🔴IPI, gönderdiği açık mektupta, Google’ın insan haklarını koruma ve yüksek kaliteli gazeteciliği destekleme taahhütlerinin Türkiye uygulamasında karşılık bulmadığını vurguladı.
Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI), Google’ın ana şirketi Alphabet’in CEO’su Sundar Pichai’ye gönderdiği açık mektupta, Google’ın son algoritma güncellemelerinin Türkiye’deki bağımsız medya üzerindeki “yıkıcı” etkisine karşı acil uyarılarda bulundu.
IPI, Google’ın insan haklarını koruma ve yüksek kaliteli gazeteciliği destekleme taahhütlerinin Türkiye uygulamasında karşılık bulmadığını vurguladı.
Mektupta öne çıkan çarpıcı başlıklar ve talepler şunlar:
‘Algoritmik şok’ ve Gazete Duvar’ın kapanması
IPI, Ağustos 2024, Kasım 2024 ve Mart 2025 dönemlerinde gerçekleşen Google algoritma güncellemelerinin bağımsız mecraların dijital erişimini adeta felç ettiğini belirtti.
Türkiye’deki bağımsız medya ekosisteminde bu durum “algoritmik şok” olarak adlandırılıyor.
Mektuba göre, bağımsız mecralar, Google Haberler ve Keşfet (Discover) trafiğinde yüzde 60 ile 80 arasında değişen benzeri görülmemiş trafik kayıpları yaşadı.
IPI, bu görünürlük kaybının yarattığı kurumsal krizlerin en acı sonucunun Gazete Duvar’ın kapanması olduğunu ifade etti.
‘Orijinal habercilik cezalandırılıyor’
IPI’nın analizleri ve uzman görüşleri, Google’ın algoritmalarında iki temel sistemik kusur olduğunu ortaya koyuyor.
İlk olarak Google sistemleri, özgün habercilik yerine “kopyala-yapıştır” ekonomisini teşvik ediyor. Orijinal araştırma haberleri baskılanırken, bu içeriği çalan veya derleyen SEO odaklı “tık tuzağı” siteleri üst sıralara taşınıyor.
İkincisi, IPI, Google’ın içerik seçiminde bağımsız mecralar aleyhine çarpık bir sonuç doğurduğunu ve görünürlüğün küçük bir grup iktidar yanlısı mecrada yoğunlaştığını vurguluyor.
Dijital telif yasası ve zamanlama şüphesi
Mektupta, bu trafik kayıplarının Türkiye’de tartışılan Dijital Telif Yasası ile aynı döneme denk gelmesine de dikkat çekildi.
Bağımsız medya topluluğu, Google’ın gelecekteki olası lisanslama maliyetlerinden kurtulmak amacıyla bağımsız mecraların görünürlüğünü bilinçli olarak düşürmüş olabileceğinden endişe ediyor.
IPI’dan Google’a üç kritik talep
IPI, Google’ın kamu yararını ve medya çoğulculuğunu korumak adına şu adımları atmasını istedi:
- Şeffaf veri paylaşımı: Bağımsız mecraların sistematik olarak baskılanıp baskılanmadığını belirlemek için ham trafik ve sıralama verileri paylaşılmalıdır.
- Bağımsız risk analizi: Ağustos 2024 – Mart 2025 güncellemelerinin iktidar yanlısı medya üzerindeki farklı etkilerine dair bağımsız bir risk değerlendirmesi yapılıp yayınlanmalıdır.
- Adil telif müzakereleri: Bağımsız medya kuruluşlarının telif lisans sözleşmelerinden dışlanmaması ve mevcut adaletsiz tablonun düzeltilmesi sağlanmalıdır.
IPI, Google’dan bu endişelere yönelik resmi ve somut bir yanıt beklediğini, sürecin takipçisi olmaya ve platform algoritmalarının basın özgürlüğü üzerindeki etkilerini raporlamaya devam edeceğini de vurguladı.
/euronews/
