Suriye’de bu gün Esad sonrası ilk parlamento üyeleri belirlenecek. Ancak seçim süreci demokratik ve katılımcı olmadığı için eleştiriliyor. Üyelerin üçte biri geçici cumhurbaşkanı, İŞİD bağlantılı HTŞ lideri Ahmed el-Şara tarafından atanıyor. Üçte ikisini de yönetimin belirlediği delegeler seçiyor.
Kürtler, Dürziler, Aleviler seçim sürecinden dışlanmış bulunuyor.
Dolaylı gerçekleşecek seçimlerde meclis için yüzde 14’ü kadın, 1.500’den fazla aday yarışıyor.
Bir çok gözlemci söz konusu göstermelik seçimlerin Aralık ayında 13 yıldan fazla süren iç savaş sonrası, 50 yıllık Esad yönetimi deviren İslamcı güçlerin liderliğindeki koalisyonun kurmak istediği şeriat’ın iktidarını pekiştirmenin bir yolu olarak da görüyor.
AFP’de yer alan habere göre yenilenebilir 30 aylık görev süresine sahip meclis için 1.500’den fazla aday yarışıyor ve bunların sadece yüzde 14’ü kadın.
210 üyeli meclisin 70 temsilcisini Şara kendisi direkt atayacak.
Diğer üçte ikisi ise Şara tarafından atanan seçim komisyonunun atadığı yerel komiteler tarafından seçilecek.
Ancak Temmuz ayında saldırıya maruz kalan Güney Suriye’deki Dürzi çoğunluklu Süveyda vilayeti ve ülkenin Kürt kontrolündeki kuzeydoğusu, Şam’ın kontrolü dışında oldukları için şimdilik sürecin dışında tutuluyorlar. Bu her iki bölge için 32 sandalyeleri boş kalacak.
Şam’da bir kafede arkadaşlarıyla oturan 77 yaşındaki emekli memur el-Arfi, “Yetkilileri destekliyorum ve onları savunmaya hazırım, ancak bunlar gerçek seçimler değil” diyor.
AFP’ye konuşan bir başka vatandaş “Geçiş aşamasında bu bir zorunluluk, ancak doğrudan seçimlerin yapılmasını istiyoruz” dedi.
Yeni yönetim, iktidara geldikten sonra Suriye’nin onaylayıcı yasama organını feshetti.
Mart ayında açıklanan geçici anayasaya göre, kalıcı bir anayasa kabul edilene ve yeni seçimler yapılana kadar parlamento yasama işlevlerini yürütecek.
Şara, ülkedeki iç savaş sırasında milyonlarca kişinin yurt dışına kaçması veya ülke içinde yerinden edilmesi nedeniyle çok sayıda Suriyelinin belgeleri bulunmadığını belirterek, doğrudan seçim düzenlemenin şu anda imkânsız olduğunu söyledi.
‘Seçim değil’
BU nedene Pazar günü yapılacak seçimlere yaklaşık 6 bin kişi katılıyor.
Ön sonuçların seçimlerin bitmesinin ardından ortaya çıkması, kesin isim listesinin ise pazartesi günü açıklanması bekleniyor.
Kurallara göre adayların “eski rejimin destekçisi” olmaması ve ayrılıkçılığı veya bölünmeyi savunmaması gerekiyor.
Adaylar arasında Yahudi olan Suriye asıllı Amerikalı Henry Hamra da yer alıyor.
İnsan hakları grupları, seçim sürecini eleştirerek, iktidarın Şara’nın elinde toplandığını ve ülkedeki etnik ve dini azınlıkların temsil edilmediğini söylüyor.
Geçtiğimiz ay bir düzineden fazla sivil toplum örgütü ortak bir açıklamada, sürecin Şara’nın “kendi seçtiği veya sadakatini sağladığı kişilerden oluşan bir parlamento çoğunluğunu etkili bir şekilde şekillendirebileceği” anlamına geldiğini ve bunun “herhangi bir gerçek demokratik sürecin olmazsa olmazı olan çoğulculuk ilkesini baltalama” riski taşıdığını belirtti.
Açıklamayı imzalayan gruplar arasında yer alan Fransa merkezli Suriyeliler Hakikat ve Adalet Örgütü’nün İcra Direktörü Bassam Alahmad, “Sürece istediğiniz ismi verebilirsiniz ama seçimlere isim veremezsiniz” dedi.
Bu hafta Şam’da düzenlenen bir toplantıda, 48 yaşındaki aday Maysa Halwani eleştirilerin normal olduğunu söyledi.
“Hükümet ieni, özgürlük de bizim için yeni” dedi.
Kürtlerin kontrolündeki kuzeydoğuda öğretmenlik yapan 40 yaşındaki Nişan İsmail, Esad’ın devrilmesinden sonra “seçimlerin yeni bir siyasi başlangıç olabileceğini” ancak “birçok bölgenin marjinalleştirilmesinin siyasi katılım standartlarına saygı gösterilmediğini ” söyledi.
Kürtlerin sivil ve askeri kurumlarının yeni merkezi hükümete entegre edilmesine yönelik müzakereler , Şam’ın ademi merkeziyetçilik çağrılarını reddetmesi nedeniyle tıkanmış durumda.
Güney Suriye’deki Dürzilerin kontrolündeki Süveyda kentinde yaşayan 48 yaşındaki aktivist Burhan Azzam da benzer bir duyguyu dile getirdi.
Yetkililerin Suriye’de “siyasi yaşamı sonlandırdığını” söyleyen Burhan Azzam seçim sürecinin “demokrasinin temel kurallarına saygı göstermediğini” kaydetti.
/AFP, Reuters/
