Balıklıgöl’ün güneyindeki tarihi Urfa Kalesi’ndeki kazılarda üzerinde bitki, hayvan figürleri ve geometrik motiflerin yer aldığı 5’nci yüzyıla ait Grekçe yazıtlı taban mozaiği gün yüzüne çıkarıldı.
Milattan sonra 460-495 yılları arasına tarihleniyor
Kazı Başkanı Profesör Gülriz Kozbe, Urfa Kalesi’nde altı aydır süren çalışmaların son döneminde buldukları mozaiğe dair şu bilgileri paylaştı:
“İlk incelemelere göre ya bir kilisenin ya bir şapelin (küçük kilise) veya martyrium dediğimiz bir şehitlik anıtının zemini olmalı.
Yazıt, Bizans döneminde tarihlendirilen bir epigrafik formül çerçevesinde yazılmış. Yazıtta ‘Kont Anaskas ve ailesini korumak adına’ kimin yaptırdığını, ailenin ismini anlıyoruz.
Bölgenin Başpiskoposu Küros’un bu alanın mekanın Başrahibi Elyas’ın veya Türkçe karşılığı İlyas’ın ve kiliselerde başokuyucu rütbesinde olan rahiplerin yardımcısı olan Diakos diye bir rütbe var, o Rabulus isimli bir şahsın zamanında yapılmış.
Bu şahıs isimlerini, bu unvanları değerlendirdiğimizde anlıyoruz ki MS 460-495 yılları arasında bir süreç çıkıyor karşımıza. Bu da nereden baksanız 1500 yıllık Grekçe yazıtlı bir taban mozaiği olduğunu bize göstermekte.”
‘Dini pratikleri anlamak adına önemli bir ipucu’
Bölgede bu mekanda görev yapmış dini personelin gömüldüğü mezarlarının da olduğunu belirten Kozbe şöyle devam etti:
“Tıpkı kalenin etrafında hem güney eteğinde hem Kızılkoyun nekropolünde gördüğümüz kaya mezarlar gibi burada da birtakım mezarların olduğunu görmekteyiz, en az üç tanesini bulduk fakat bunların çalışmaları önümüzdeki yıl devam edecek. Bu önemli bir buluntu.
Başka bölgelerinde de bu zeminlerin örnekleri var. En azından bu isimler çerçevesinde kimlerin buranın dini anlamda sorumluluğunu yürüttüğünü anlıyoruz. Bir de elit sınıfın yani komutanın adından bahsediliyor. Yerelde ileri gelen bir kişinin adından bahsediliyor. Onun ritüellerini dini anlamda görevlerini vecibelerini yerine getirirken yaptığı törenleri de anlamamız adına pratikleri de anlamamız adına önemli bir ipucu.
Yazıtın dışında taban mozağinin dört bir yanında sadece bir tanesini çıkardık, kozmik anlamda dört elementi karşılayan hava, su, toprak ve ateşi simgeleyen madalyon şeklinde mozaikler de var. Büyük olasılıkla zeminin dört köşesinde bunlar tekrar ediyor.
Bu da bize yine bir dini pratikle ilgili bir ipucu vermekte ama biraz literatür çalışması yapıp paralellerini değerlendirerek daha net sağlam verilere ulaşacağız.”
Urfa Kalesi depremde hasar görmüştü
Urfa valisi, Maral merkezli 6 Şubat 2023’teki depremlerde kalenin hasar aldığını, 2024’te başlayan çalışmaların 2026 sonlarında tamamlanacağını açıkladı.
Valinin açıklamasına göre restorasyon tamamlandığında kale ziyarete açılacak.
Kaynak: Diken
