🔴 Çekya’da seçimlerin galibi Andrej Babis aşırı sağcıların da desteğiyle azınlık hükümeti kurmak için kolları sıvadı. Babis liderliğindeki Çekya, Rusya yanlısı Macaristan ve Slovakya’nın izinden gidebilir.
Çekya’da düzenlenen parlamento seçimlerini, eski Başbakan Andrej Babis liderliğindeki ANO (Evet) partisi kazandı.
Açılımı “Memnuniyetsiz Vatandaşlar Hareketi” olan ANO, oyların yüzde 34,5’ini alarak sandıktan birinci parti olarak çıktı. Sağ popülist parti böylece parlamentodaki 200 sandalyeden 80’ini elde etmeyi başardı.
Başbakan Petr Fiala liderliğindeki Sivil Demokrat Parti’nin (ODS) TOP 09 ve KDU-CSL partileriyle oluşturduğu Spolu (Birlikte) ittifakı ise bir önceki seçime kıyasla dört puan kaybederek oyların yüzde 23,4’ünü aldı ve 52 vekil çıkarabildi.
Koalisyon ortağı Belediye Başkanları ve Bağımsızlar Partisi (STAN) yüzde 11,12 ile seçimi üçüncü sırada tamamlarken 22 sandalye kazandı. Çekya Korsan Partisi’nin yüzde 9 oy oranı ile 18 milletvekili çıkardı.
Yaklaşık 11 milyon nüfusa sahip ülkede gerçekleşen seçimde, aşırı sağcı Özgürlük ve Doğrudan Demokrasi Partisi (SPD) yüzde 7,8 oy ile 15 milletvekili çıkarırken 2022’de kurulan sağcı “Motorcular Kendileri İçin” (AUTO) partisi yüzde 6,8 oy ile yüzde 5’lik barajı aşmayı başardı ve 13 sandalye elde etti.
Temaslarına başladı
Babis, ANO’nun zaferiyle sonuçlanan seçimlerin ardından yaptığı açıklamada, kurmayı planladığı azınlık hükümeti için aşırı sağcı SPD ve sağcı AUTO partilerinden destek almaya çalışacağını duyurdu
Babis, Cumartesi akşamı SPD ve AUTO liderleriyle yaptığı görüşmelerin “büyük ölçüde olumlu” geçtiğini söyledi.
“ANO liderliğinde bir tek parti hükümeti arayışındayız” diyen Babis’in görüştüğü partilerden SPD’nin, Çekya’nın Avrupa Birliği’nden (AB) çıkması için referanduma gidilmesini istediği biliniyor. Ancak Babis bu fikre şiddetle karşı çıkıyor.
Bu sabah ise sandıktan birinci çıkan partinin lideri olarak hükümet kurma çalışmalarına başlamak için Çekya Cumhurbaşkanı Petr Pavel ile görüşen Babis, gazetecilere yaptığı açıklamada “Seçim sonucununun yanı sıra NATO ve AB’deki imajımızı ele aldık. Sürekli olumsuz bilgiler görüyorum ve bunun adil olmadığını düşünüyorum” dedi.
Ülkeyi Rusya’ya yaklaştıracağı yönündeki iddialara da yanıt veren Babis, Avrupa yanlısı olduğunu ve “Avrupa’nın iyi işlemesini” istediğini söyledi.
ANO’nun 71 yaşındaki lideri Babis, AB ve NATO üyesi ülkede 2017-2021 yılları arasında başbakanlık yapmıştı. Babis, Ocak 2023’te cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunda bağımsız aday Pavel’e yenilmişti.
Macaristan ve Slovakya’nın izinden mi gidecek?
Milyarder iş insanı Babis’in Çekya’daki zaferiyle Orta Avrupa’daki popülist liderlere bir yenisi daha eklenmiş oldu.
Rusya yanlısı tutumlarıyla ön plana çıkan Macaristan Başbakanı Viktor Orban ve Slovakya Başbakanı Robert Fico’dan sonra Babis yönetimindeki Çekya’nın da Ukrayna konusunda politika değişikliğine gideceği tahmin ediliyor.
Macaristan ve Slovakya bu popülist liderler idaresinde Ukrayna’ya askeri yardım sağlamayı reddederken Rus petrolünü ithal etmeye devam ediyor ve Rusya’ya yönelik AB yaptırımlarına karşı çıkıyor.
Fiala başbakanlığındaki Çekya, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden beri sıkı bir Kiev destekçisiydi.
Ukrayna ordusuna ağır silah bağışı dâhil ciddi askerî yardımlarda bulunan Çekya, Kiev’in acilen ihtiyaç duyduğu top mermilerini AB dışındaki ülkelerden temin eden bir girişimin de arkasında. Seçim kampanyasında Ukrayna’ya askerî yardımı kesme vaadinde bulunan Babis, uluslararası kabul görmüş bu girişimi de tasvip etmediğini söylemişti.
Seçimlerden bir gün önce yaptığı açıklamada da Çekya’nın Ukrayna’ya şu ana kadar olduğu gibi doğrudan değil, AB üzerinden yardım etmesi gerektiğini belirten Babis, “Her yıl bütçeden Brüksel’e 2,5 milyar euro gönderiyoruz. Ve elbette Brüksel, Ukrayna’ya yardım ediyor. Yeni bütçe önerisi de Ukrayna için büyük bir meblağ içeriyor. Yani üzerimize düşeni yaptığımızı düşünüyorum” dedi.
Babis, Ukrayna’nın AB’ye katılmasına destek olup olmayacağı yönündeki bir soruya ise bu ülkenin AB için “hazır olmadığını” belirterek yanıt verdi. Çek siyasetçi, “Önce savaşı bitirmemiz lazım” diye ekledi.
Slovakya doğumlu Babis, Forbes dergisine göre dünyaki en zengin yedinci Çek vatandaşı. Başbakanlık döneminde AB’nin bazı politikalarını eleştirmesiyle dikkatleri üzerine çekmişti. Kendini “Trumpçı” olarak tanımlayan Babis, Orban ve Fico ile iyi ilişkilere sahip. Babis’in sözünü verdiği “Önce Çekler” yaklaşımı da ABD Başkanı Donald Trump’ın sloganını anımsatıyor.
ANO, Avrupa Parlamentosu’nda aşırı sağcı Avrupa için Vatanseverler (PfE) grubunun bir parçası. Babis, bu grubu Macaristan lideri Orban’la birlikte kurmuştu.
