İran, Washington’un teklifini “belirsizlikler” içerdiğini belirterek ABD ile nükleer anlaşma konusunda yakında karşı bir teklif sunacağını açıkladı.
Tahran ve Washington yeni bir nükleer anlaşmayı görüşmek üzere Nisan ayından bu yana beş tur görüşme gerçekleştirdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın 2018 imzalanan nükleer anlaşmadan çekilmişti. Şimdi onun yerini alacak bir anlaşma için görüşmeler devam ediyor.
Uzun zamandır düşman olan iki ülke, İran’ın uranyum zenginleştirmesi konusunda diplomatik bir çıkmaza girmiş durumda. Tahran bunu “pazarlık konusu olmayan” bir hak olarak savunurken, Washington bunu “kırmızı çizgi” olarak nitelendiriyor.
31 Mayıs’ta beşinci tur görüşmelerin ardından İran, ABD’nin önerisini kabul etmemişti. Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi daha sonra metnin “belirsizlikler” içerdiğini söylemişti.
Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekai, ABD’nin önerisinin önceki müzakere turlarını yansıtan “unsurlardan yoksun” olduğunu söyledi ancak daha fazla ayrıntı vermedi.
BEkai, haftalık basın toplantısında yaptığı açıklamada, “Sonuçlandırıldığında kendi önerdiğimiz planı Umman aracılığıyla diğer tarafa sunacağız” dedi.
“Bu makul, mantıklı ve dengeli bir tekliftir ve Amerikan tarafının bu fırsatı değerlendirmesini şiddetle tavsiye ediyoruz” dedi.
İran Meclis Başkanı, ABD’nin teklifinde, yıllardır yaptırımların altında ezilen Tahran’ın temel talebi olan yaptırımların kaldırılmasının yer almadığını söyledi.
‘Stratejik hata’
Ocak ayında göreve geldiğinden bu yana İran’a yönelik “azami baskıyı” yeniden canlandıran Trump, olası bir anlaşma kapsamında İran’a uranyum zenginleştirme izni verilmeyeceğini defalarca dile getirdi.
İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, ABD’nin teklifinin bağımsızlık kavramlarına “yüzde 100 aykırı” olduğunu söyledi.
Uranyum zenginleştirmenin İran’ın nükleer programı için “anahtar” olduğunu ve ABD’nin bu konuda “söz sahibi olamayacağını” ileri sürdü.
İran şu anda uranyumu yüzde 60 oranında zenginleştiriyor. Bu oran, 2015 anlaşmasında belirlenen yüzde 3.67 sınırının çok üzerinde ve nükleer başlık için gereken yüzde 90’ın çok gerisinde.
ABD de dahil olmak üzere Batılı ülkeler uzun zamandır İran’ı atom silahı edinmeye çalışmakla suçluyor, İran ise nükleer programının barışçıl amaçlı olduğunu iddia ediyor.
Birleşmiş Milletler Nükleer Gözlemevi, İran’ın nükleer faaliyetlerini görüşmek üzere 9-13 Haziran tarihleri arasında Viyana’da bir Yönetim Kurulu toplantısı düzenleyecek.
Toplantı, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın Tahran’ın özellikle geçmişte bildirilmemiş sahalarda bulunan nükleer materyal vakalarını açıklamada gösterdiği “tatmin edici olmayan” işbirliğini eleştiren bir rapor yayınlamasının ardından gerçekleşiyor.
İran, IAEA raporunu dengesiz olarak eleştirerek, raporun baş düşmanı İsrail tarafından sağlanan “sahte belgelere” dayandığını ileri sürdü.
2015 anlaşmasına taraf olan üç Avrupa ülkesi İngiltere, Fransa ve Almanya, şu anda anlaşmada yer alan yaptırımların “geri tepme” mekanizmasını devreye sokup sokmamayı değerlendiriyor.
Mekanizma, İran’ın uymaması halinde BM yaptırımlarının yeniden yürürlüğe girmesini öngörüyor. Bu seçenek Ekim ayında sona eriyor.
Cuma günü Araghchi, Avrupa güçlerini, Tahran’ı uyumsuzlukla suçlayan UAEA’daki bir karar tasarısını desteklememeleri konusunda uyardı ve bunu “stratejik bir hata” olarak nitelendirdi.
Bakai ise Pazartesi günü yaptığı açıklamada, kararın geçmesi halinde İran’ın “bir dizi adım ve önlem hazırladığını ve formüle ettiğini” söyledi.
“Şüphesiz ki çatışmaya verilecek yanıt daha fazla işbirliği olmayacaktır” diye ekledi.
/AFP/
