Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Salı günü Berlin’de görüşmelerde bulunacak. Nawrocki’nin geçmişte Almanya’ya yönelik eleştirileri, Varşova’nın Rus insansız hava aracı saldırısının ardından müttefik desteğini artırma yönündeki diplomatik çabalarını gölgede bırakıyor.
Polonya, ordusu ve NATO müttefiklerinin Çarşamba günü erken saatlerde hava sahasını ihlal eden Rus insansız hava araçlarını düşürmek için havalanmasının ardından daha fazla askeri ve siyasi destek arıyor.
Rusya, Doğu Avrupalı komşusunu hedef aldığı iddialarını yalanlarken, Polonya Başbakanı Donald Tusk, müdahalenin ardından ülkesinin II. Dünya Savaşı’ndan bu yana “açık çatışmaya” en yakın bir dönemi yaşadığını söyledi.
Tusk ile sık sık karşı karşıya gelen sağcı milliyetçi Nawrocki, Paris’e gitmeden önce Salı günü Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier ile görüşecek.
Haziran ayında seçilen Nawrocki, tarihi Nazi ve Komünist suçlarını kovuşturmaktan sorumlu Ulusal Anma Enstitüsü’nün eski müdürüydü.
ABD Başkanı Donald Trump’ın ateşli bir hayranı olan Nawrocki, Almanya’yı Polonya’ya “küçük bir ortak” gibi davranmakla ve belgesiz sığınmacıları Polonya’ya geri göndermekle defalarca suçladı.
Seçim kampanyası sırasında, İkinci Dünya Savaşı sırasında Polonyalılara yönelik muamele nedeniyle Almanya’dan tazminat talep edeceğine yemin etti; bu tutum onu Tusk’un Avrupa yanlısı hükümetiyle karşı karşıya getirdi.
Ziyaret, Varşova’nın 19 Rus insansız hava aracının Polonya hava sahasına girmesinin ardından geldi.
- Dünya Savaşı sırasında üç milyonu Yahudi olmak üzere yaklaşık altı milyon Polonyalı öldü.
Nawrocki, 1 Eylül’de Nazi Almanyası ve Sovyetler Birliği’nin 1939’da Polonya’yı işgalini anma törenlerinde tazminat çağrısını yineledi.
Polonya’nın Almanya ile ilişkilerinde netliğe ihtiyaç duyduğunu ancak aynı zamanda maddi bir tazminata da ihtiyacı olduğunu savundu.
Analist Wojciech Przybylski, Nawrocki’nin Berlin seyahatini, Almanya karşıtı olan ülkesindeki seçmen tabanına seslenmek için kullanabileceğini söyledi.
2022 yılında, o dönem Varşova’da iktidarda olan sağcı milliyetçi hükümet, Polonya’nın İkinci Dünya Savaşı sırasındaki kayıplarının 1,3 trilyon avro (1,5 trilyon dolar) olduğunu tahmin ediyordu.
Almanya, Polonya’nın Sovyetler Birliği’nin baskısı altında 1953’te tazminat talebinden vazgeçtiğini ve aynı şekilde Yunanistan’ın tazminat taleplerine de karşı çıktığını ileri sürüyor.
Merz’in sözcüsü Stefan Kornelius, Cuma günü yaptığı açıklamada, Alman başbakanının Nawrocki’nin sözlerini dikkate aldığını ancak Alman hükümetinin tutumunun değişmediğini söyledi.
Nawrocki’nin seçilmesinden kısa bir süre sonra Kornelius, Berlin’in tutumunun “geçmişi anma ve onunla yüzleşme konularının kesin olarak kapandığı” anlamına gelmediğini, ancak bundan sonraki her türlü eylemin maddi tazminat dışında bir biçimde olması gerektiğini söyledi.
Polonya Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski, maddi tazminat talep etmenin boşuna olduğunu belirterek, Polonya’nın Polonya-Almanya ilişkileri adına bu gerçeğe kabul etmesi gerektiğini savundu.
Ancak yakın zamanda Berlin’in, Ukrayna, Belarus ve Rusya ile sınırı olan AB ve NATO üyesi Polonya’nın savunmasına şu ankinden daha fazla yatırım yaparak bir jest yapabileceğini öne sürdü.
Varşova’nın NATO müttefikleri, Polonya’nın doğu sınırındaki hava savunmasını güçlendireceklerini, Almanya’nın Varşova’nın yanlarını korumak için konuşlandırdığı Eurofighter jetlerinin sayısını iki katına çıkaracaklarını söyledi.
Alman Uluslararası ve Güvenlik İşleri Enstitüsü’nden Kai-Olaf Lang, Berlin’den gelen bu desteğin Nawrocki’nin pozisyonunu zayıflattığını, çünkü Almanya’nın güvenlik konularında oynayabileceği kartların olduğunu gösterdiğini söyledi.
Globsec adlı düşünce kuruluşundan analist Marcin Zaborowski, Nawrocki’nin Trump’a olan iyi belgelenmiş yakınlığının da Polonya cumhurbaşkanının konumunu zayıflattığını söyledi.
Trump, Perşembe günü yaptığı açıklamada, insansız hava aracı saldırısının kasıtlı olmayabileceğini ve “bir hata olabileceğini” söyleyerek Polonya hükümetini ve halkını şaşkına çevirdi.
Zaborowski, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Washington’ın bu zor zamanlarda bize yardımcı olmayabileceğine dair sinyaller alıyoruz” dedi.
Zaborowski, bunun Nawrocki’nin her şeyini ABD ile ittifaka bağlama stratejisini sorgulattığını ve “Almanya ve Fransa’da söyleyecekleri üzerinde bir etkisi olması gerektiğini” sözlerine ekledi.
/AFP/
