“Doğrudan Demokrasi ve Katılımcı Bütçe”, Gönen Orhan’ın yerel yönetimlerde halkın karar süreçlerine katılımını savunan önemli bir çalışması. Kitap, temsili demokrasinin neden ve nasıl tıkandığına ayırdığı önemli bir bölümle başlıyor, anlatısına.
A. Halûk Ünal:
‘Doğrudan Demokrasi ve Katılımcı Bütçe’ uygulamalarının teorik temellerini ve pratik örneklerini ortaya koyuyor. Porto Alegre’den Şişli’ye kadar çeşitli örneklerle, halkın bütçe süreçlerine katılımının demokratikleşme üzerindeki etkileri tartışılıyor. Orhan, katılımcı bütçeyi yalnızca bir mali planlama aracı değil, aynı zamanda toplumsal eşitlik ve katılım için güçlü bir mekanizma olarak sunuyor.
Kitap, Temsili Demokrasinin tıkanıklığına, seçim-sandık-oy sistemi ile siyaset mesleğinin ortaya çıkardığı sorunlara dikkat çekiyor. Yazar, günlük yaşamın seçimlerle sınırlı kalamayacağını, kentte, mahallede ve sokakta her an hak talebinin var olduğunu hatırlatıyor.
Mahalle meclisleri, dayanışma ağları, forumlar ve kent konseyleri gibi katılım mekanizmalarının yanında, belediye bütçelerine doğrudan müdahale imkânı sağlayan Katılımcı Bütçe, demokratik katılımın en güçlü araçlarından biri olarak öne çıkıyor.
Kitap, Porto Alegre’den başlayarak dünya genelinde 12 bin kentte uygulanan Katılımcı Bütçe örneklerini sunuyor; okuyucuyu, demokrasiyi sadece iktidarın devredilmesiyle sınırlı bırakmayan, yaşayan ve katılımcı bir süreç olarak, örneklerle buluşturuyor.
Türkiye’de ise Katılımcı Bütçe, mevcut yasal çerçeve içinde bile uygulanabilirliğiyle bireylerin mahalle ve kentlerindeki yaşam alanlarına müdahil olabilmesinin yolunu gösteriyor. Yalnızca bu yönüyle bile kitap önemli bir referans değeri kazanıyor.
Bu tema, HDP/DEM geleneğinde teorik olarak kabul görse de uygulamada beklenen başarıyı hâlâ yakalayamadı; CHP ise bu hakış açısından hala çok uzak. Ancak Özgür Özel’in araladığı kapıdan bakıldığında, bu konunun kaçınılmaz biçimde CHP’nin de gündemine gireceği beklenebilir.
Kitabın önemi, soyut teorik tartışmaların ötesine geçip, dünyadan çarpıcı örneklerle konuyu somutlaştırabilmesinde yatıyor. Taban demokrasisi, yerinden yönetim, öz yönetim ve benzeri kavramlarla ilgilenen herkese kitabı önermek mümkün.
Okuyucu, kitabı eline aldığında kendi mahallesinde ve kentinde demokratik haklarını yalnızca seçim günlerinde değil, her gün kullanmanın yollarını keşfedecek; yerel yönetimler ve katılım mekanizmaları aracılığıyla yaşam alanına müdahil olmanın somut yollarını görecek.
Gönen Orhan Kimdir?
Gönen Orhan, iletişim ve strateji danışmanlığı alanında uzun yıllardır faaliyet gösteren bir uzman. Yerel yönetimler ve siyasal iletişim konularında deneyimli olan Orhan, çeşitli belediyelerin seçim kampanyalarını yönetti ve katılımcı projeleri tasarladı ve hayata geçirilmesine kılavuzluk etti.
Aynı zamanda yazar olarak da Orhan, “Mahalleden Kent Parlamentosuna” ve “Benim Bütçem” gibi eserlerle yerel demokrasi ve katılım üzerine düşüncelerini paylaşmaya devam ediyor. Daha fazla bilgiye gonenorhan.com adresinden ulaşılabilir.
