Burkina Faso, cunta şefi İbrahim Traore’nin iktidarı ele geçirmesinden bu yana geçen üç yılda 1800’den fazla sivilin “insanlığa karşı suç” teşkil eden eylemlerde öldürüldüğünü belirten raporu reddetti.
Hükümet Pazar günü İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün (HRW) raporunu “yanlış” olarak nitelendirerek, bulguları “varsayım ve temelsiz iddialar” olarak reddetti.
Açıklamada, raporun “tek bir amacı oda “profesyonelce” savaşan ülke askerlerini şeytanlaştırmak” olduğu belirtildi.
Hükümet, güçlerinin sivilleri öldürdüğüne dair önceki suçlamaları reddetti. Geçtiğimiz hafta İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), ölümlerin çoğunu 1255 infaz olayının ordu ve ona bağlı milisler tarafından yapıldığını ileri sürmüştü.
İnsan hakları grubu, ölümlerin geri kalanından İslamcı militanları sorumlu tuttu.
Rapora göre, Ocak 2023 ile Ağustos 2025 arasında meydana gelen 57 olayda, aralarında onlarca çocuğun da bulunduğu yaklaşık 1.837 sivil hayatını kaybetti.
İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), Cumhurbaşkanı Traore ve altı üst düzey askeri komutanın “komuta sorumluluğu gereği ciddi ihlallerden sorumlu tutulabileceğini ve soruşturulması gerektiğini” tespit etti. Örgüt ayrıca beş cihatçı liderin de suçlu olabileceğini belirtti.
Ordunun iktidarı ele geçirme gerekçelerinden biri, on yılı aşkın süredir Burkina Faso ve komşu ülkelerde isyan çıkaran ve ülkenin büyük bir bölümünü kontrol eden El Kaide bağlantılı cihatçı gruplarla mücadele etmekti.
Rapor, fotoğraflar, videolar ve uydu görüntüleri de dahil olmak üzere açık kaynaklı bilgilerin analizine ve görgü tanıkları ve hayatta kalanlarla yapılan görüşmelere dayanmaktadır.
Raporda, “Tüm taraflar, kasten öldürme, sivillere ve sivil hedeflere yönelik saldırılar, yağma ve talan ile zorla yerinden etme gibi savaş suçlarından sorumludur” denildi.
Cunta yönetimini “korkunç ihlaller” gerçekleştirmekle ve şiddete maruz kalan sivillerin çektiği acıları gizlemek için haber yapılmasını engellerken failleri sorumlu tutmamakla suçladı.
İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) Genel Direktörü Philippe Bolopion, “Burkina Faso’da yaşananlar akıl almaz boyutlarda, aynı şekilde bu krize küresel çapta yeterince ilgi gösterilmemesi de şaşırtıcı” dedi.
Raporda, Aralık 2023’te yaşanan en ölümcül olaylardan birine atıfta bulunuldu ve bu olayda ordunun ve müttefik milislerin kuzeydeki Djibo kasabasında 400’den fazla sivili öldürdüğü belirtildi.
35 yaşındaki bir kadın, insan hakları grubuna yaptığı açıklamada, iki kızının olay yerinde öldüğünü, kendisinin ve dokuz aylık oğlunun ise kurşunlarla yaralandığını söyledi.
Bir milis üyesinin “Dışarı çıkmadan önce kimsenin nefes almadığından emin olun” dediğini aktardı.
Hayatta kalanlar, cinayetleri vahşice olarak nitelendirdi ve derin psikolojik travma yaşamaya devam ettiklerini söyledi.
Raporda, “Hayatta kalanların çoğu, cinayetleri ‘vahşet’ olarak nitelendirdi ve derin psikolojik yaralar aldıklarını söyledi” denildi.
Orduyla ittifak kuran milisler, Vatan Savunması Gönüllüleri (VDP) olarak adlandırılan ve cunta tarafından ordunun cihatçı gruplara karşı mücadelesini desteklemek üzere görevlendirilen sivillerdir.
Cunta , eleştirmenleri cezalandırmak için gruba katılmaya zorlamakla suçlanıyor .
Traoré daha önce de zorunlu askerliği savunarak, “bireysel özgürlüklerin ulusal özgürlükten üstün olmadığını” ve “bir ulusun disiplinsizlik ve düzensizlik üzerine kurulamayacağını” söylemişti.
Askeri hükümetin iktidarı ele geçirmesinden bu yana, yetkililer, ülkedeki en büyük cihatçı grup olan El Kaide bağlantılı JNIM’in saldırılarına karşılık olarak sivilleri hedef alan acımasız kampanyalar yürütmekle suçlanıyor.
Siviller, İnsan Hakları İzleme Örgütü’ne (HRW) verdikleri demeçte, JNIM tarafından ölümle tehdit edilirken aynı zamanda hükümet güçleri tarafından da hedef alınmanın getirdiği “iki arada bir derede kalma” hissini yaşadıklarını anlattılar.
İnsan hakları grubu, JNIM’in toplulukları kontrol altına almak ve cezalandırmak için yaygın tehdit ve şiddet kullandığını ve otoritesine boyun eğmeyi reddeden sivilleri hedef aldığını, bu sivilleri hükümeti desteklemekle suçladığını belirtti.
Açıklamada, Ağustos 2024’te JNIM saldırganlarının “iki saatten kısa bir sürede en az 133 kişiyi öldürdüğü ve 200’den fazla kişiyi yaraladığı” belirtildi.
İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), Uluslararası Ceza Mahkemesi’ni, Eylül 2022’den bu yana tüm taraflarca işlendiği iddia edilen suçlarla ilgili ön soruşturma başlatmaya çağırıyor.
Ayrıca Burkina Faso’nun ortaklarına ve bağışçılarına yaptırım uygulamaları ve ülkenin ordusuyla işbirliğinden kaçınmaları çağrısında bulundu.
Traoré, Paul-Henri Sandaogo Damiba’yı devirerek Eylül 2022’de iktidarı ele geçirdi.
Otoriter kişiliğiyle tanınmasına rağmen, 38 yaşındaki Traoré, pan-Afrikacı vizyonu ve Batı etkisine yönelik eleştirileriyle kıta genelinde büyük bir takipçi kitlesi edinmiştir.
Askeri yönetim altındaki komşuları Mali ve Nijer gibi Burkina Faso da, İslamcı gruplarla mücadelesinde Batılı ülkelerle, özellikle de Fransa ile işbirliğinden uzaklaştı. Her üç ülke de bunun yerine askeri yardım için Rusya’ya yöneldi; ancak şiddet olayları hız kesmeden devam ediyor.
/BBC News/
