Modern dünya tarihine Hiroşima ve Nagazaki’den sonra 20’nci yüzyılın en büyük kimyasal saldırısı olarak kaydedilen Halepçe Katliamı’nın üzerinden 38 yıl geçti.
16 Mart 1988 yılında çoğu kadın ve çocuklardan oluşan 5 bini aşkın Kürt, Irak’ın devrik diktatörü Saddam Hüseyin’in emriyle Halepçe’ye savaş uçaklarıyla düzenlenen bombardımanda kullanılan kimyasal silahlarla şehit düştü.
Tarihe “Halepçe Katliamı” olarak geçen bu insanlık dışı saldırı, Saddam Hüseyin liderliğindeki Baas rejiminin Kürt halkına karşı 1986-1989 yılları arasında sistematik olarak sürdürdüğü Enfal Soykırımı’nın en acı ve en son etabıydı.
Irak Hava Kuvvetleri, kente atılacak olan kimyasal silahın etkili olabilmesi için önce evleri konvansiyonel silahlarla bombalayarak camların kırılmasını sağladı, ardından kimyasal bombaları devreye soktu.
16 Mart 1988 sabahında ise Irak Hava Kuvvetleri’ne ait 8 adet MiG-23 uçağı 40 bin nüfuslu Halepçe’ye 5 saat boyunca zehirli gaz bombaları yağdırdı. İkinci saldırı başladığında ortaya kesif bir koku yayıldı. O anlara şahit olanlar, kente düşen bombaların içindeki “elma kokulu” gazların birkaç dakika içerisinde tüm kente yayılmaya başladığını söylüyor.
Katliamda çoğunluğu kadın ve çocuk olmak üzere 5 bini aşkın kişi şehit düştü, 10 binden fazla kişi de yaralandı.
Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) raporuna göre bu kimyasal saldırı, günümüze kadar 43 bin 753 aşkın kişinin ölümüne, 61 bin fazla kişinin de sakat kalmasına sebep oldu. Sınır Tanımayan Doktorlar ekibi, hardal gazı kullanıldığını teyit etti.
Halepçe Katliamı, dünyada benzeri az görülen bir katliam olmasına rağmen halen soykırım olarak tanınmadı.
Irak Hükümeti de geride kalan süre boyunca, mağdurların tazmin edilmesi için ciddi bir adım atmadı.
İstatistiklere göre kurbanların yüzde 68’i 18 yaşın altındaydı. Kimyasal saldırının ardından 216 köyden 198’i tamamen yok oldu. Bölgenin hayvancılığı, tarımı ve doğal kaynakları yüzde 100 zarar gördü.
Kimyasal saldırı, 17 Mart 2011’de Irak Parlamentosunda soykırım ilan edildi. Ancak Irak Hükümeti, henüz mağdurlara tazminat ödemedi.
Halepçe Katliamı’nın 38’inci yıl dönümü dolayısıyla düzenlenmesi planlanan geniş kapsamlı anma törenleri, bölgede devam eden savaş ve artan güvenlik riskleri nedeniyle iptal edildi. Yarınki yıl dönümünde sadece sembolik bir çelenk koyma töreni düzenlenecek.
Yarın 16 Mart; Baas rejiminin Halepçe kentine düzenlediği kimyasal saldırının üzerinden tam 38 yıl geçmiş olacak.
Ancak Kürdistan Bölgesi’nde ve bölge genelinde devam eden savaş hali, bu yılki anma etkinliklerinin formatını değiştirdi.
“Savaşın kıvılcımları buraya da ulaştı”
Halepçe Kaymakamı Simko Salar, Rûdaw’a yaptığı açıklamada, anma programına ilişkin detayları paylaştı.
Salar, gün içinde Halepçe Şehitliği’nde bir basın toplantısı düzenleyerek programın içeriğini kamuoyuna duyuracaklarını belirtti.
Halepçeli bir yetkili ise törenlerin iptal edilme gerekçesine ilişkin, “Bölgemize de sıçrayan savaş ve içinde bulunduğumuz olağanüstü durum nedeniyle, tüm hazırlıklar yapılmış olmasına rağmen yarın kitlesel ve büyük bir resmi tören gerçekleştirilmeyecek” dedi.
Yarınki program kapsamında sadece Halepçe Şehitler Anıtı’na ve kurbanların mezarlarına çelenk bırakılacağı öğrenildi.
Tarihin kara lekesi: 16 Mart 1988
Baas rejimi, 1988 yılında Halepçe kentini kimyasal silahlarla bombalamış, saldırı sonucu çoğu kadın ve çocuk en az 5 bin sivil şehit düşmüştü.
Binlerce kişinin yaralandığı ve sakat kaldığı katliamın etkileri, günümüzde hala binlerce mağdur üzerinde fiziksel ve ruhsal olarak devam ediyor.
İran ile ABD-İsrail hattında 28 Şubat’ta patlak veren savaşın yarattığı istikrarsızlık, 135 bin nüfuslu Halepçe ilinde bu yılki ulusal yas gününün sessiz geçmesine neden olacak.
Kaynak: Rudaw- K24
