JI RAYA GIŞTÎ RE: DEKLAREYA HEVPAR A NIVÎSKAR Û REWŞENBÎRÊN KURD
Wekî nivîskar û rewşenbîrên Kurd, em di bin sîwana PENa Kurd, Komeleya Wêjekarên Kurd û YEW Kurdê de, ji bo nirxandina geşedanên li Rojavayê Kurdistanê û diyarkirina helwesteke neteweyî hatin cem hev. Di vê serdemê de ku li ser axa me dîrok ji nû ve tê nivîsandin, me wekî karkerên ziman û wêjeyê, wezîfeya xwe ya dîrokî nîqaş kir û encamên jêrîn bi raya giştî re parve dikin:
1.Banga Yekîtiya Neteweyî: Di Sedsala Man û Nemanê de Parastina Rûmetê
Geşedanên ku îro li Rojavayê Kurdistanê diqewimin, ne tenê guherînên siyasî yan jî leşkerî yên herêmî ne; ev rûbirûbûneke dîrokî ya hebûn û tunebûna gelê Kurd e. Rojava, îro bûye dilê berxwedanê û neynika paşeroja me hemûyan. Divê baş bê zanîn ku her derbeke li Rojava dikeve, li canê me hemûyan û li xewnên me yên azadiyê dikeve.
Rola Rewşenbîr û Hunermendan
Nivîskar, rewşenbîr û hunermend, wijdana civakê ne. Di vê serdemê de, erka me ne tenê nivîsandina êşan e, lê di heman demê de hûnandina tora yekîtiyê ye.
Pênûs û Deng: Divê pênûsa nivîskaran û dengê hunermendan sînorên destçêkirî derbas bike.
Yekîtiya Mayînde: Em bang dikin ku di navbera rewşenbîrên her çar aliyên Kurdistanê de platformeke mayînde û xurt bê avakirin da ku li dijî asîmîlasyon û êrîşên çandî bibin mertal.
Heta Em Nebin Yek, Em ê Her Kêm Bin
Dîrokê gelek caran nîşanî me daye ku perçebûn, binketina herî mezin e. Heta ku em wek netewe nebin yek deng û yek helwest, em ê di nav bahozên siyasî yên Rojhilata Navîn de her tim bêparastin û bêstatu bimînin.
“Yekîtiya me, ne tenê daxwaziyek e; ji bo parastina rûmet û axa me, mecbûriyeteke dîrokî ye.”
Divê em vê rastiyê ji bîr nekin: Parastina Rojavayê Kurdistanê, parastina Hewlêr, Amed û Mehabadê ye.
2.Şoreşa Rojava: Ronesansa Jinê û Parastina Rûmeta Mirovatiyê
“Şoreşa Rojava, ne tenê guhertina pergaleke siyasî ye; ew şoreşa jinê ye ku dilê wê bi îradeya azadiyê lê dide.”
Ev şoreş, li hemberî tarîtiya ku dixwest pergala kolekirinê li ser civakê ferz bike, wekî hîvî û ronahiyekê derket holê. Di navenda vê berxwedanê de jin hebû; bi bawerî, bi raman û bi canê xwe pêşengî ji vê meşa pîroz re kir. Şoreşa Rojava îspat kir ku heta jin azad nebe, civak azad nabe. Ew, serhildana herî mezin a sedsalê ye ku li dijî hişmendiya baviksalar û DAIŞ’ê hatî hûnandin.
Pênûsa Jinê: Mîrasa Keziyên Jêkirî
Em wekî nivîskar û rewşenbîr, xwe wekî parêzvanên vî rihî dibînin. Pênûsa jina Kurd îro ne tenê dinivîsîne, di heman demê de dîrokê ji nû ve ava dike. Ev pênûs:
Bûye mîrasdarê keziyên jêkirî yên jinxasên me ku di oxira rûmetê de canê xwe dan.
Bûye dengê wan jinên ku li kolanan, li çeperan û di malan de li ber xwe didin.
Bûye nasnameya rûmeta her jineke ku li dijî bindestiyê serî hildide.
Erka Me Ya Dîrokî
Em ê rê nedin ku raman, ked û vîna jinê di bin herriya şer, di nav lîstikên polîtîkayên desthilatdar û di tariya hişmendiya paşverû de winda bibe. Erka me ya herî sereke ye ku em her peyva jinê, her hewildana wê ya ji bo jiyaneke nû, wekî pîroziyekê biparêzin.
“Em li her keziyekê, li her kedekê û li her peyvekê xwedî derdikevin. Ji ber ku em dizanin; keziyên jinê ne tenê nîşana bedewiyê ne, ew zincîrên ku dîlgirtina dîrokî dişkînin û jiyanê ji nû ve dihûnîn in.”
Em careke din dubare dikin: Şoreşa ku bi destê jinê hatî avakirin, dê bi raman û nivîsên me hîn bêtir geş bibe. Heya ku jinek tenê jî bêmaf bimîne, pênûsa me dê bê navber binivîse.
3.Pênûs Dengê Civakê ye
Wekî afirînerên çand, huner û wêjeyê, em îro di qonaxeke dîrokî de soza xwe ya li hemberî gelê xwe nû dikin. Em baş dizanin ku pênûs ne tenê amûra nivîsandinê ye, lê belê dengê wijdana civakê ye.
Di Tarîtiyê de Ronahî: Em ê bi hubra pênûsa xwe, li dijî her cure tarîtiyê bibin tîrêjên ronahiyê û rêya rastiyê nîşan bidin.
Di Serkeftinê de Deng: Di rojên geş û pîroz de, em ê bibin dengê şahî û serkeftina gelê xwe, da ku destanên me neyên jibîrkirin.
Parastina Rûmetê: Nivîskar ne tenê şahidê bûyeran e; ew di heman demê de parêzvanê herî mezin ê maf, nasname û rûmeta civaka xwe ye.
Ji ber vê yekê, em radigihînin ku em ê li dijî neheqiyê bêdeng nemînin û em ê bi hêza peyvên xwe, her tim li kêleka heqîqeta gelê xwe bisekinin.
4.Bang li Saziya Navneteweyî û Ronakbîrên Cîhanê
Em bang li hemû saziyên navneteweyî, rêxistinên mafên mirovan û bi taybetî li nivîskar û ronakbîrên cîhanê dikin:
Li dijî zilmê bêdeng nemînin: Êrişên ku îro li ser Rojava têne kirin, ne tenê li dijî gelê Kurd, li dijî hemû nirxên mirovahiyê yên gerdûnî ne.
Destkeftiyan biparêzin: Ew modela jiyanê ya ku li Rojava bi felsefeya azadiyê şîn bûye, mîrateya her kesê ku daxwaza demokrasiyê dike ye.
Berpirsiyarî bistînin: Em daxwaz dikin ku raya giştî ya cîhanê li hemberî van êrişên hov bibe xwedî helwest û dengê xwe li dijî vê neheqiyê bilind bike.
“Bêdengî, şirîkatiya zilmê ye. Werin em bi hev re xwedî li nirxên mirovahiyê derkevin.”
“Em ê bi pênûsa xwe sînoran rakin, bi ruhê şoreşa jinê azadiyê bînin û bi ramanên xwe yekîtiya dilan ava bikin.”
“Rojava Rojhilat e Kurdistan yek welat e!”
BI RÊZ Û HURMET
PENa Kurd
Komeleya Wêjekarên Kurd
YEW Kurd
02.02.2026
JIBO RAYA PEŞKÊŞ: DEKLAREYA HEMPAR A NUSSER Û REWŞENBÎRANÊ KURDAN
Sere de sey nusser û rewşenbîranê kurdan, ma binê sîwana PENa Kurd, Komeleya Wêjekaranê Kurd û YEW Kurd de, jibo erjênayîşê (erzênayîşê) vîyartîyanê Rojawayê Kurdistanî û diyar kerdışê helwestêka neteweyî ameyî têhet. Na dewrê de ke serê herda ma de tarîx ancîya nusîyeno, ma sey karkeranê ziwan û edebîyatî, wezîfeya xo ya tarîxî nîqaş kerde û netîceyê ke cor de yê, bi raya peşkêş (umumî) ra pare kenê:
1. Bangê Yekîtiya Neteweyî: Sersala Estbîyene û Çînyebîyene de Sîtarkerdışê Rûmetî
Vîyartîyê ke ewro Rojawayê Kurdistanî de benê, tene bedilîyayîşê siyasî yan zî eskerî yê herêmî nîyê; na rûbirûbîyayîşêka tarîxî ya estbîyene û çînyebîyena şerbetê kurdî ya. Rojava, ewro bîyo qelbê xoverdayîşî û aynîka ameyoxê ma pêroyan. Ganî rind bêro zanayene ke, her derba ke biwero Rojava, canê ma pêroyan û xeyalanê ma yê azadîye ro vêna.
Rola Rewşenbîr û Hunermendan
Nusser, rewşenbîr û hunermendî, wijdanê komelî yê. Na dewr de, wezîfeya ma tene nustîyene kul û derdan nîya, labelê heme wextî de hûnandîyê tora yewîye ya.
Pênûs û veng: Ganî pênûsa nusseran û vengê hunermendan sînoranê destvîraştan (sûnîyan) ravêro.
Yewîya Mayînde: Ma bang kenê ke mabenê rewşenbîranê her çar perçeyanê Kurdistanî de platformêka mayînde û xurte bêra awankerdene, wa vera asîmîlasyon û hêrişanê çandî bibê sîper.
Heta Ma Nêbê Yew, Ma Do Tim Kêm Bimanê
Tarîxî zof rey nîşanê ma dayo ke perçebîyayîş, binketîyêka tewr pîl a. Heta ke ma sey netewe nêbê yew veng û yew helwest, ma do miyanê firtunayanê siyasî yê Rojhelatê Mîyanênî de her tim bêpawitiş û bêstatu bimanê.
“Yewîya ma, tene waştişêk nîya; jibo pawitişê rûmet û herda ma, mecburîyetêka tarîxî ya.”
Ma nê rastîyî vîr ra nêkerê: Pawitişê Rojawayê Kurdistanî; pawitişê Hewlêr, Amed û Mehabadî yo.
2. Şoreşa Rojava: Ronesansê Cinîyan û Pawitişê Rûmetê Merdimatîye
“Şoreşa Rojava, tene bedilnayîşê sîstemêkê siyasî nîya; a şoreşa cinîyan a ke qelbê aye bi îradeyê azadîye pif keno.”
Na şoreşe, vera tarîtîya ke waştêne sîstemê kolekerdışî serê komelî de ferz bikero, sey hîvî û roşnayîyêka vejîya werte. Miyanê nê xoverdayîşî de cinîye bîye; bi bawerî, bi raman û bi canê xo rayberîya nê rayraşîyayîşê bimbarekî kerde. Şoreşa Rojava îspat kerd ke heta cinîye azad nêba, komel azad nêbeno.
Pênûsa Cinîye: Mîrasê Keziyanê Birînan
Ma sey nusser û rewşenbîran, xo sey pawitoğanê nê ruhî vînenê. Pênûsa cinîya kurde ewro tene nênusena, heme wextî de tarîxî serûbinî ava kena. Na pênûse:
Bîya mîrasdarê keziyanê birînan ê cinîyanê camêranê ma ke rayê rûmetî de canê xo da.
Bîya vengê de nê cinîyan ke kûçeyan de, çeperan de û keyan de xover danê.
3. Pênûs Vengê Komelî yo
Sey afirandoxanê çand, huner û edebîyatî, ma ewro merhaleyêka tarîxî de weda (soza) xo ya vera şerbetê xo nû kenê. Ma rind zanê ke pênûs tene hacetê nustîyene nîyo, la vengê wijdanê komelî yo.
Miyanê Tarîtîye de Roşnayî: Ma do bi murekkebê pênûsa xo, vera her tewir tarîtîye bibê tîrejê roşnayî û raya rastîye nîşan bidê.
Pawitişê Rûmetî: Nusser tene şahîdê vîyartîyan nîyo; o heme wextî de pawitoğê tewr pîl ê heq, nasname û rûmetê komelê xo yo.
4. Bang Jibo Sazîyê Mîyanneteweyî û Ronakbîranê Cîhanî
Ma bang li heme sazîyê mîyanneteweyî, rêxistinanê heqanê merdiman û xususan nusser û ronakbîranê cîhanî kenê:
Vera zulmî bêveng nêmanê: Hêrişê ke ewro serê Rojava de benê, tene vera şerbetê kurdî nîyê, vera heme erjanê merdimatîye yê gerdûnî yê.
Destkewteyan bîpawê: A modela heyatî ya ke bi felsefeya azadîye Rojava de şîn bîya, mîrasê her kesî yo ke demokrasî wazeno.
“Bêvengî, şirîkîya zulmî ya. Werê ma pîya xeyrê erjanê merdimatîye vejîyê.”
“Rojava Rojhelat e Kurdistan yek welat e!”
BI RÊZ Û HURMET
PENa Kurd
Komeleya Wêjekaranê Kurd
YEW Kurd
02.02.2026
TO THE PUBLIC: JOINT DECLARATION BY KURDISH WRITERS AND INTELLECTUALS
As Kurdish writers and intellectuals, we have come together under the umbrella of Kurdish PEN, the Kurdish Writers’ Association, and YEW Kurd to evaluate the developments in Rojava (Western Kurdistan) and to define a national stance. In this era where history is being rewritten on our lands, we, as laborers of language and literature, have discussed our historical duty and share the following conclusions with the public:
1. A Call for National Unity: Defending Dignity in the Century of Existence
The developments unfolding today in Rojava are not merely local political or military changes; they represent a historical confrontation regarding the existence or non-existence of the Kurdish people. Today, Rojava has become the heart of resistance and a mirror reflecting the future of us all. It must be well understood that every blow struck against Rojava is a blow against our collective soul and our dreams of freedom.
The Role of Intellectuals and Artists
Writers, intellectuals, and artists are the conscience of society. In this period, our duty is not only to write about pain but also to weave the fabric of unity.
The Pen and the Voice: The pens of writers and the voices of artists must transcend artificial borders.
Enduring Unity: We call for the establishment of a permanent and powerful platform among intellectuals from all four parts of Kurdistan to act as a shield against assimilation and cultural attacks.
Until We Are United, We Will Always Be Incomplete
History has shown us many times that division is the greatest defeat. Until we stand as one nation with one voice and one stance, we will remain vulnerable and without status amidst the political storms of the Middle East.
”Our unity is not just a wish; it is a historical necessity for the protection of our dignity and our land.”
We must not forget this truth: The defense of Rojava is the defense of Hewlêr, Amed, and Mahabad.
2. The Rojava Revolution: A Women’s Renaissance and the Protection of Human Dignity
”The Rojava Revolution is not just a change of a political system; it is a women’s revolution whose heart beats with the will for freedom.”
This revolution emerged as a light of hope against the darkness that sought to impose a system of enslavement upon society. Women were at the center of this resistance; they led this sacred march with faith, intellect, and their very lives. The Rojava Revolution proved that until women are free, society cannot be free. It is the greatest uprising of the century, woven against the patriarchal mindset and ISIS.
The Pen of the Woman: The Legacy of the Severed Braids
As writers and intellectuals, we see ourselves as the guardians of this spirit. Today, the pen of the Kurdish woman does not just write; it reconstructs history. This pen:
Has become the heir to the severed braids of our heroines who gave their lives for the sake of dignity.
Has become the voice of those women resisting in the streets, in the trenches, and in their homes.
Has become the identity of dignity for every woman rising up against oppression.
Our Historical Duty
We will not allow the thoughts, labor, and will of women to be lost under the mud of war, within the games of power politics, or in the darkness of reactionary mindsets. It is our primary duty to protect every word of a woman and her every effort for a new life as something sacred.
”We claim every braid, every labor, and every word. For we know that a woman’s braids are not just a symbol of beauty; they are the chains that break historical captivity and weave life anew.”
3. The Pen is the Voice of Society
As creators of culture, art, and literature, we today renew our promise to our people at this historical junction. We know well that the pen is not just a writing tool, but the voice of the social conscience.
Light in the Darkness: With the ink of our pens, we will be rays of light against every form of darkness and show the path to truth.
A Voice in Victory: In bright and sacred days, we will be the voice of our people’s joy and victory, ensuring our epics are never forgotten.
Defending Dignity: A writer is not just a witness to events; they are the greatest defender of the rights, identity, and dignity of their society.
Therefore, we declare that we will not remain silent against injustice, and with the power of our words, we will always stand by the truth of our people.
4. A Call to International Institutions and Global Intellectuals
We call upon all international institutions, human rights organizations, and especially the writers and intellectuals of the world:
Do not remain silent against tyranny: The attacks carried out against Rojava today are not only against the Kurdish people but against all universal human values.
Protect the achievements: The model of life that has flourished in Rojava through the philosophy of freedom is the heritage of everyone who desires democracy.
Take responsibility: We demand that the global public take a stand against these brutal attacks and raise their voices against this injustice.
“Silence is complicity in tyranny. Let us stand together for human values.”
“With our pens, we will remove borders; with the spirit of the women’s revolution, we will bring freedom; and with our thoughts, we will build a unity of hearts.”
“Rojava is the East, Kurdistan is one homeland!”
WITH RESPECT AND HONOR,
Kurdish PEN
Kurdish Writers’ Association
YEW Kurd
02.02.2026
KAMUOYUNA: KÜRT YAZAR VE AYDINLARIN ORTAK DEKLERASYONU
Kürt yazar ve aydınları olarak; Kürt PEN, Kürt Edebiyatçılar Derneği ve YEW Kurd çatısı altında, Rojava’daki gelişmeleri değerlendirmek ve ulusal bir tutum belirlemek amacıyla bir araya geldik. Topraklarımızda tarihin yeniden yazıldığı bu dönemde, dil ve edebiyat emekçileri olarak tarihi sorumluluğumuzu tartıştık ve aşağıdaki sonuçları kamuoyuyla paylaşıyoruz:
1. Ulusal Birlik Çağrısı: Varoluş Yüzyılında Onuru Korumak
Bugün Rojava’da yaşanan gelişmeler sadece yerel siyasi veya askeri değişimler değildir; bu, Kürt halkının tarihî varlık ve yokluk mücadelesidir. Rojava, bugün direnişin kalbi ve hepimizin geleceğinin aynası olmuştur. İyi bilinmelidir ki Rojava’ya vurulan her darbe, hepimizin canına ve özgürlük hayallerine vurulmuştur.
Aydın ve Sanatçıların Rolü: Yazarlar, aydınlar ve sanatçılar toplumun vicdanıdır. Bu dönemde görevimiz sadece acıları yazmak değil, aynı zamanda birlik ağını örmektir.
Kalem ve Ses: Yazarların kalemi ve sanatçıların sesi yapay sınırları aşmalıdır.
Kalıcı Birlik: Asimilasyona ve kültürel saldırılara karşı kalkan olabilmek için Kürdistan’ın dört parçasındaki aydınlar arasında kalıcı ve güçlü bir platform kurulması çağrısında bulunuyoruz.
Biz Bir Olmadıkça, Hep Eksik Kalacağız
Tarih bize defalarca göstermiştir ki parçalanmışlık, en büyük yenilgidir. Ulus olarak tek ses ve tek yürek olmadıkça, Orta Doğu’nun siyasi fırtınaları arasında her zaman savunmasız ve statüsüz kalacağız.
“Birliğimiz sadece bir temenni değil; onurumuzu ve toprağımızı korumak için tarihi bir mecburiyettir.”
Unutmamalıyız ki: Rojava’yı savunmak; Erbil’i, Diyarbakır’ı ve Mahabad’ı savunmaktır.
2. Rojava Devrimi: Kadın Rönesansı ve İnsanlık Onurunun Korunması
“Rojava Devrimi, sadece bir siyasi sistem değişikliği değildir; kalbi özgürlük iradesiyle çarpan bir kadın devrimidir.”
Bu devrim, toplum üzerinde kölelik sistemini dayatmak isteyen karanlığa karşı bir umut ve ışık olarak doğmuştur. Bu direnişin merkezinde inancıyla, düşüncesiyle ve canıyla bu kutsal yürüyüşe öncülük eden kadınlar vardır. Rojava Devrimi ispatlamıştır ki; kadın özgürleşmeden toplum özgürleşemez. Bu devrim, ataerki zihniyete ve IŞİD karanlığına karşı örülen yüzyılın en büyük başkaldırısıdır.
Kadın Kalemi: Kesik Saç Örgülerinin Mirası
Yazarlar ve aydınlar olarak bizler, kendimizi bu ruhun savunucuları olarak görüyoruz. Kürt kadınının kalemi bugün sadece yazmıyor, aynı zamanda tarihi yeniden inşa ediyor. Bu kalem:
Onur uğruna canını veren kadın kahramanlarımızın kesik saç örgülerinin mirasçısı olmuştur.
Sokaklarda, cephelerde ve evlerde direnen kadınların sesi olmuştur.
Baskıya karşı başkaldıran her kadının onur kimliği olmuştur.
3. Kalem Toplumun Sesidir
Kültür, sanat ve edebiyatın yaratıcıları olarak bugün halkımıza olan sözümüzü yineliyoruz. Biliyoruz ki kalem sadece bir yazı aracı değil, toplumun vicdanının sesidir.
Karanlıkta Işık: Kalemimizin mürekkebiyle her türlü karanlığa karşı ışık olacak, hakikat yolunu göstereceğiz.
Başarıda Ses: Destanlarımızın unutulmaması için halkımızın sevinç ve başarı günlerinde onların sesi olacağız.
Onur Savunuculuğu: Yazar sadece olayların şahidi değil; aynı zamanda halkının haklarının, kimliğinin ve onurunun en büyük savunucusudur.
4. Uluslararası Kurumlara ve Dünya Aydınlarına Çağrı
Tüm uluslararası kurumlara, insan hakları örgütlerine ve özellikle dünya yazarları ile aydınlarına sesleniyoruz:
Zulme Karşı Sessiz Kalmayın: Bugün Rojava’ya yapılan saldırılar sadece Kürt halkına değil, tüm evrensel insani değerlere karşıdır.
Kazanımları Koruyun: Rojava’da özgürlük felsefesiyle yeşeren yaşam modeli, demokrasi talep eden herkesin mirasıdır.
Sorumluluk Alın: Dünya kamuoyunun bu vahşi saldırılara karşı tutum almasını ve bu haksızlığa karşı sesini yükseltmesini talep ediyoruz.
“Sessizlik, zulme ortaklıktır. Gelin, insani değerlere birlikte sahip çıkalım.”
“Kalemimizle sınırları kaldıracak, kadın devrimi ruhuyla özgürlüğü getirecek ve düşüncelerimizle gönüllerin birliğini kuracağız.”
“Rojava Rojhilat e, Kurdistan yek welat e!”
SAYGILARIMIZLA
Kürt PEN
Kürt Edebiyatçılar Derneği
YEW Kurd
02.02.2026
/Nûçe: Mordem Zel/
