🔴Araştırmacılar, çevrimiçi dezenformasyon ve dolandırıcılığın yaygınlaştığı sosyal medyada, dünyanın her ülkesinde sahte hesap açmanın maliyetini haritalandırdı.
Bu hesaplar çoğu zaman gerçek insanları taklit etmek ve çevrimiçi kamuoyu tartışmalarını şekillendirmek üzere tasarlanan “bot orduları”nı oluşturmak için kullanılıyor.
Cambridge Üniversitesi perşembe günü Cambridge Online Trust and Safety Index’i (COTSI) adlı internet sitesini kullanıma açtı. Kurum, bunun TikTok, Instagram, Amazon, Spotify ve Uber dâhil 500’den fazla platformda sahte hesapların doğrulanmasına yönelik gerçek zamanlı fiyatları izleyen ilk küresel araç olduğunu söylüyor.
Bu hesaplar çoğu zaman gerçek insanları taklit etmek ve çevrimiçi kamuoyu tartışmalarını şekillendirmek üzere tasarlanan “bot orduları”nı oluşturmak için kullanılıyor. Çalışmanın yazarları, bu botların çevrimiçi tartışmaları boğmak, dolandırıcılıkları ya da ürünleri öne çıkarmak veya siyasi mesajları koordineli biçimde yaymak için devreye alınabildiğini belirtiyor.
Araştırma, çevrimiçi güven açısından kritik bir dönemde geliyor; zira büyük sosyal medya platformları içerik denetimi çabalarını kıstı ve etkileşim için kullanıcılara ödeme yapmaya başladı. Bu da sahte etkileşimlere bel bağlamayı teşvik edebiliyor.
İngiltere hafta başında, bilgi savaşında ‘kötü niyetli aktör’ olmakla suçlanan Rus ve Çin şirketlerine yaptırım uyguladı.
Araştırma ayrıca üretken yapay zekânın (genAI) yükselişinin sorunu daha da ağırlaştırdığını ortaya koydu.
Çalışmanın kıdemli yazarlarından ve Cambridge Üniversitesi’nde hesaplamalı sosyal psikolog olan Jon Roozenbeek, “Sahte içerik, yapay popülerlik ve siyasi etki kampanyalarının kolayca ve açıkça satıldığı canlı bir yeraltı pazarıyla karşılaşıyoruz,” dedi.
“Bu, çevrimiçi taban desteğini simüle ederek ya da tartışma yaratarak tıklama toplamak ve algoritmaları manipüle etmekle yapılabiliyor,” diye ekledi.
Binlerce SIM kart ve milyonlarca hazır doğrulama barındıran satıcılar, sadece birkaç sent karşılığında sahte hesap üretebiliyor.
Araştırmacıların bir yıl boyunca izlediği tedarikçi verilerine göre doğrulama, İngiltere, ABD ve Rusya’da en ucuz; SIM kartlara ilişkin daha sıkı kuralların maliyetleri artırdığı Japonya ve Avustralya’da ise belirgin biçimde daha pahalı.
Analize göre, tek bir sahte hesap için SMS doğrulamasının ortalama maliyeti Rusya’da 0.08 dolar, Birleşik Krallık’ta 0.10 dolar ve ABD’de 0.26 dolar olarak gerçekleşiyor; Japonya’da ise 4.93 dolar.
Dünya genelinde sahte hesaplar için en düşük fiyatların görüldüğü platformlar arasında Meta, Shopify, X, Instagram, TikTok, LinkedIn ve Amazon yer alıyor.
Çalışmaya göre bazı satıcılar müşteri desteği, toplu alım fırsatları ve beğeni, yorum ile takipçi sayılarını şişirme hizmetleri de sunuyor.
Roozenbeek, “Üretken yapay zekâ sayesinde botlar artık mesajlarını daha insani görünmesi için uyarlayabiliyor, hatta diğer hesaplarla ilişkilenebilecek şekilde kişiselleştirebiliyor. Bot orduları daha ikna edici hale geliyor ve fark edilmeleri zorlaşıyor,” dedi.
Araştırma ayrıca Rus ve Çin ödeme sistemleriyle güçlü bağlantılara dikkat çekti ve birçok tedarikçi sitesindeki dilbilgisi kullanımının Rus kökenli yazarlığı düşündürdüğünü belirtti.
Seçimle bağlantılı fiyat artışları
Araştırma, siyasi etki kampanyalarının ‘etki operasyonlarına’ yönelik talebin artmasıyla sahte hesap piyasasında fiyat sıçramalarını tetikliyor olabileceğine dair kanıtlar da buldu.
Cambridge Alternatif Finans Merkezi’nde araştırma görevlisi olan Anton Dek, “Yanlış bilgi kavramı siyasi yelpazenin her kesiminde tartışmalı. Sahte çevrimiçi faaliyetin niteliği ne olursa olsun, bunun büyük bölümü bu manipülasyon piyasasından geçiyor. Dolayısıyla paranın izini sürmemiz yeterli,” dedi.
Ulusal seçimlerin eşiğindeki ülkelerde Telegram ve WhatsApp’ta sahte hesap fiyatları, sandıkların açılmasından önceki 30 günde sırasıyla yüzde 12 ve yüzde 15 arttı.
Bu mesajlaşma uygulamaları telefon numaralarını gösterdiği için etki operatörlerinin hesapları yerelde kaydetmesi gerekiyor; bu da talebi artırıyor.
Bir ülkede ucuza oluşturulan sahte hesapların başka yerlerdeki kitleleri hedeflemek için kullanılabildiği Facebook veya Instagram gibi platformlarda benzer bir eğilim görülmedi.
Yanlış bilgi ve kripto para uzmanlarını da içeren araştırma ekibi, SIM kartları düzenlemenin ve kimlik kontrollerini zorunlu tutmanın sahte hesap üretiminin maliyetini artırarak piyasayı dizginlemeye yardımcı olacağını düşünüyor.
Ayrıca yeni aracın, dünya genelindeki ülkelerde politika müdahalelerini test etmek için de kullanılabileceğini söylüyorlar.
Çalışmanın ortak yazarı ve Cambridge Üniversitesi’nde sosyal psikoloji profesörü olan Sander van der Linden, “COTSI endeksi, gizli bir pazarı ölçülebilir veriye dönüştürerek çevrimiçi manipülasyonun gölge ekonomisine ışık tutuyor,” dedi.
“Çevrimiçi manipülasyonun maliyetini anlamak, yanlış bilginin arkasındaki iş modelini ortadan kaldırmanın ilk adımıdır.”
Bu yılın başlarında İngiltere, SIM çiftliklerini yasaklayan Avrupa’daki ilk ülke oldu ve Cambridge ekibi, COTSI’nin artık bu politikanın etkisini ölçmeye yardımcı olacağını söylüyor.
/Kaynak: Euronews/
