Brezilya Kongresi Çarşamba günü, darbe girişiminden 27 yıl hapis cezasına çarptırılan eski aşırı sağcı başkan Jair Bolsonaro’nun cezasını azaltacak bir yasa tasarısını onayladı. Lula’nın veto edebileceği yasa tasarısı, Bolsonaro’nun cezasını iki yıl dört aya indirecek.
Ancak bu kararın Yüksek Mahkeme ve Başkan Luiz Inácio Lula da Silva’nun muhalefetiyle karşılaşması bekleniyor.
Muhafazakâr çoğunluk tarafından sunulan ve Senato’da 25’e karşı 48’e oyla kabul edilen yasa tasarısı, hapis cezasını iki yıl dört aya indiriyor.
Yeni yasa Bolsonaro’nun destekçilerinin seçim yenilgisine karşı protesto amacıyla cumhurbaşkanlığı sarayını, Yüksek Mahkeme binasını ve Kongre binasını işgal edip yağmaladığı Ocak 2023 ayaklanmasındaki rolleri nedeniyle mahkum edilenler için de ceza indirimleri öngörüyor .
Brezilya Cumhurbaşkanı Luiz Inacio Lula da Silva, ceza indirimi yasasını veto edebilir, ancak bu veto Kongre tarafından geçersiz kılınabilir.
“İlk adım”
Mevcut durumda, mahkemesine göre, 70 yaşındaki Jair Bolsonaro, olası bir indirimden yararlanmaya halinde yaklaşık sekiz yıl daha hapiste kalabilir.
Yeni metin ayrıca, 8 Ocak 2023’te Brasilia’da çıkan isyanlardan dolayı mahkum edilen onlarca destekçisinin şartlı tahliyesini de öngörüyor. O gün, binlerce Bolsonaro destekçisi, göreve başlamasından bir hafta sonra, mevcut solcu cumhurbaşkanı Luiz Inacio Lula da Silva’yı iktidardan uzaklaştırmak için askeri müdahale talep ederek Parlamento’yu, cumhurbaşkanlığı sarayını ve Yüksek Mahkeme’yi yağmalamıştı.
Merkezci Senatör Renan Calheiros oylamayı “fars” olarak nitelendirdi ve oturumu terk ederek, hükümet müttefiklerinin belirli işletmelere uygulanan vergileri artırma girişimine destek karşılığında yasanın geçmesine izin verdiklerini iddia etti. İktidardaki İşçi Partisi’nden Senatör Randolfe Rodrigues ise böyle bir anlaşmanın olduğunı reddetti.
Muhafazakar çoğunluğun güçlü olduğu bir parlamentoda, Bolsonaro destekçileri Şubat ayından beri Jair Bolsonaro’ya tam bir af sağlayan bir yasa tasarısını geçirmek için boşuna çabalıyorlar. Ancak yıl sonu parlamento tatili yaklaşırken, cezasının azaltılmasını “ilk adım” olarak değerlendirdiler.
Son karar Parlamento’ya ait olacak
Geçtiğimiz hafta, hararetli bir tartışmanın ardından yasa tasarısı milletvekilleri tarafından onaylandı.
Yasa tasarısının üst meclisteki sponsoru, Jair Bolsonaro’nun müttefiki Espiridao Amin, metnin ifadesini değiştirerek ceza indiriminin yalnızca “hukukun üstünlüğüne karşı suçlardan” hüküm giyenler için geçerli olmasını sağladı. Bu nedenle, darbe girişiminden hüküm giyen eski cumhurbaşkanı ve yakın çevresi ile 8 Ocak 2023 isyancıları da bu kapsama giriyor.
Solcu Cumhurbaşkanı Luiz Inacio Lula da Silva, yasa tasarısının yayımlanmasından önce metni sansürlemeye karar verirse, Jair Bolsonaro’nun olası ceza indiriminin yürürlüğe girmesi gecikebilir.
Solcu Senatör Randolfe Rodrigues gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bu metnin veto edilmesi kaçınılmaz,” diyerek durumu “üzücü” olarak nitelendirdi. Ancak son sözü Parlamento söyleyecek ve cumhurbaşkanlığı vetosunu geçersiz kılmak için oy kullanabilir.
Yasa tasarısının alt meclisteki raportörü Paulinho da Força, bunu son derece kutuplaşmış bir ülkede “uzlaşma jesti” olarak nitelendirdi.
/AFP/
