PAK lideri Hüseyin Yazdanpana, İran’da yaşanan protestoların yalnızca ekonomik nedenlere dayanmadığını belirterek, krizin temelinde devletin kimliği ile toplumun kimliği arasındaki derin uyumsuzluğun yattığını söyledi.
İran’da 28 Aralık 2025’te Tahran’daki Büyük Çarşı’da başlayan ve kısa sürede ülke geneline yayılan protestolar sürerken, Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK) lideri Hüseyin Yazdanpana, yaşananların “derin bir siyasi krizin dışavurumu” olduğunu ifade etti.
The Jerusalem Post’a konuşan Yazdanpana, İran’da görülen tabloyun yalnızca ekonomik krizle açıklanamayacağını belirterek, “Devlet, siyasi sistem ve hükümetin tamamı kriz içindedir” dedi. Yazdanpana, İran’daki krizin temelinde devletin kimliği ile halkın kimliği arasındaki tarihsel uyumsuzluğun yattığını vurgulayarak, bu durumu Sovyetler Birliği’nin çöküşüne ve Yugoslavya’yı savaşa sürükleyen sürece benzetti.
Rojhilat’ta ortak Kürt stratejisi çağrısı PAK lideri Yazdanpana, aynı zamanda son protesto dalgasının ardından PAK’ın, Rojhilat’taki Kürt siyasi partilerini acil toplantıya çağırdığını belirterek, bölgenin savunulması için ortak ve birleşik bir Kürt stratejisinin hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti.
Rojhilat’ta 14 milyondan fazla Kürt yaşıyor ve bölge İran’ın en yoğun askerileştirilmiş alanları arasında yer aldığına dikkat çekti.
Yazdanpana, “İran’daki kriz 100 yılı aşkın bir geçmişe sahip” diyerek, “Devletin kimliği, dili, egemenliği ve dini tek bir ulusa, yani Farslara aittir ve bu kimlik diğer Fars olmayan halklara dayatılmıştır” değerlendirmesinde bulundu. İran nüfusunun yüzde 45’inden fazlasının Fars olmayan halklardan oluştuğunu belirten Yazdanpana, Kürtler, Azeriler, Beluçlar ve Ahvaz bölgesindeki Sünni Araplara yönelik sistematik asimilasyon politikalarının uygulandığının altını çizdi.
“Farslar egemen konumda, diğer halklar ise baskı ve asimilasyon politikaları altında yaşamaya zorlanıyor” dedi. “Rejim meşruiyetini yitirdi” İslam Cumhuriyeti’nin ve dinî liderliğin siyasi meşruiyetini kaybettiğini belirten Yazdanpana, rejimi “yolsuz, baskıcı ve etkisiz” olarak nitelendirdi.
İran halkının büyük bölümünün yoksullukla karşı karşıya olduğunu ifade eden Yazdanpana, rejimin milyarlarca doları nükleer program ve silahlı gruplara aktardığını söyledi. Toplumun büyük bir öfke birikimi içinde olduğunu belirten PAK lideri, İran’daki mevcut durumu “tek bir kıvılcımla patlamaya hazır bir barut fıçısı” olarak tanımladı.
Yazdanpana, Eylül 2022’de Jina Amini’nin (Mahsa Amini) öldürülmesinin ülke genelinde büyük bir ayaklanmayı tetiklediğini hatırlatarak, bu kez protestoların tetikleyicisinin para biriminin çöküşü ve hızla artan enflasyon olduğunu dile getirdi. “Batı’nın yanlış politikaları rejimi ayakta tuttu” İran’daki önceki protestoların bastırılmasına dikkat çeken Yazdanpana, Avrupa ve ABD’nin politikalarının İslam Cumhuriyeti’nin ayakta kalmasında rol oynadığını savundu.
Avrupa’nın ticari çıkarlar uğruna İran’daki insan hakları ihlallerine sessiz kaldığını, ABD’nin ise özellikle Obama döneminde Tahran’ın bölgedeki etkisini artırmasına göz yumduğunu söyledi. Yazdanpana, buna karşın son dönemde İsrail ve ABD’nin daha net tutum aldığını ve dinî rejimin çöküş sürecine girdiğini öne sürdü.
Pehlevi ile iş birliği mesajı: Şart çok kimlikli İran
Sürgündeki İran Veliaht Prensi Rıza Pehlevi ile iş birliği ihtimali sorulan Yazdanpana, muhalefetin ortak düşmanının Tahran’daki rejim olduğunu ancak hedeflerin farklılaştığını ifade etti. Pehlevi’nin Fars olmayan halkların kendi kaderini tayin hakkını tanımadığını belirten Yazdanpana, Kürtlerin, İran’ın çok kimlikli ve çok uluslu yapısını kabul eden herkesle iş birliğine açık olduğunu vurguladı.
“Kürt ulusal haklarını tanımayan hiçbir yaklaşım İran’da kalıcı bir siyasi istikrar yaratamaz” dedi. Kürtlerin hem siyasi hem de askeri açıdan İran muhalefetinin en örgütlü kesimi olduğuna dikkat çekilirken, PAK dâhil Kürt hareketlerinin kırk yılı aşkın süredir İran rejimine karşı mücadele yürüttüğü hatırlatılıyor.
