ABD-Rusya liderlerin Alaska’daki zirveden sonra gözler Beyaz Saray’da yapılacak Zelenski-Trump görüşmesine çevrilmişti. İkili görüşmeyle birlikte Fransa, Almanya, İngiltere, İtalya liderlerin de katıldığı çoklu bir zirve gerçekleşti. Ukrayna-Rusya savaşının sona erdirilmesi konusunda umutlar artarken halen bir çok alanda belirsizlik kendisi gösteriyor.
BBC editörlerinden Bernd Debusmann Jr ve Laura Gozzi, Washington görüşmelerinden çıkan sonuçları yazdı:
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Ukrayna’daki savaşı sona erdirmeyi amacıyla Pazartesi günü ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmek üzere tekrardan Beyaz Saray’daydı.
Trump’ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Alaska’da bir araya geldiği ancak ateşkes sağlanamayan zirveden günler sonra, bazı Avrupalı liderler de toplantıya katılmak üzere Washington’a uçtu.
Trump’ın iyimser sözlerine ve Avrupalı ortaklarının daha ılımlı değerlendirmelerine rağmen, pazartesi akşamı itibarıyla güvenlik garantilerine dair somut bir taahhüt veya bir barış anlaşmasına doğru bir adım atılmadı.
Görüşmelerden çıkan önemli noktalar şöyle:
- Putin-Zelenski görüşmesi gündemde mi?
Zirvenin ardından Trump, Truth Social’da yaptığı paylaşımda, Putin’i arayarak Rus lider ile Zelenski arasında görüşmelerin başlatılmasını istediğini duyurdu.
Trump, böyle bir ikili görüşmenin ardından belirlenecek bir yerde, ABD Başkanı’nın da katılacağı üçlü bir görüşmenin gerçekleşeceğini söyledi.
Putin’in bir danışmanı ise Trump ile Putin’in pazartesi günü 40 dakika telefonda görüştüğünü söyledi.
Avrupalı liderler, Beyaz Saray’ın Doğu Odası’nda Trump ile bir araya gelmeden önce, ABD lideri ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron arasındaki konuşmalar mikrofona yansıdı.
Trump, Macron’a, Putin’i kastederek “Sanırım bir anlaşma yapmak istiyor. Sanırım benim için bir anlaşma yapmak istiyor. Anlıyor musun? Kulağa ne kadar çılgınca gelse de,” dedi.
Rusya’nın Şubat 2022’de başlattığı tam kapsamlı işgalden sonra bu yana ilk kez birbirine düşman iki ülkeyi müzakere masasına oturtmanın ne kadar kolay olacağı ise henüz belli değil.
Zelenski aylardır Putin’le görüşmek için baskı yapıyor. Ancak bu, muhtemelen Rusya’nın barışı ciddi olarak istemediğini kanıtlamanın bir yoluydu; zira Kremlin’in böyle bir görüşmeye ilgi duymadığını açıklamıştı.
Moskova, Putin-Zelenski görüşmesi fikrini defalarca reddetti.
Kremlin danışmanı Yuri Ushakov, pazartesi gecesi yaptığı açıklamada, müzakerelerde Rus ve Ukrayna heyetlerinden gelen temsilcilerin sayısının artırılması olasılığının araştırılmasının “değerli” olduğunu söyledi.
- Avrupalılar Trump’ın ateşkesten geri adım atmasına tepki gösteriyor
Trump, savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakerelerin başlamasından önce herhangi bir ateşkese ihtiyaç olmadığını savunuyor gibi görünüyor.
Geçmişte bu, Ukrayna’nın temel taleplerinden biriydi ve Rusya ile daha fazla görüşmenin ve nihayetinde uzun vadeli bir çözümün ön koşulu olarak çatışmaların sona ermesini gördüğünü açıkça belirtmişti.
Ateşkesin sağlanması, tam bir barış anlaşmasından biraz daha kolay olabilir. Bu anlaşma aylarca sürecek müzakereler gerektirecek ve bu müzakereler sırasında Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısı muhtemelen devam edecektir.
Trump, ateşkes konusunda “Gerekli olduğunu düşünmüyorum” dedi.
Ancak Avrupalı liderler buna karşı çıktı ve en güçlü itiraz Alman Başbakanı Friedrich Merz’den geldi.
Merz, “Bir sonraki toplantının ateşkes olmadan gerçekleşeceğini sanmıyorum. Öyleyse bunun üzerinde çalışalım ve Rusya’ya baskı yapmaya çalışalım” dedi.
Zelenskiy ise daha önce yaptığı ateşkes çağrılarını yinelemedi.
- Trump güvenlik garantilerine işaret ediyor
Trump, Zelenski’ye, savaşın sona erdirilmesine yönelik herhangi bir anlaşmada ABD’nin Ukrayna’nın güvenliğini garanti altına almaya yardımcı olacağını söyledi ancak yardımın kapsamını belirtmedi.
ABD başkanı, bölgeye asker göndermeyi teklif etmedi. Ancak gazetecilerin Ukrayna’ya yönelik ABD güvenlik garantilerinin ülkedeki herhangi bir Amerikan askerini kapsayıp kapsamadığı sorusuna Trump, bu seçeneği dışlamadı.
Avrupa’nın “savunmanın ilk hattı” olduğunu ancak “biz de dahil olacağız” dedi.
ABD başkanı bir ara “Onlara iyi koruma sağlayacağız” dedi.
Bu, Trump’ın Rusya ile herhangi bir anlaşmanın en önemli unsuru olarak görülen güvenlik garantileri konusunda şimdiye kadar söylediği en kararlı açıklama.
Putin’in geçen hafta Alaska’da yapılan zirvede, herhangi bir barış anlaşmasının parçası olarak Ukrayna’ya güvenlik garantileri verilmesini kabul ettiğini de söyledi.
Pazartesi günkü görüşmelerin ardından düzenlenen basın toplantısında Zelenski, güvenlik garantisinin bir kısmının ABD ile Ukrayna arasında 90 milyar dolarlık (67 milyar sterlin) bir silah anlaşmasını içereceğini söyledi.
Bunlar arasında Ukrayna’nın sahip olmadığı havacılık sistemleri, füze savunma sistemleri ve “açıklamayacağım diğer şeyler” de dahil olmak üzere ABD silahlarının da yer alacağını söyledi.
Zelenski ayrıca ABD’nin Ukrayna’dan insansız hava aracı satın alacağını ve bunun ülkenin yerli insansız hava aracı üretimini finanse etmeye yardımcı olacağını söyledi.
Ukrayna Devlet Başkanı gazetecilere yaptığı açıklamada, Kiev’e yönelik güvenlik garantilerinin muhtemelen 10 gün içinde hazırlanacağını söyledi.
- Zelenski cazibesini artırmak için bir kampanya başlattı
Ukrayna Devlet Başkanı, Şubat ayında Oval Ofis’e yaptığı sert ziyaretin ardından, Amerikalı ev sahiplerini etkilemek için büyük çaba sarf etti; toplantının ilk birkaç dakikasında altı kez “teşekkür ederim” dedi.
Zelenski, son olarak Beyaz Saray’da bulunduğunda, ABD’nin Ukrayna’ya verdiği desteğe karşı duyduğu minnet eksikliği nedeniyle Başkan Yardımcısı JD Vance tarafından azarlanmıştı.
Zelensky, bu kez geleneksel askeri kıyafeti yerine koyu renk bir takım elbise giymişti. Trump, geçen sefer konuğunun “bugün çok şık giyindiğini” söyleyerek alay etmişti.
Zelenski, toplantıda ayrıca aile bağlarını güçlendirmeye çalışarak, ev sahibine Ukrayna First Lady’si Olena Zelenska’nın ABD First Lady’si Melania Trump’a iletilmek üzere yazdığı mektubu verdi.
Trump’a, “Bu sana değil, eşine” dedi.
Avrupalı liderler, çok taraflı toplantı öncesinde Trump’a övgüler yağdırarak, onları masaya oturtmadaki çalışmalarından dolayı Trump’a övgüler yağdırdı.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, “Liderliğiniz için size gerçekten teşekkür etmek istiyorum” dedi.
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Rusya’nın daha önce barışa doğru ilerlemek istediğine dair bir işaret olmadığını ancak Trump sayesinde “bir şeylerin değiştiğini” söyledi.
Avrupalılar, sıcak tonlara rağmen, kendilerinin de gelecekte Rusya’nın olası saldırganlığına karşı savunmasız olduklarını hissettirmeye çalıştılar.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, liderlere hüzünlü bir şekilde, “Güvenlik garantilerinden bahsettiğimizde, aynı zamanda Avrupa kıtasının güvenliğinden de bahsediyoruz” dedi.
/BBC Word/
