Konuyla ilgili bilgi sahibi üç kaynağa göre, Amerika Birleşik Devletleri, Suriye’yi telekomünikasyon sektöründe Çin teknolojisine güvenmemesi konusunda uyardı ve bunun ABD çıkarlarıyla çeliştiğini ve ABD ulusal güvenliğini tehdit ettiğini savundu.
Reuters’te yer alan Feras Dalatey imzalı özel habere göre bu mesaj, Salı günü San Francisco’da ABD Dışişleri Bakanlığı ekibi ile Suriye İletişim Bakanı Abdulsalam Haykal arasında gerçekleşen ve kamuoyuna açıklanmayan bir görüşme sırasında iletildi.
Washington, Suriye’nin geçici Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara’nın, Çin ile stratejik ortaklığı bulunan uzun süredir iktidarda olan Beşar el-Esad’ı devirdiği 2024 yılından bu yana Şam ile yakın bir koordinasyon içinde bulunuyor.
Tedarik görüşmelerine katılan bir Suriyeli işadamına göre, Suriye, telekomünikasyon kulelerini ve yerel internet servis sağlayıcılarının altyapısını desteklemek için Çin teknolojisi tedarik etme olasılığını araştırıyor.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir başka kaynak, “ABD tarafı, bakanlığın Çin telekomünikasyon ekipmanlarıyla ilgili planları konusunda açıklık istedi” dedi.
Ancak Suriyeli yetkililer, altyapı geliştirme projelerinin zaman açısından kritik olduğunu ve Şam’ın daha fazla tedarikçi çeşitliliği aradığını belirtti.
Suriye yetkilileri, ABD’nin ihracat kontrollerini telekomünikasyon sektörünün önünde bir engel olarak gösterdi.
San Francisco’daki toplantıya yakın bir kaynağa göre, Suriye ABD firmalarıyla ortaklığa açık ancak konu acildi ve ihracat kontrolleri ile “aşırı uyumluluk” hâlâ bir sorun teşkil ediyordu.
Görüşmelere yakın bir ABD diplomatı Reuters’e verdiği demeçte, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın “Suriye’lileri telekomünikasyon sektöründe Amerikan teknolojisini veya müttefik ülkelerin teknolojisini kullanmaya açıkça teşvik ettiğini” söyledi.
Amerika Birleşik Devletleri’nin bunu yapmak için Suriye’ye mali veya lojistik destek sözü verip vermediği belirsiz.
Reuters’ın sorularına yanıt veren ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü şunları söyledi:
“Ülkeleri, tüm kritik altyapı tedariklerinde daha düşük fiyatlı ekipman ve hizmetlerden ziyade ulusal güvenlik ve gizliliğe öncelik vermeye çağırıyoruz. Eğer bir şey kulağa gerçek olamayacak kadar iyi geliyorsa, muhtemelen öyledir.”
Sözcü, Çin istihbarat ve güvenlik servislerinin “Çin vatandaşlarını ve şirketlerini hassas verileri paylaşmaya veya müşterilerinin sistemlerine yetkisiz erişim sağlamaya yasal olarak zorlayabileceğini” ve Çinli şirketlerin müşterilerinin gizliliğini koruma vaatlerinin “Çin’in kendi yasaları ve yerleşik uygulamalarıyla tamamen tutarsız” olduğunu sözlerine ekledi.
Çin, casusluk amacıyla teknoloji kullandığı iddialarını defalarca reddetti.
Suriye Telekomünikasyon Bakanlığı Reuters’e yaptığı açıklamada, ekipman ve altyapıyla ilgili tüm kararların “veri korumasını ve hizmet sürekliliğini sağlayacak şekilde, ulusal teknik ve güvenlik standartlarına uygun olarak” alındığını belirtti.
Bakanlık ayrıca, ulusal çıkarlara hizmet etmek amacıyla ortaklıkların ve teknoloji kaynaklarının çeşitlendirilmesine öncelik verdiğini belirtti.
Suriye’nin telekomünikasyon altyapısı, 2011’de hükümet karşıtı protestoların bastırılmasıyla başlayan iç savaş nedeniyle ABD’nin ardı ardına gelen Esad hükümetlerine uyguladığı yaptırımlar yüzünden büyük ölçüde Çin teknolojisine bağımlı hale geldi.
Reuters’ın incelediği belgelere ve şirketlerden birinde görevli üst düzey bir kaynağa göre, ülkenin tek telekom operatörleri olan Syriatel ve MTN’nin altyapısının %50’sinden fazlası Huawei teknolojisinden oluşuyor. Huawei, konuyla ilgili yorum talebine henüz yanıt vermedi.
Suriye, 14 yıllık savaş nedeniyle harap olmuş özel telekomünikasyon sektörünü yabancı yatırım çekerek geliştirmeyi hedefliyor.
Şubat ayı başlarında, Suudi Arabistan’ın en büyük telekom operatörü STC, “telekomünikasyon altyapısını güçlendirmek ve Suriye’yi 4.500 kilometreden fazla uzanan bir fiber optik ağ aracılığıyla bölgesel ve uluslararası olarak bağlamak” için 800 milyon dolarlık yatırım yapacağını duyurdu.
Telekomünikasyon Bakanlığı, ABD’nin getirdiği kısıtlamaların “Suriye pazarında birçok Amerikan teknolojisi ve hizmetinin erişilebilirliğini engellediğini” belirterek, bu kısıtlamalar kaldırıldığında ABD şirketleriyle iş birliğinin genişletilmesini memnuniyetle karşıladığını vurguladı.
Suriye’de telekomünikasyon altyapısı yetersiz olup, şehir merkezlerinin dışında şebeke kapsama alanı zayıf ve birçok bölgede bağlantı hızları saniyede birkaç kilobiti bile zar zor geçmektedir.
/Reuters/
