* Ölümünden 142 yıl sonra bile iktisat ve felsefede Marx’ı aşan henüz kimse çıkmadı. Çünkü Marksizm onun yazdıklarıyla sınırlı bir düşünce ve eylem yöntemi değil. Yaklaşık iki asırdır gelişen/güncellenen bir ideoloji…
‘’Arpa ektim, biçemedim
Bir düş gördüm, seçemedim
Alışmışım soğuk suya
Issı sular içemedim
Üç atım var, biri binek
Arkadaşlar kalkın gidek
Ali Paşa’yı vurdular
Yavrusuna haber edek’’
Ruhi Su ve Modern Folk Üçlüsü’nün yorumladığı bu ağıt, son dönemlerde kim hayatını kaybetmişse ona, yakınlarına ve yoldaşlarına gitsin.
İnsan aslında bir muamma. Hatta bir çelişkiler yumağı. Mesela ‘‘Zayıflayacağız hep beraber, bundan sonra hiç et yemeyeceğiz’’ diyor. Sonra gidiyor kendine mükellef bir kebap ziyafeti çekiyor. İş et yememek vaadi ve ardından kebapçıya gitmekle sınırlı kalsa belki katlanabiliriz ama işin içine kan girince durum trajik.
* * *
Dinle, Tanrı’yla ve sinagogla hiçbir ilişkisi olmayan Yahudi bir arkadaşım anlattığı için, ‘Politik olarak doğruculuk’ ya da ‘Anti-semitizm’ gibi endişelerim olmaksızın rahatlıkla aktarabilirim:
Mustafa efendi mahalledeki Mişon’un dükkanına gitmiş.
– Mişon sana bir soru soracağım.
– Buyur sor…
– Islam’ın şartı kaçtır?
Mişon biraz düşünmüş, başına yukarı kaldırıp yanıtlamış:
– 21.
– 21 olur mu yahu…5’tir 5!
– Bize gelişi 5!
* * *
Tahsilli olan bilir ve anlar da, cahil, cahil olduğunu bilmediği için tehlike arzeder. Kitle de söz konusu kişinin cahil olduğunu bilmediği için onu önemli bir şahsiyet hatta bilgin dahası kurtarıcı sanır. Vahim. Zaten bir topluluk, bir ulus, bir sınıf kurtarıcıya muhtaç kalmış ise o kitle henüz olgunlaşmamış demektir. Kolayca manipüle edilebilir.
* * *
Bizim Asena (Özkan) yazmış: Trump ile Musk kapışıp kavgaya tutuşunca Trump, Musk’a ‘’Ne nankörlük bu ya! Ne istediniz de alamadınız?’’ demiş.
* * *
Marx lisans düzeyinde felsefe ve iktisat eğitimi aldıktan sonra felsefe doktorasını tamamladı. Ana dili Almanca’nın yanı sıra Fransızca, İngilizce ve Rusça öğrendi. İspanyolca, İtalyanca ve Romence de okuyabilirdi. Manastıra kapanmış rahip gibi skolastik değil sıradan yurttaş gibi toplum içinde, geçim sıkıntısı çekerek yaşadı. Makale, demeç ve broşürleri saymazsak kayda geçmiş ve bugün hala okunan 98 (Doksan sekiz) kitap yazdı ve yayınladı. Marksizm sadece Marx’ın yazdıklarıyla sınırlı bir ekonomi-politik akım/ekol ya da düşünce yöntemi değil. Marx’tan sonra siyaset, iktisat, tarih, sosyoloji alanlarında Marksistler bu teoriyi/bu ideolojiyi geliştirdi, güncelleştirdi. Bu süreç halen devam ediyor. Eksiği hatası yok muydu? Olmaz mı! Hiç kimse mükemmel değildir.
* * *
‘’Her konuda fikir beyan ederiz, şahane bir cehaletle…’’
Yizhar Smilansky (1916 – 2006)
İsrail, Yahudi edebiyatçı ve politikacı
(SON/RD)
