Özellikle siyaset, ideoloji veya toplumsal mücadele bağlamında sıkça karşılaşılan bir durumdan bahsediyorum. Bu tür fikir ayrılıklarını döneklik (veya başka bir deyişle “fikirden dönme” ya da “hainlik”) olarak değerlendirmek, durumun bağlamına ve niyetlere göre değişir.
1.Doğal Gelişim ve Eleştirel Düşünce:
İnsanlar düşünsel olarak gelişir. Bilgi birikimi, yeni deneyimler veya gerçeklerle yüzleşme sonucu fikir değişiklikleri yaşanabilir. Bu, samimi bir sorgulamanın ve düşünsel dürüstlüğün sonucuysa “döneklik” değil, fikri evrim ya da aydınlanma olarak görülür.
2.Tartışmalı Ama Meşru Fikir Ayrılıkları:
Aynı amaç için mücadele eden insanlar, o amaca nasıl ulaşılacağı konusunda farklı yollar önerebilir. Bu tür tartışmalar sağlıklıdır ve genellikle bir hareketi zenginleştirir. Ayrılık yaşansa bile, taraflar birbirini düşmanlaştırmıyorsa bu döneklik değil, taktiksel ya da stratejik ayrışmadır.
3.İlkelere Sadık Kalıp Yapılara Karşı Gelmek:
Bir yapı, hareket ya da parti zamanla ilkelerinden saparsa, o ilkeleri korumak adına o yapıdan ayrılan kişi dönek değil; aksine ilkeli davranan olabilir.
Döneklik Olarak Kabul Edilen Durumlar:
1.Çıkar İçin Saf Değiştirme:
Bir kişi, düşünsel veya ahlaki gerekçelerle değil de, maddi ya da kişisel çıkar için önceki inançlarını terk ediyorsa bu, döneklik sayılabilir.
2.Karşı Cepheye Geçmek:
Bir kişi, sadece fikir ayrılığı yaşamayıp, önceki yoldaşlarına düşmanlık edecek şekilde tamamen karşı kampa geçiyorsa (ve bu geçiş ilkesizce gerçekleşiyorsa), bu da dönek olarak görülebilir.
3.Kendini Haklı Göstermek İçin Gerçekleri Çarpıtmak:
Geçmişte savunduğu şeyleri inkâr etmek, tarihsel olayları çarpıtmak veya önceki yol arkadaşlarını kötülemek gibi davranışlar da dönekliğin göstergesi olabilir.
Netice: Yani, her fikir ayrılığı döneklik değildir. Ayrışmanın gerekçesi, yöntemi ve sonrası çok belirleyicidir. Bu tür ayrılıklar bazen bir hareketin içindeki farklı renkleri ortaya çıkarır; bazen de gerçekten ilkesizlik veya samimiyetsizlik sonucu olur.
Yani kişi veya grupların hiç makul bir gerekçe öne sürmeden, fikiri bir tartışmaya mahal vermeden safları terk edip karşı tarafın safında konumlanması ve eski yol arkadaşlarına ilkesizce, acımasızca saldırması elbette dönekliktir.
Çünkü bu tutum bir fikir ayrılığı sayılamaz. Fikir ayrılığıyla döneklik arasında fark vardır. Ölçü olarak dürüstlük, tutarlılık ve ilkeli tutum ayrımı belirler.
Malum, konu hem hassas hem de tarihsel kökeni ve sosyolojik arka planı olan bir toplumsal yara! Onun için böyle bir kombinasyonla kamuoyunun dikkatine sundum. Tartışmayı bireysel ve ailesel bağlamdan çıkarıp ideolojik ve bilimsel bağlamda değerlendirmek bana daha doğru geliyor.
Burada kimseye özellikle hedeflemiyorum. Benimkisi sadece suya bir taş atmak!
