Bolivya’da dün yapılan başkanlık seçimlerini sol kaybetti. Hiçbir aday gerekli çoğunluğu sağlamadığı için başkanlık seçimleri ikinci tura kaldı. İkinci turda ise merkez sağcı senatör Rodrigo Paz ve sağcı eski devlet başkanı Jorge “Tuto” Quiroga yarışacak.
Seçim komisyonunun yayınladığı sonuçlara göre, derin ekonomik krizin ve bölünmüş solun hakim olduğu seçimlerde Senatör Rodrigo Paz oyların yüzde 32,15’ini alarak sürpriz bir şekilde önde bitirdi.
Paz’ın kampanyası son haftalarda beklenmedik bir ivme kazandı. Sosyal medyayı iyi bilen, eski bir polis şefi olan ve Protestan destekçileri tarafından güvenlik güçlerindeki yolsuzluğa karşı koymaya istekli cesur bir lider olarak görülen Edman Lara ile işbirliği yaptı.
Oyların yüzde 92’sinin kullanıldığı sonuçlara göre, onu yüzde 26,87 oyla eski sağcı cumhurbaşkanı Jorge “Tuto” Quiroga takip etti.
Birinci sırayı alması beklenen milyoner iş adamı Samuel Doria Medina, yüzde 19,86 ile üçüncü sırada yer alırken, ana sol aday olan Senato Başkanı Andronico Rodriguez ise ancak dördüncü sırayı alabildi.
Doria Medina, muhalefetin önde gelen adayı olan Paz’ı hemen destekledi.
Sol görüşlü eski Devlet Başkanı Evo Morales’in oy pusulalarının yırtılması veya boş bırakılması yönündeki çağrısının ardından seçmenlerin neredeyse beşte biri oy pusulasını geçersiz kıldı.
Seçilmesi halinde Bolivya’nın ekonomik modelini tamamen değiştireceğine söz veren Quiroga, sonucu demokrasi ve “özgürlük” adına bir zafer olarak nitelendirdi.
Birleştirici bir tavırla kampanya yürüten eski cumhurbaşkanı Jaime Paz Zamora’nın oğlu Paz, seçimin “değişim” için bir oylama olduğunu söyledi ve programının “herkes için, herkes” olduğunu vurguladı.
ABD’deki Cornell Üniversitesi’nden siyaset bilimci Gustavo Flores-Macias, Paz’ın son dönemdeki yükselişinin, insanların en üst görev için sürekli aynı adayların yarışmasından “bıktığını” gösterdiğini söyledi.
Doria Medina ve Quiroga’nın daha önce üç kez adaylık başvurusu başarısızlıkla sonuçlanmıştı.
Flores-Macias ayrıca Paz’ın başarısının Bolivya’da büyük iş dünyasıyla bağlantıları olan adaylara karşı yaygın bir küçümsemeye bağlı olduğunu söyledi.
Son seçimler, 2005 yılında yerli bir koka çiftçisi olan Morales’in radikal anti-kapitalist bir platformda başkan seçilmesiyle başlayan 20 yıllık sosyalist iktidarın sonunu getirdi.
Bolivya, 2006’dan 2019’a kadar ülkeyi yöneten Morales yönetiminde on yıldan fazla bir süre güçlü bir büyüme ve yerli halkın kalkınması yaşadı. Morales göreve geldikten sonra ülkenin petrol ve gaz endüstrisini millileştirdi ve elde ettiği kârı yoksulluğu azaltmak, altyapıyı genişletmek ve kırsal kesimdeki yoksulların yaşamlarını iyileştirmek için kullandı.
Morales, iktidarda kaldığı yaklaşık 14 yıl boyunca, ülkedeki yerli çoğunluğun haklarını genişletti, koka yetiştiricilerini ABD destekli yok etme programlarına karşı savundu ve doğal gazdan elde edilen karları sosyal programlara aktardı.
Ancak keşif çalışmalarına yetersiz yatırım yapılması, ülkenin ana gelir kaynağı olan doğalgaz gelirlerinin çökmesine, hükümetin döviz rezervlerinin erimesine ve ithal yakıt ve diğer temel ihtiyaç maddelerinde kıtlığa yol açtı.
60 yaşındaki emekli Miriam Escobar, La Paz’da oy kullandıktan sonra AFP’ye yaptığı açıklamada, “Sol bize çok zarar verdi. Ülkem için değişim istiyorum.” dedi.
Quiroga, eski diktatör Hugo Banzer döneminde başkan yardımcılığı yaptı ve Banzer’in 2001 yılında kanserle mücadele için istifa etmesiyle kısa bir süre cumhurbaşkanlığı yaptı.
Dördüncü kez başkanlığa aday olduğunda kamu harcamalarını kısma, ülkeyi yabancı yatırıma açma ve Morales döneminde seviyesi düşürülen ABD ile ilişkileri güçlendirme sözü verdi.
Ancak bazı seçmenler, onun “küçük bir devlet” vaadine ve dünyadaki lityum yataklarının yüzde 30’unu barındıran And Dağları’nın yüksek ovalarını vergisiz yatırım bölgeleriyle donatma planına karşı çıktı.
51 yaşındaki madenci Agustin Quispe, Paz’ı “dinozor” olarak nitelendirerek, geleneksel sağ veya sosyalistlerle hiçbir bağlantısı olmayan “üçüncü yol” adayı olarak oy verdiğini söyledi.
Anayasaya aykırı bir şekilde dördüncü kez aday olması engellenen Morales’in seçim kampanyası üzerinde uzun bir gölge bıraktığı görüldü.
Beş seçmenden neredeyse biri, seçimden dışlanması nedeniyle oylarının geçersiz sayılacağı yönündeki çağrısına yanıt vererek sol oyların azalmasına neden oldu.
Morales’in seçimlere katıldığı için “hain” olarak nitelendirdiği sol partinin ana adayı Rodriguez, Morales’in kalesi olan Cochabamba’da oy kullandığı sırada taş atan bir kalabalığın saldırısına uğradı.
Sağın iktidara geri dönmesi halinde kitlesel protestolar düzenleneceğini söyleyen Morales, Pazar günkü sonuçlara henüz bir tepki vermedi.
/AP/
