Norveç’te Başbakan Jonas Gahr Store liderliğindeki sol blok, pazartesi günü yapılan parlamento seçimlerini kazandı. Ancak göçmen karşıtı İlerleme Partisi’ne verilen destekte rekor artış görüldü.
2021’den beri iktidarda olan Store’un, diğer dört sol partinin desteğiyle azınlık İşçi Partisi hükümetine başkanlık etmeye devam etmesi bekleniyor.
Nüfusu 5,6 milyon olan zengin ülkede seçim kampanyası büyük ölçüde iç meselelere odaklansa da, ABD Başkanı Donald Trump’ın politikaları ve Ukrayna’daki savaş da dahil olmak üzere jeopolitik olaylardan da etkilendi.
Norveç’te beş partili sol blok, parlamentodaki 169 sandalyenin 87’sini alarak dar bir çoğunluk elde ederken, sağ blok 82 sandalye kazandı. Sonuçlar, neredeyse tüm oyların sayıldığını gösteriyor.
65 yaşındaki lider, İşçi Partisi’nin yaklaşık yüzde 28 oy alarak birinci gelmesinin ardından seçim gecesi düzenlenen mitingde, “Bunun yakın olacağını biliyorduk ve öyle de oldu. Her şeyimizi vermemiz gerektiğini biliyorduk ve her şeyimizi verdik… Başardık,” diye haykırdı.
Seçimde ayrıca göçmen karşıtı İlerleme Partisi’ne verilen destekte rekor bir artış görüldü ve partinin oyu 2021 seçimlerine göre ikiye katlandı.
Genç seçmenlerin, özellikle de erkeklerin desteğiyle, yaklaşık yüzde 24 oy alarak önde gelen muhalefet gücü haline geldi. Eski başbakan Erna Solberg’in Muhafazakar Partisi ise 14,6 oy ile 20 yılın en kötü seçim puanını elde etti.
İlerleme Partisi lideri Sylvi Listhaug, “Bu gece tarihimizin en iyi skorunu kutlayacağız ve benim hedefim bunun sadece bir başlangıç olması” dedi.
Store’u zaferinden dolayı tebrik ederken, önümüzdeki dört yılın “halk ve iş dünyası açısından zorlu” geçeceğini söyledi.
Seçim kampanyasının merkezinde satın alma gücü, sağlık, eşitsizlik, kamu hizmetleri ve vergiler gibi konular yer aldı.
Son yıllarda onlarca zengin Norveçli, servet vergisinden kaçınmak için İsviçre’ye kaçtı ve iki blok vergiyi sürdürmek mi yoksa kaldırmak mı gerektiği konusunda karşı karşıya geldi.
Store, günün erken saatlerinde eşiyle birlikte Oslo’daki bir okulda oy kullandıktan sonra gazetecilere yaptığı açıklamada, “İnsanların asıl endişesi, kişisel ekonomilerindeki günlük durumları, artan fiyatlarla nasıl başa çıkacakları oldu” dedi.
Listhaug, TV2 kanalına yaptığı açıklamada, “Daha önce olduğu gibi, komşu ülkelerden daha fazla para almadan, daha fazla harcama yapmaya ve çok yüksek vergiler uygulamaya devam mı edeceğiz, yoksa kontrolü tekrar ele alıp israfı durdurmak mı istiyoruz?” dedi.
Store, birkaç ay önce göreve geldiğinden beri halefinin kim olacağı konusunda sorular gündeme gelmişti.
Siyaset bilimci Johannes Bergh, AFP’ye yaptığı açıklamada, hem başbakan hem de dışişleri bakanı olarak uzun süredir siyasette yer alan deneyimi sayesinde, Trump’ın gümrük vergileri de dahil olmak üzere uyguladığı politikalar ve Ukrayna’daki savaş nedeniyle yaşanan küresel kargaşanın ardından seçmenlerin algıladığı istikrar ihtiyacından faydalandığını söyledi.
AB üyesi olmayan ve NATO üyesi olan Norveç, Rusya ile sınır paylaşıyor ve ekonomisi büyük ölçüde ihracata bağımlı.
İşçi Partisi, ülkeyi bu kadar müreffeh kılan petrol sondajının devam etmesinden yana, ancak petrol faaliyetlerini aşamalı olarak sonlandırmak isteyen bazı müttefikleri tarafından taviz vermeye zorlanabilir.
Sosyalist Sol’un lideri Kirsti Bergsto, partisinin nüfuzunun “derin denizleri madenciliğe açmayacağı” ve sera gazı emisyonlarında “yeni azalmalar” olacağı anlamına geldiğini daha önce belirtmişti.
İşçi Partisi ve Yeşiller ise AB ile yakın bağların sürdürülmesinden yana tavır alırken, soldaki diğer partiler ise AB’ye karşı kararlı bir şekilde şüpheci yaklaşıyor.
Aşırı sol, dünyanın en büyüğü olan ülkenin egemen varlık fonunun İsrail’den çekilmesini istiyor; İşçi Partisi ise bu hamleye karşı çıkıyor.
/AFP/
