İran’da 28 Aralık’ta başlayan ve kısa sürede ülke geneline yayılan protestolar giderek şiddetleniyor. Son verilere göre, 180 kentte sürdüğü bildirilen gösterilerde hayatını kaybedenlerin sayısı 538’e yükselirken, 10 bin 600’den fazla kişinin gözaltına alındığı açıklandı. Perşembe gününden bu yana uygulanan internet kesintileri nedeniyle ülkeden sağlıklı bilgi akışı büyük ölçüde kesilmiş durumda.
Görgü tanıklarının aktardığına göre güvenlik güçleri, özellikle Devrim Muhafızları, protestoculara gerçek mermi kullanarak müdahale ediyor. İran yönetimi ise gösterileri “yabancı güçlerle bağlantılı terör eylemleri” olarak nitelendiriyor ve sert güvenlik önlemlerinin süreceğini belirtiyor.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki gelişmelere ilişkin yaptığı açıklamada, Washington’un ve ABD ordusunun İran’a yönelik “çok güçlü seçenekleri” değerlendirdiğini söyledi. Air Force One uçağında gazetecilere konuşan Trump, İranlı muhaliflerle temas halinde olduğunu da ifade etti. İnternet erişiminin günlerdir kesik olduğu ülkede bağlantının yeniden sağlanabilmesi için uydu internet sistemi Starlink seçeneğinin gündemde olduğunu, bu konuda şirketin sahibi Elon Musk ile görüşebileceğini belirtti.
Trump ayrıca, İran yönetiminin nükleer müzakereler konusunda kendisiyle temasa geçtiğini öne sürerek, “Onlarla görüşebiliriz” dedi. New York Times gazetesi ise ABD Başkanı’nın olası askeri müdahale senaryoları hakkında brifing aldığını, ancak henüz kesin bir karar verilmediğini yazdı.
Gelişmeler İsrail’de de alarma yol açtı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio arasındaki telefon görüşmesinin ardından yapılan açıklamada, İran’a yönelik olası bir ABD müdahalesi ihtimali nedeniyle üst düzey teyakkuz durumuna geçildiği bildirildi.
İran cephesinde ise sert söylemler dikkat çekiyor. İran Parlamentosu Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, ABD’den gelebilecek herhangi bir saldırıya misilleme yapılacağını ve İsrail ile bölgedeki ABD askeri üslerinin “meşru hedef” olarak görüleceğini söyledi. İran Genel Başsavcısı Muhammed Muvahhidi Azad ise protestocuların “Allah düşmanı” olarak suçlanabileceğini ifade etti. İran ceza kanununa göre bu suç, idam cezasına kadar varan ağır yaptırımlar içeriyor.
Hayat pahalılığı ve ekonomik sıkıntılarla başlayan protestolar, iki haftayı aşkın süredir rejim karşıtı bir karakter kazanmış durumda. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, “Müesses nizam halkı dinlemeye hazır” açıklamasını yaparken, göstericilere “yağmacılar ve teröristlerden uzak durma” çağrısında bulundu.
İnsan hakları örgütleri ise artan can kayıpları, keyfi gözaltılar ve iletişim kısıtlamalarına dikkat çekerek uluslararası toplumu acil harekete geçmeye çağırıyor.
/Reuters/
