Ortadoğu’daki savaş enerji krizini büyütürken 7 ülke, Hürmüz Boğazı’nda güvenli geçişe destek vermeye hazır olduğunu açıkladı. Almanya ve İtalya “savaş görevi değil” vurgusu yaparken, Macron destek için ateşkesi şart koştu.
Ortadoğu’da süren savaşın yarattığı enerji krizi, savaşın faturasına ortak olmamak için ABD Başkanı Donald Trump’ın daha önce yardım çağrılarını reddeden müttefiklerini harekete geçirdi. ABD’nin Körfez’de kara çıkarması planladığı iddia edilirken 6 ülke, enerji krizini sonlandırmak için “uygun adımları atacaklarını” açıkladı.
Japonya, Kanada, Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda ve İngiltere’nin liderleri, yaptıkları ortak açıklamada Hürmüz Boğazı’nda artan gerilim üzerine seyrüsefer güvenliğini sağlamak için “uygun çabalara katkı sunmaya hazır olduklarını” açıkladı. İtalya ve Almanya bunun bir “savaş misyonu” olmadığını söylerken Fransa’dan “Hürmüz’ün zorla açılmasının parçası olmayacağız” açıklaması geldi.
ATILACAK ADIMLAR BELİRSİZ
Japonya ve Kanada ile 5 Avrupa ülkesinin ortak açıklamasında İran’ın “uluslararası denizciliğe müdahalesinin ve küresel enerji tedarik zincirlerini bozmasının, uluslararası barış ve güvenliğe yönelik bir tehdit oluşturduğu” belirtildi.
Savaşı başlatan ABD ve İsrail’e herhangi bir şekilde değinilmeyen açıklamada İran “en sert şekilde” kınanırken “petrol ve doğalgaz tesisleri dahil sivil altyapıya yönelik saldırılara derhal ve kapsamlı bir moratoryum uygulanması” çağrısında bulunuldu.
Durumdan en çok etkilenen ülkelere yardım etme taahhüdü verilen açıklamada “enerji pazarının istikrara kavuşması için üretici ülkelerle birlikte çalışarak üretimin artırılması dâhil farklı tedbirler alınacağı” kaydedildi.
7 ülkenin açıklamasında Hürmüz Boğazı’nın açılmasına yönelik çabaların ne olduğundan bahsedilmedi. İran’ın ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlayan saldırılarına Körfez ülkelerine misillemeler ve Hürmüz’ü kapatarak yanıt vermesi, küresel enerji piyasalarını alt üst etmişti.
TRUMP’IN TALEBİ REDDEDİLMİŞTİ
NATO ve Avrupalı müttefikleri, ABD Başkanı Trump’ın Hürmüz’ü açmak için savaş gemisi göndermeleri talebine, savaşın hedeflerindeki belirsizlik ve güç kullanımının meşru şartlarını yerine getirmediği gerekçesiyle dâhil olmak istememişti. Trump, NATO müttefiklerinin yanı sıra Japonya, Avustralya ve Güney Kore’yi de eleştirerek “Kimsenin yardımına ihtiyacımız yok” demişti.
‘ASKERİ MİSYON DEĞİL’
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise Hürmüz Boğazı’ndaki ablukayı kırmaya yönelik hiç kimsenin askeri bir misyon düşünmediğini söyledi. 6 ülkenin yaptığı ortak açıklamaya ilişkin Meloni, “Kendimize sorduğumuz soru şudur: Koşullar uygun olduğunda ancak makul bir şekilde çatışma sonrası aşamada taraflarla açıkça mutabakat halinde, seyrüsefer özgürlüğünü garanti altına almak ve savunmak için nasıl bir katkı sunabiliriz?” diye konuştu.
İtalya Savunma Başaknı Guido Crosetto da “Ateşkes ve kapsamlı, çok taraflı bir girişim olmadan Hürmüz’e giriş yok” dedi.
Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius da askeri bir müdahalenin “ateşkes sonrası duruma ve uluslararası bir yetkiye bağlı olacağını” söylerken, bunun ayrıca Almanya parlamentosundan da onay alması gerektiğini kaydetti.
ATEŞKESİ ŞART KOŞTU
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da ülkesinin Hürmüz Boğazı’nı “güç kullanarak açmaya yönelik herhangi bir girişime katılmayacağını” belirtti. Bölgedeki durum sakinleşince Fransa’nın diğer ülkelerle Hürmüz Boğazı’ndaki gemilere refakat etme konusunda sorumluluk almaya hazır olduğunu söyleyen Macron, bunun için İran’la görüşmeler yapılması gerekeceğini kaydetti.
İsviçre, ABD’ye silah satışını kesti: Tarafsızlığa aykırı
İsviçre, tarafsızlık ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle ABD’ye yeni silah satışını durdururken Washington yönetimi, İran’la süren çatışmaların gölgesinde 3 Körfez ülkesine 16 milyar dolarlık silah satışını onayladı.
İsviçre hükümetinden yapılan açıklamada “İran ile silahlı çatışmaya dahil olan ülkelere savaş malzemesi ihracatına, savaş boyunca izin verilemez” denilerek bu kapsamda ABD’ye yeni silah satışlarının “şu anda onaylanamayacağı” belirtildi. Hükümet, mevcut lisansların ise “savaşla herhangi bir ilgisi olmadığını”, bu nedenle kullanılmalarına devam edilebileceğini söyledi. Açıklamada İran ve İsrail’e silah satışı için ise zaten son birkaç yıldır yeni lisans düzenlenmediği de aktarıldı.
KÖRFEZ’E REKOR SATIŞ
ABD Dışişleri Bakanlığı, Ortadoğu’da artan gerilimler ve İran’la süren çatışmaların gölgesinde üç Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Ürdün’e toplam 16 milyar doları aşan silah satışını onayladı. Satış paketinde, F-16 mühimmatından hava savunma sistemleri ve gelişmiş radar sistemlerine kadar geniş askeri destek yer aldı. Söz konusu silah satışları, Pentagon’un “İran’la devam eden savaş için” 200 milyar dolar ek bütçe talep etmesinin ardından geldi.
/Kaynak: Birgün/
