Van’ın Erciş ilçesinde bulunan Zilan Vadisi’nde 13 Temmuz 1930 tarihinde gerçekleşen katliamın yıl dönümünde DEM Parti Van Milletvekili Gülderen Varli, Zilan Katliamının ve katliam sürecinde yaşanan olayların aydınlatılması amacıyla Mecliste Araştırma Komisyonu kurulmasını talep etti.
1930 yılında gerçekleştirilen ve tarihsel hafızlarda yer edinen Zilan Katliamı’nın 95’inci yıl dönümü. Katliamın araştırılması ve “geçmişle yüzleşme sürecinin toplumsal barışa katkı sağlayacak şekilde tesis edilmesi” amacıyla DEM Partili Varli, komisyon kurulması talebinde şunları söyledi:
“Zilan Katliamının ve katliam sürecinde yaşanan olayların aydınlatılması, tarihsel boyutlarıyla araştırılması, uygulanan cezasızlık politikalarının tespit edilmesi, günümüzde Vadide sürdürülen ekolojik yıkım projeleriyle katliam hafızasının silinmesine dönük uygulamaların incelenmesi, suyun çekilmesiyle ortaya çıkan insan kemiklerine ilişkin etkili bir soruşturmanın başlatılması, geçmişle yüzleşme sürecinin toplumsal barışa katkı sağlayacak şekilde tesis edilmesi ve mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla Meclis Araştırması açılması için gereğini talep ederim.”
Gerekçesinde ise Varli, “Zilan Katliamı; 15 bini aşkın sivilin — çocuk, kadın, yaşlı demeden — katledildiği, 44 köyün yakıldığı, toplu mezarların oluşturulduğu, halkın göçe zorlandığı ve bölgenin demografik yapısının değiştirildiği trajik bir kırılma noktasıdır. Bu katliamdan sonra çıkarılan af yasaları ile sorumlular cezalandırılmamış; aksine failler koruma altına alınarak ödüllendirilmiş, cezasızlık kültürü derinleştirilmiştir” ifadelerini kullandı. Zilan Katliamının da yüzleşilmemiş sayısız katliamlardan biri olduğunu belirten Varli, “Zilan, başta olmak üzere siyasi iktidar tarihsel sorumluluğunu yerine getirmelidir. Yargılanma yolu açılmayan ve yargılanmak yerine ödüllendirilen failler tekrar yargılanmalıdır. Ülkede tesis edilecek demokratik toplum ve barış inşası toplumsal adaletle sağlanacaktır. Sağlanacak toplumsal adalet tesisi sadece geçmişin değil, bugünün suçlarının örtbas etme zeminini ortadan kaldıracaktır” dedi.
“Katliamlarla yüzleşerek kalıcı barış inşa edebilir”
“2025 yılında, Türkiye’de yeni bir toplumsal barış ikliminin inşa edilmesine yönelik beklentilerin arttığı; halklar arası eşitliğe dayalı yeni bir demokratik uzlaşma sürecinin konuşulduğu bir dönemdeyiz” diyerek sözlerini sürdüren Varli, bu sürecin sağlıklı bir şekilde gelişebilmesi için geçmişle yüzleşilmesi gerektiğini ekledi. Varli, “Kürt halkının hafızasında derin yaralar açan bu tür katliamlarla yüzleşerek gerçek ve kalıcı barış inşa edebilir” dedi.
Zilan vadisinde son yıllarda yoğunlaştırılan HES projeleri, taş ve mermer ocaklarına dikkat çeken Varli, bölge halkının yaşam alanlarının gasp edildiğini; doğal ve kültürel mirasın yok edildiğini söyledi. Varli, “Yüzlerce ağaç kesilmiş, mezarlıklar zarar görmüş, tarım arazileri yok olmuştur. Akarsuların debisi azalmış, balık ölümleri görülmüş ve su samuru sayısı ciddi şekilde düşmüştür. Koçköprü Barajı da vadinin ekolojik dengesini olumsuz etkilemiştir. Hafıza mekânları tahrip edilmekte, mezarlar su altında bırakılmakta ve bir halkın geçmişiyle bağı koparılmaktadır. Kürt halkının geçmişle bağının koparılması, doğasının talan edilmesi, kültürel değerlerinin yok sayılması var olan sorunları derinleştirmektedir” diye konuştu.
Varli şunları kaydetti:
- Zilan Katliamı’na ilişkin devlet arşivlerinin açılması,
- Ortaya çıkan insan kemiklerine ilişkin adli ve bağımsız bir soruşturma başlatılması,
- Vadide yürütülen HES ve maden projelerinin doğaya, hafızaya ve halkın yaşamına etkilerinin araştırılması,
- Katliam mağdurlarının ve varislerinin haklarının tanınması,
- Bölgenin toplumsal hafızaya saygılı şekilde korunması ve anıtsal nitelik kazanması,
- Zilan Vadisi’nin kültürel, tarihsel ve ekolojik bir miras alanı olarak tanınması,
- Barış sürecine katkı sunacak şekilde adalet ve hakikatle yüzleşme mekanizmalarının kurulması amacıyla bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması elzemdir.
/Kaynak: Evrensel/
