Yeni bir rapora göre, Ukrayna hakkında verilen yapay zeka (YZ) sohbet botlarının yanıtlarının her beşinden birinde Rus propagandası yer alıyor.
İngiliz düşünce kuruluşu Institute for Strategic Dialogue (ISD), Ukrayna’daki savaş hakkında beş dilde, önyargılı, tarafsız ya da kötü niyetli bir dille hazırlanan 300’den fazla soruyu OpenAI’nin ChatGPT’sine, Google’ın Gemini’sine, xAI’nin Grok’una ve Deepseek’in V3.2 modeline sordu.
Önyargılı ve kötü niyetli içerikteki sorularda Rus kaynaklar daha sık karşımıza çıktı; örneğin sohbet botlarından, Ukraynalı mültecilerin ‘terör saldırıları planladığı’ ya da ‘askere almak için sokaktan zorla erkek topladığı’ iddialarına kaynak göstermeleri istendi.
Araştırmacılar, bulgularının yapay zeka sistemlerinin ‘onaylama yanlılığı’ sergilediğini doğruladığını, yani yanıtlarını nasıl ifade edeceklerini ve hangi kaynakları seçeceklerini belirlerken kullanıcının dilini taklit ettiklerini söyledi.
Rapora göre bu durum en belirgin şekilde ChatGPT’de görüldü; savaşla ilgili tarafsız sorulara kıyasla önyargılı ya da kötü niyetli istemlerde Rus kaynaklarına üç kat daha fazla yer verdi. Araştırma, Grok’un ise tarafsız sorular sorulduğunda bile en fazla sayıda Rus kaynağı sunduğunu ortaya koydu.
Her platform nasıl performans gösterdi?
Deepseek’e yöneltilen iki sorguda sohbet botu, Rusya destekli kaynaklara dört bağlantı verdi; araştırmacılar bunun bir seferde paylaşılan en yüksek bağlantı sayısı olduğunu not ediyor.
Yanıtlar, VT Foreign Policy adlı çevrimiçi haber sitesini alıntıladı; rapora göre bu site Storm-1516 veya Foundation to Battle Injustice gibi Rus propaganda gruplarının, ya da Sputnik ve Russia Today gibi Rus medya kuruluşlarının içeriklerini yayıyor.
Grok, kaynak olarak X sosyal medya platformunda paylaştıkları gönderilere bağlantı vererek Russia Today gazetecilerini doğrudan alıntılama olasılığı en yüksek olanıydı; araştırmacılar bunun ‘açık propagandayla kişisel görüş arasındaki çizgileri bulanıklaştırdığını’ söylüyor.
Raporda ayrıca Grok’un, yaptırım altındaki devlet medyasının içeriklerini … influencer’lar gibi üçüncü taraflar yeniden paylaştığında sohbet botlarının bunları tespit edip kısıtlama kapasitesine dair kaygılar da yarattığı belirtildi.
Gemini, kötü niyetli yazılmış bazı istemleri yanıtlamayı reddetti ve bunun yerine araştırmacılara ‘uygunsuz ya da güvensiz olabilecek konularda yardımcı olamayacağını’ söyledi.
ISD, Ukrayna’daki savaşla ilgili ‘önyargılı ve kötü niyetli istemlerle bağlantılı riskleri’ fark edebilen tek sohbet botunun Gemini olduğunu belirtiyor; ancak başka yanıtlarda, kullanıcının sorusunu yanıtlarken yararlandığı kaynaklara bağlantı vermediğini de not ediyor.
Rus kaynaklara ‘veri boşluklarında’ daha sık rastlanıyor
Rus devlet kaynakları, Ukrayna’nın asker toplama çabalarına ilişkin sorularda en fazla göründü; Grok’un yanıtlarının yüzde 40’ı ve ChatGPT’nin yanıtlarının yüzde 28’inden fazlası en az bir kaynağa atıf yaptı.
ChatGPT ve Grok, yanıtlarının yüzde 28,5’inde de Kremlin kaynaklarına yer verdi. Buna karşılık, savaş suçları ve Ukraynalı mültecilerle ilgili sorular, dört sohbet botunun da en az sayıda Rusya destekli kaynağa başvurduğu alanlar oldu.i
Araştırmacılar, bir konunun ‘veri boşluğu’ olarak nitelendirildiği, yani yüksek kaliteli sonuçların az olduğu durumlarda, sohbet botlarının Rus kaynaklara daha sık başvurduğunu düşünüyor.
Amerikan kar amacı gütmeyen düşünce kuruluşu Data and Society, veri boşluklarının genellikle belirsiz arama sorgularında ya da son dakika gelişmelerinde ortaya çıktığı ve sonuçların güvenilir gazetecilikle dolmasının zaman aldığı için tespit edilmesinin zor olduğunu bildirdi.
/euronews/
