İdare ve Gözlem Kurullarının kopyala-yapıştır kararlarıyla nedeniyle 12 kadın tutsağın şartlı tahliyesinin engellendiği Sincan Kadın Hapishanesi’nde, 2021’den bu yana hiçbir siyasi kadın tutsak tahliye olamadı.
Sincan Kadın Kapalı Cezaevi’nde, İdare Gözlem Kurulu’nun “iyi hal” değerlendirmeleri nedeniyle kadın tutsakların şartlı tahliye hakları engelleniyor.
Ocak 2021’den bu yana, Sincan Kadın Cezaevi’nde İdare Gözlem Kurulu kararıyla şartlı tahliyesi gelmiş hiçbir tutsak tahliye edilmedi. Hiçbir tutsak hakkında iyi halli olduğuna dair değerlendirme yapılmadı ve şartlı tahliye hakları kullandırılmadı.
ÖHD Kadın Komisyonu’nun 2024’te hazırladığı raporda, erteleme sebebi olarak kaldırılmış disiplin cezaları, nasıl belirlendiği belli olmayan ve hükümlüye tebliğ edilmeyen gelişim puanları, örgütsel tavrın devam ettiği, toplumla bütünleşemeye hazır olmadığı gibi gerekçeler öne sürüldü. Halihazırda 12 kadın tutsağın şartlı tahliyesi engellenirken, bunlardan beşi 30 yılını doldurmuş durumda.
Sincan Kadın Cezaevi’nde bir başka önemli ayrıntı ise, değerlendirmelerin normalde üç, altı veya dokuz ayda bir yapılırken bazı tutsaklara bir yıl sonraya değerlendirme tarihi verilmesi.
Sincan Kadın Cezaevi’nde yaşananları Özgürlükçü Hukukçular Derneği’nden (ÖHD) Avukat Sipan Cizreli ANF’ye değerlendirdi.
‘2021’DEN BU YANA ŞARTLI TAHLİYE YAPILMADI’
2020 yılında, Covid-19 salgınıyla birlikte İnfaz Kanunu’nda yapılan değişikliklerin “iyi hal” değerlendirmelerinde uygulama farklılıklarına yol açtığını ifade eden Sipan Cizreli şunları söyledi:
“2020 yılında infaz kanununda bir değişiklik yapıldı. Bu değişiklik, iyi hal değerlendirmelerinde bazı uygulama değişikliklerine yol açtı. İki kanun maddesi değişti ve bundan sonra İdare Gözlem Kurulu’nun kararlarına esas olmaya başladı.
Değişikliğin ardından, 2021 Ocak ayından bu yana Sincan Kadın Cezaevinde İdare Gözlem Kurulu kararıyla şartlı tahliyesi gelip de tahliye olabilen hiçbir mahpus yok. İdare Gözlem Kurulu tarafından iyi hal değerlendirmesi yapılmasına rağmen, hiçbir mahpus hakkında iyi halli olduğuna ilişkin bir değerlendirme yapılmadı ve şartlı tahliye hakları kullandırılmadı.
Geldiğimiz aşamada bizim tespit edebildiğimiz 24 kadın var; şartlı tahliyesi gelmiş olmasına rağmen tahliye edilmeyen. Bunlardan 12’si cezasının tamamını bitirdikten sonra ancak cezaevinden çıkabildi.
Halihazırda 12 kadın mahpusun şartlı tahliyesi, periyodik olarak yapılan İdare Gözlem Kurulu değerlendirmeleriyle engelleniyor. Kurulun erteleme süreleri çoğunlukla üç, altı, dokuz ay olarak ilerlerken, en son iki kadın mahpusun değerlendirme tarihi bir yıllık süreyle ertelendi. Yani bir sonraki değerlendirme ancak bir yıl sonra yapılabilecek.
Şu an 12 kadından beşi müebbet ve bunlardan biri 34’üncü yılına giren Sermin Demirdağ.”
‘KOPYALA-YAPIŞTIR KARARLAR VERİLİYOR’
İdare Gözlem Kurulu kararlarının çoğunlukla “kopyala-yapıştır” ifadelerden oluştuğunu ve her tutsak için spesifik değerlendirme yapılmadığını aktaran Sipan Cizreli, şunları ifade etti:
“Spesifik bir mukayese üzerinde bir değerlendirme yok. Benzer ifadeleri aynı şekilde değiştirilip, tekrar tekrar aynı kararlarla iyi halin olmadığına ilişkin değerlendirmeler yapılıyor. Mesela şöyle ifadeler geçiyor: ‘Pişmanlık göstermediği, rehabilite olmadığı, topluma uyum sağlayamayacağı’ gibi sübjektif, ideolojik ve politik ölçütler esas alınıyor.
Bunun dışında, İdare Gözlem Kurulu kararlarının ardından bir infaz hakimliği ve ağır ceza süreçleri oluyor. Bu kararlara itiraz ediliyor; önce infaz hakimliği değerlendiriliyor, olumsuz sonuç gelmesi halinde de ağır ceza mahkemesi değerlendiriyor. Ankara özelinde ne infaz hakimliği ne de ağır ceza mahkemelerinden hiçbir olumlu karar çıkmadı.”
‘SİNCAN’DAKİ DURUM DİĞERLERİNDEN FARKLI’
Bazı cezaevlerinde (Bolu gibi) tahliyeler gerçekleşmiş olsa da Sincan Kadın Cezaevi’nde bu konuda hiçbir geri adım atılmadığını vurgulayan Sipan Cizreli, Sincan’daki sürecin “bütünüyle keyfi” olduğunu belirtti:
“1-2 cezaevinde tahliyeler olduğuna dair bilgimiz var ve basına da yansıdı; ama Sincan Kadın Cezaevi’nde bu konuya dair hiçbir geri adım atılmıyor. Kesinlikle ve bütünüyle keyfi bir uygulama söz konusu. Dediğim gibi, İdare Gözlem Kurulu kararlarının hiçbir ölçütü yok. Bir kurul toplanıyor ve bir kısım sübjektif değerlendirmeler yapıyor. Benzer ifadeleri tekrar tekrar kullanarak aynı kararları veriyor.
Sonuç itibarıyla 12 kadının tahliyesi engellendi; bunların beşi 30 yıldır cezaevinde ve 33-34’üncü yıllarını da doldurdular. Ayrıca, bu kadınların bir kısmında cezaevinde olmanın getirdiği çok fazla hastalık da var.”
ÖHD’nin hazırladığı 2024 tarihli rapora göre, müebbet hapis cezası hükümlüsü Sermin Demirdağ’ın şartlı tahliyesi çeşitli tarihlerde engellendi. Hakkında yapılan 23 Şubat 2023 tarihli ilk değerlendirme ile koşullu salıverilmesinin uygun olmadığı kararı verildi ve şartlı tahliyesi 3 ay ertelendi. Ardından; 25 Mayıs 2023 tarihinde 3 ay, 17 Ağustos 2023 tarihinde 6 ay, 08 Şubat 2024 tarihinde 6 ay, 01 Ağustos 2024 tarihinde 6 ay olmak üzere toplam 5 kez engellendi. Güncel verilere göre, Sermin Demirdağ’ın tahliyesi 6 kez engellendi.
Kurul kararlarında gerekçe olarak; gelişim puanı, iyileştirme programlarına katılmadığı ve gelişim göstermediği, toplum yaşamına ve hukuk kurallarına uyum sorunu yaşayacağı, örgütsel tavrının devam ettiği ve toplumsal bütünleşmeye hazır olmadığı gibi gerekçeler ileri sürüldü.
Müebbet hapis cezası hükümlüsü Nedime Yaklav’ın şartlı tahliyesi de çeşitli tarihlerde engellendi: 23 Mart 2023 tarihinde 3 ay, 15 Haziran 2023 tarihinde 3 ay, 07 Eylül 2023 tarihinde 6 ay, 29 Şubat 2024 tarihinde 6 ay, 22 Ağustos 2024 tarihinde 9 ay ve daha sonraki bir erteleme ile toplam 6 kez engellendi.
Nedime Yaklav, üçüncü değerlendirmesinde savcının bulunması için yazılı talepte bulunmasına rağmen, kurul, savcı başkanlığında toplanmadı. Ancak kurulun değerlendirme raporunda toplantının savcı başkanlığında yapıldığı belirtildi. Değerlendirme içeriğinde, Nedime Yaklav’ın infazı süresince ceza infaz kurumunda düzen ve güvenlik amacıyla konulmuş kurallara uyum göstermediği, disiplin işlemine konu olaylara karıştığının kayıtların incelenmesinden anlaşıldığı iddia edildi. Oysa kendisinin kaldırılmamış bir disiplin cezası veya disiplin soruşturmasının bulunmadığı tespit edildi.
Müebbet hapis cezası hükümlüsü Nuriye Adet’in şartlı tahliyesi, 29 Şubat 2024 tarihinde 3 ay ve 23 Mayıs 2024 tarihinde 6 ay olmak üzere toplam iki kez engellendi. Günümüze kadarki yapılan değerlendirmelerle birlikte tahliyesi toplam 5 kez engellenmiş durumda. Son değerlendirme ise 1 yıl süreyle ertelendi.
İdare ve Gözlem Kurulu’nun Nuriye Adet için yaptığı değerlendirmeler, diğer tutsaklarla birebir aynı olup gerekçe olarak şunlar ileri sürüldü: “Gelişim puanı, iyileştirme programlarına katılmadığı ve gelişim göstermediği, toplum yaşamına ve hukuk kurallarına uyum sorunu yaşayacağı, örgütsel tavrının devam ettiği ve toplumsal bütünleşmeye hazır olmadığı.”
Müebbet hapis cezası hükümlüsü Gülşan Adet’in şartlı tahliyesi, 21 Mart 2024 tarihinde 3 ay ve 13 Haziran 2024 tarihinde 6 ay olmak üzere, daha sonraki ertelemelerle birlikte toplam 5 kez engellendi.
Hicran Binici’nin tahliyesi ise ilk olarak 3 ay ve 6 ay süreyle engellendi; daha sonrasında toplam 4 kez tahliyesi engellenmiş oldu.
ŞARTLI TAHLİYELERİ ENGELLENEN KADIN TUTSAKLAR
1. Nedime Yaklav (30 yıllık): Tahliyesi 6 kez engellendi. Son değerlendirme 1 yıl süreyle ertelendi.
2. Sermin Demirdağ (30 yıllık): Tahliyesi 6 kez engellendi.
3. Nuriye Adet (30 yıllık): Tahliyesi 5 kez engellendi. Son değerlendirme 1 yıl süreyle ertelendi.
4. Gülşan Adet (30 yıllık): Tahliyesi 5 kez engellendi.
5. Hicran Binici (30 yıllık): Tahliyesi 4 kez engellendi.
6. Zeliha Ustabaşı: Tahliyesi 3 kez engellendi.
7. Elif Çetinbaş: Tahliyesi 2 kez engellendi.
8. Melike Göksu: Tahliyesi 2 kez engellendi.
9. Esra Soyaktaş: Tahliyesi 2 kez engellendi.
10. Fatma Aslan: Tahliyesi 1 kez engellendi.
11. Süheyla Taş: Tahliyesi 1 kez engellendi.
12. Emine Abiş: Tahliyesi 1 kez engellendi.
/Kaynak: ANF/
