ABD Başkanı Trump, Gabon, Gine-Bissau, Liberya, Moritanya ve Senegal devlet başkanlarını Washington’a davet etti. Peki neden? Bu sorunun cevabı bir çok kesim tarafından merak ediliyor.
Serbest gazeteci Antonio Cascais Deutsche Welle (DW) için kaleme alığı analizinde bu soruya yanıt arıyor:
‘’Görünüşe göre ABD Başkanı Trump , Afrika ülkelerinin hem ABD halkı hem de Afrika’dakiler için muazzam ekonomik fırsatlar sunduğuna inanıyor. En azından, Beyaz Saray sözcüsünün Washington, DC’deki DW muhabiri Ines Pohl’a söylediği bu.
Başkanlığının en başında duyurulduğu üzere ABD’nin Afrika’ya yaptığı dış yardımı büyük ölçüde kestikten sonra Trump’ın ticaret ve yatırımı artırmak istediği bildiriliyor. Batı Afrika’nın mineral sektörüne ve bölgesel güvenliğe özel önem veriyor. Bu hafta Gabon, Gine-Bissau, Liberya, Moritanya ve Senegal başkanlarıyla görüşmeyi planlıyor.
Neden özellikle bu beş ülke?
Suleymane Bachir Diagne , Trump ilk döneminden bu yana Afrika’ya karşı duruşunu yeniden değerlendirmiş gibi görünüyor diyor. Trump, 10 Ocak 2018’de Beyaz Saray’da yapılan bir toplantıda Karayip ülkesi Haiti ve birkaç Afrika ülkesinden “kirli ülkeler” olarak bahsetti.
New York City’deki Columbia Üniversitesi’nde ders veren ve araştırma yapan Senegalli Diagne’ya bu sert sözleri hatırlıyoruz. ancak o ‘’işler değişti” diyor.
“Afrika artık Trump yönetiminin radarında. Kıta, iş yapılacak bir yer olarak tanınıyor.”
Ancak, nispeten küçük ekonomilere sahip beş ülkenin seçilmesi onu şaşırtmış:
“Her zamanki şüphelilerin Güney Afrika veya Nijerya gibi büyük ekonomiler olması beklenirdi.”
Doğal kaynakların rolü nedir?
Ticaret hacmine göre ölçüldüğünde, bu beş ülke Amerika Birleşik Devletleri için küçük bir rol oynar. Ancak, önemli miktarda kullanılmamış ham maddeye sahiptirler:
Gabon, petrol, manganez, uranyum, demir cevheri, altın ve nadir toprak elementleri açısından zengindir.
Gine-Bissau‘da fosfat yatakları, alüminyum açısından zengin boksit kayası, petrol, gaz ve altın bulunmaktadır.
Liberya‘da önemli manganez ve altın yatakları bulunuyor ve Sierra Leone sınırı yakınlarında elmaslar keşfedildi.
Moritanya demir cevheri, altın, bakır, petrol, doğal gaz ve nadir toprak elementleri açısından zengindir.
Senegal‘de petrol ve doğalgaz yataklarının yanı sıra altın, fosfat, demir cevheri ve nadir toprak elementleri de bulunuyor.
Trump’ın gerçek ilgisi göç ve uyuşturucu meselesi mi?
Bunların hepsi önemli ham maddelerdir ABD için de. Ancak Trump’ın öncelikli olarak başka bir şeyle ilgilendiğini söyleyen Moritanya’dan uluslararası danışman Zakaria Ould Amar:
“Göç ve uyuşturucu rotalarını kontrol etmek. Donald Trump’ın gerçekten ilgilendiği şey bu.”
Amar, beş ülkenin, yıllar boyunca on binlerce insanı ABD- Meksika sınırına getiren mülteci ve göç yollarının tam üzerinde yer aldığını söylüyor:
“Uluslararası uyuşturucu yolları da bu bölgeden geçiyor.”
Bu nedenle Amar, Trump ile beş Afrika devlet başkanı arasındaki görüşmelerde güvenlik konularının baskın olacağını varsayıyor:
“Ekonomik olarak, bu ülkeler şu anda neredeyse hiçbir rol oynamıyor. Trump’ın bu konuda onlarla gerçekçi olarak ne tartışması gerektiğini hayal edemiyorum.”
Gine-Bissau’dan ABD uzmanı William Ferreira da yaklaşan toplantının katılımcı Afrika ülkelerine somut faydalar sağlayacağından şüphe ediyor:
“Hiçbir şey bedavaya gelmez. Başkanımızın Washington’a yaptığı seyahat Gine-Bissau veya halkı için iyi bir haber değil.”
Trump, Gine-Bissau da dahil olmak üzere Afrika’daki birçok yardım projesini sonlandırdı. Bu, ona Washington’daki toplantı için pek umut vermiyor.
Ferreira, beş ülkenin de büyük kurumsal sorunlarla ve hukukun üstünlüğü ihlalleriyle boğuşuyor olmasının Trump’ı rahatsız etmediğini söylüyor.
“Afrika’da hala müttefikleri olduğunu göstermek istiyor. Beş başkan için bu etkinlik itibarlarını önemli ölçüde iyileştirmek için bir fırsat. Ve kesinlikle desteğe ihtiyaçları var.’’
Gabon’un mevcut başkanı Brice Oligui Nguema, ciddi yolsuzluk iddialarıyla karşı karşıya ve Ali Bongo Ondimba’yı deviren son darbeyle bağlantılı . Senegal, 2024’ten beri Başkan Bassirou Diomaye Faye tarafından yönetiliyor. Hükümet, yasadışı uluslararası göçe izin vermekle suçlanıyor .
Liberya’da Joseph Boakai, Ocak 2024’ten bu yana cumhurbaşkanı. Liberya, tıpkı general ve politikacı olan Cumhurbaşkanı Mohamed Ould Ghazouani’nin Ağustos 2019’dan bu yana iktidarda olduğu Moritanya gibi büyük toplumsal zorluklarla karşı karşıya.
Gine-Bissau: Diplomatik başarı mı, siyasi şov mu?
Gine-Bissau Devlet Başkanı Umaro Sissoco Embalo, görev süresi Şubat ayında resmen sona ermesine rağmen görevinde kalmaya devam ediyor. Aralık ayında planlandığı gibi yeni seçimlerin yapılıp yapılmayacağı belirsizliğini koruyor. Sivil toplum grupları Sissoco Embalo’yu demokratik yapıları yıkmaya ve bir diktatörlük kurmaya çalışmakla suçluyor. Bu nedenle meşruiyeti halktan ziyade, bu hafta Washington’daki gibi toplantılar gibi uluslararası destekten geliyor.
Gine-Bissau Devlet Başkanı’nın danışmanı Lesmes Monteiro farklı bir görüşe sahip: “Sissoco Embalo’nun Trump’ın Beşli Grubu’na dahil edilmesi diplomatik bir zaferdir,” dedi DW’ye.
“O, dünyanın en güçlü politikacıları tarafından saygı duyulan ve hoş karşılanan kararlı bir devlet başkanı: Vladimir Putin, Xi Jinping, Emmanuel Macron ve şimdi de Donald Trump.”
Trump ve Embalo’yu birleştiren şeyin benzer değerler olduğunu söyleyen Monteiro, “ulusal egemenliğe ve geleneksel değerlere güçlü bir vurgu” diyor.
Gine-Bissau’nun jeostratejik konumu ABD için çok önemli ve “ekonomik olarak, ülke orta vadede ABD için ilginç hale gelebilir” diye ekliyor.
/DW/
