Ren-Vestfalya) Gotham’ı zaten kullanıyor . Baden-Württemberg’in de yakın zamanda kullanmayı planlanıyor.
Ancak özel hayatın gizliliğini savunanlar ve savunucuları ve sivil haklar örgütlerine göre bu durum büyük bir sorunla birlikte geliyor: Suç şüphesiyle karşı karşıya kalanların yanı sıra masum insanları da tuzağa düşürebiliyor.
Alman sivil toplum kuruluşu Sivil Haklar Derneği (GFF), Palantir gibi programların kullanımına temelden karşı çıkıyor. Bu nedenle, Bavyera’daki büyük ölçekli veri analizine karşı anayasa mahkemesine şikayette bulundu.
GFF avukatı Franziska Görlitz, “Şikayette bulunan, suç mağduru olan veya sadece yanlış zamanda yanlış yerde bulunan herkes bu yazılım aracılığıyla polisin dikkatini çekebilir” dedi.
Berlin merkezli kuruluşa göre, verilerin bu şekilde sınırsızca analiz edilmesi, Alman anayasasında güvence altına alınan temel bilgi edinme hakkını ve telekomünikasyon gizliliğini ihlal ediyor .
Bu sözde veri madenciliği yoluyla polis radarına giren kişi, olaydan habersizdir. Mevcut yasaya göre, Bavyera polisi, herhangi bir tehlike belirtisi olmasa bile Palantir yazılımını kullanabilir. Bunu yaparken, GFF’nin 2023’te başarılı bir anayasa şikayetinin ardından komşu Hessen’de geçerli olan standartları göz ardı ediyorlar. Federal Anayasa Mahkemesi, Kuzey Ren-Vestfalya eyaletine karşı benzer bir şikayet hakkında henüz karar vermedi.
Bilgisayar korsanları derneği Chaos Computer Club, Bavyera’ya yönelik anayasa şikayetini destekliyor. Sözcüsü Constanze Kurz, polisin ayrı ayrı depolanan verileri başlangıçta amaçlanandan çok farklı amaçlarla birbirine bağladığı bir “Palantir soruşturması”ndan bahsetti.
Kurz, “Bu, otomatik kitle analizinin polis için günlük bir araç haline gelmemesi için yeterli bir sebep. Ancak toplanan veriler, polisin yıllarca bağımlı kalacağı ABD’li Palantir şirketinin kasıtlı olarak şeffaf olmayan yazılımına da giriyor,” dedi.
ABD’li milyarder Peter Thiel’in sahibi olduğu yazılım şirketi, yazılımını 2024 yılında Bavyera’da kullanıma sundu; Hessen’de ise 2017’den beri kullanılıyor. Alman kökenli ve Yeni Zelanda vatandaşı olan girişimci, otoriter hedefler peşinde koşması ve Başkan Donald Trump ve siyasi çevresiyle yakın temas halinde olmasıyla tanınıyor. ABD istihbarat teşkilatları ve ordusu, Gotham programıyla uzun süredir birlikte çalışıyor.
Almanya’da Palantir yazılımı, HessenData veya Bavyera’da VeRA) gibi çeşitli isimlerle anılıyor. Alman gazetesi Süddeutsche Zeitung ve kamu hizmeti yayın kuruluşları NDR ve WDR’ye göre, polis Mayıs 2025 itibarıyla yaklaşık 100 vakada VeRA’yı kullanmıştı.
Bunlardan biri de Eylül 2024’te Münih’teki İsrail Konsolosluğu’na düzenlenen saldırıydı . Polis Sendikası Başkan Yardımcısı Alexander Poitz, otomatik veri analizinin belirli faillerin hareketlerini tespit etmeyi ve memurlara planladıkları eylemler hakkında doğru sonuçlar sağlamayı mümkün kıldığını açıkladı.
Poitz, kamu yayın kuruluşu MDR’ye verdiği demeçte, “Münih polisi durumu nispeten hızlı bir şekilde kontrol altına alıp sonuca ulaştırmayı bu şekilde başardı,” dedi. Yayın kuruluşu, ABD’li şirkete, sistemleri birleştirmek için Bavyera polisinin veri dosyalarına sınırsız erişim izni verildiğini bildirdi.
Bilgisayar kaynak kodu Almanya’daki sunucularda saklanıyor. Ancak medya kuruluşlarına göre, eleştirmenler kopyaların ABD’ye ulaşmasını engelleyecek bir garanti olmadığını belirtiyor.
Palantir gibi yabancı teknoloji devlerine olan bariz ve artan bağımlılık, Almanya’nın beyan ettiği hedeflerle çelişiyor. Merkez sağ Hristiyan Demokrat Birliği ve Hristiyan Sosyal Birliği (CDU/CSU) ile merkez sol Sosyal Demokratlar’dan (SPD) oluşan yeni hükümet, bu yılın başlarında koalisyon anlaşmasında “dijital politika güç siyasetidir” ifadesini kullanarak hedeflerini şöyle açıkladı:
“Dijital olarak egemen bir Almanya istiyoruz. Bunu başarmak için, temel teknolojiler geliştirerek, standartları güvence altına alarak, dijital altyapıyı koruyup genişleterek dijital bağımlılıkları ortadan kaldıracağız. Hammaddelerden çiplere, donanım ve yazılıma kadar Avrupa düzeyinde entegre, temel endüstriler için dayanıklı değer zincirleri oluşturacağız.”
Buna rağmen, Alman İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt (CSU), Federal Kriminal Polis Teşkilatı ve Federal Polis için Palantir yazılımını satın alma seçeneğini şimdiye kadar reddetmeyerek, seçeneklerini açık tutuyor gibi görünüyor.
Dobrindt, 2023’te bu programların kullanımını reddeden selefi Nancy Faeser’in (SPD) çizgisinden ayrılıyor.
GFF’nin Palantir kullanımına karşı anayasaya aykırı şikayeti kamuoyunda güçlü bir destek görüyor. Alman çevrimiçi dilekçe platformu Campact’ta , politikacılara yazılımın kullanımının durdurulması çağrısı yapıldı.
Çağrı 30 Temmuz itibarıyla bir hafta içinde 264 binden fazla kişi tarafından imzalandı.
/DW/
