Taliban’ın 2021’de yeniden iktidara gelmesinden bu yana Afganistan’da kadınların hakları ciddi biçimde kısıtlandı.
Kadınların eğitimden, istihdamdan ve kamusal yaşamdan dışlandığı bir ülkede şimdi yeni bir tartışma var: Sosyal medya fenomenleri Afganistan’ı “yeni turizm cenneti” gibi tanıtıyor.
“Bir macera parkı gibi gösteriyorlar”
Instagram ve TikTok’ta, Afganistan sokaklarında çekilmiş “macera dolu” videolar artıyor.
Bazı yabancı fenomenler, paslı tanklar, silahlarla pozlar ve “misafirperver Taliban” temalı içeriklerle Afganistan’ı egzotik bir “keşif ülkesi” gibi gösteriyor.
Euronews’in haberine göre, Raza Afghanistan adlı bir turizm şirketinin hazırladığı viral videoda, önce bir rehine sahnesi canlandırılıyor, ardından görüntü birden değişiyor:
“Welcome to Afghanistan!” (Afganistan’a hoş geldiniz!)
Eleştirmenler, bu tür içeriklerin bir savaş ülkesini normalleştirdiğini ve Taliban rejiminin propagandasına hizmet ettiğini söylüyor.
Afganistan’da kadınların üniversitelere, okullara ve kamuya erişimi neredeyse tamamen yasak.
Ancak aynı dönemde, “ülkeyi yeniden keşfeden” influencer’lar, Taliban kontrolündeki bölgelerde renkli pazarlar, dağ manzaraları ve “güvenli gezi” deneyimleri paylaşıyor.
ABC News’in haberine göre, bazı fenomenler “kadınlara yardım ediyoruz” iddiasıyla bu videoları çekse de, Afgan kadın aktivistler bunun gerçeği yansıtmadığını belirtiyor:
“Sokaklarda kadın yok, çünkü dışarı çıkmaları bile yasak.”
Taliban rejiminin insan hakları sicili uluslararası düzeyde ağır eleştirilere konu olurken, Afganistan’ın “turistikleştirilmesi” hem etik hem de siyasi tartışma yaratıyor.
Firstpost’a göre, bu videolar, Batı’daki bazı izleyicilerde “Afganistan güvenli hale geliyor” algısı yaratıyor ve rejimin meşrulaştırılmasına katkı sunuyor.
Aynı zamanda, UnHerd dergisi, “Batılı influencer’ların Taliban propagandasının yeni yüzü haline geldiğini” yazdı.
Uzmanlar uyarıyor: “Bu videolar sadece manzara göstermiyor”
DW analizine göre, Afganistan’a yapılan her “macera turu” ya da viral video, ülkedeki baskı gerçekliğini gölgede bırakıyor:
“Bir ülkenin manzarasını gösterirken, insanlarının acısını gizlemek normalleşmeye giden ilk adımdır.”
Afganistan’da 2024 yılında yaklaşık 9.000 yabancı turist kayıtlara geçti. Ancak birçok ülke hâlâ vatandaşlarına Afganistan’a seyahat etmeyin uyarısı yapıyor.
“Gerçek Afganistan” kimsenin kamerasında değil
Kadınların sokağa çıkamadığı, gazetecilerin tutuklandığı, sanatın yasaklandığı bir ülkede, “gülümseyen turistlerin” videoları büyük bir çelişkiyi gözler önüne seriyor.
Taliban yönetimi, uluslararası alanda imajını yumuşatmaya çalışırken, sosyal medyada paylaşılan bu görüntüler rejime fiilen meşruiyet kazandırıyor.
Bir Afgan gazeteci, The New Yorker’a verdiği demeçte şöyle diyor:
“Bu ülke turistlerin eğlenebileceği bir sahne değil. Biz hâlâ hayatta kalmaya çalışıyoruz.”
“Afganistan yeniden keşfediliyor” diyen influencer’lar için bu bir “macera”.
Ama Afgan kadınlar için hâlâ yasaklarla, korkuyla ve sessizlikle örülü bir hayat anlamına geliyor.
Gerçek soru şu:
“Bir ülkenin acısı, sosyal medyada içerik malzemesi haline geldiğinde, kim kazanıyor?”
Kaynaklar: Euronews / ABC News/ The New Yorker
