Son günlerde bir çok Avrupa ülkesinin semalarında dolaşan ‘’kimliği belirsiz’’ İnsansız Hava Araçları (İHA) NATO-Rusya arasında hibrit bir savaşın neredeyse başladığını veya başlamak üzere olduğunu gösteriyor.
En azından iddialar bu yönde. Rusya bağlantılı gemilerin karıştığı son olaylar dizisi, Moskova’nın Avrupa’yı hedef alan karma savaş stratejisinde denizin giderek daha önemli bir unsur haline geldiğini gözler önüne serdi.
France 24’ten Sébastian Seibt bu tehlikeli tırmanışı yazmış:
Avrupa kıyılarında hibrit savaşın tırmandığına dair işaretler artıyor .
Rusya’nın “gölge filosu” Boracay’ın bir parçası olduğu düşünülen bir gemi , Cumartesi günü Fransa’nın Atlantik kıyısındaki Saint-Nazaire açıklarında Fransız donanması tarafından ele geçirildi. Petrol tankerinin, Danimarka ve Norveç hava sahalarına yönelik insansız hava aracı saldırıları için fırlatma rampası olarak kullanılmış olabileceği şüphesi vardı.
Fransız donanması, Rusya’ya ait ‘gölge filo’ gemisine baskın düzenleyerek iki kişiyi gözaltına aldı.
Denizcilik sitelerinden ve olaya yakın bir kaynaktan alınan verilere göre, gemi cuma günü kaptanıyla birlikte yolculuğuna devam etti ve Süveyş Kanalı’na doğru yol aldı.
Benin bayrağı taşıyan ve Pushpa adıyla da bilinen Boracay, Avrupalıların şüphelerini uyandıran tek gemi değil.
Geçtiğimiz hafta Kopenhag havalimanı yakınlarında seyrederken görülen iki kargo gemisi daha, Danimarka havalimanları üzerinde insansız hava araçları uçuşları da dahil olmak üzere Rus hibrit savaş operasyonlarında platform olarak hizmet verdiğinden şüphelenilen gemiler listesinde yer alıyor.
Geçtiğimiz hafta sonu Cebelitarık açıklarında bir Rus denizaltısının bulunması, Avrupa’nın bu Rus “tehdidi” konusundaki tedirginliğini artırdı.
Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya yönelik kapsamlı işgalinden bu yana, Moskova’nın Baltık Denizi’nde veya İngiltere açıklarında olsun, denizaltı internet kablolarını sabote ettiğinden sık sık şüpheleniliyor .
Danimarka’nın İHA saldırıları: Tüm işaretler Rusya’yı mı gösteriyor?
İngiltere’deki Lancaster Üniversitesi’nde yeni savaş trendleri ve uluslararası politika uzmanı olan Mark Lacy, Moskova’nın gemilerin artık hibrit yeteneklerinin ayrılmaz bir parçası olduğuna karar vermiş gibi göründüğüne dikkat çekerek “Bence bunun daha başındayız” dedi.
Çok amaçlı alet
Bir gemi, hibrit savaşın yürütülmesinde çok amaçlı bir araç olabilir.
Lancaster Üniversitesi’nde deniz güvenliği konularında uzman olan Basil Germond, bunun gelecekteki sabotaj operasyonlarının hedefi olabilecek “deniz altı altyapısının haritalanması” gibi “pratik hedefler” peşinde koşabileceğini belirtiyor.
Germond, “İnternet iletişimimizin yaklaşık yüzde 97’si, giderek daha fazla düşman aktörlerin hedefi haline gelen deniz altı kabloları üzerinden gerçekleşiyor” dedi.
Hollanda Uluslararası İlişkiler Enstitüsü Clingendael’den güvenlik uzmanı Erik Stijnman, kargo gemileri veya petrol tankerleri gibi sivil de dahil olmak üzere gemilerin askeri sensörlerle donatılabileceğini ve “sivil kılığına girmiş askeri personel”den oluşan mürettebatla ancak istihbarat operasyonları yürütebileceğini söylüyor.
Güney Galler Üniversitesi’nden uluslararası güvenlik uzmanı Christian Kaunert, “Gemilerinizin yeteneklerine bağlı olarak askeri haberleşmeleri dinleyebilirler”, “silah tedarik hatları” veya bir ülkenin savunma hazırlığı hakkında bilgi toplayabilirler” diyor.
Denizde gerçekleştirilen saldırgan bir eylem, aynı zamanda son derece siyasi bir niyet beyanıdır. Germond, “Bu, bir ülkenin barış ve savaş arasındaki sınırda, yani deniz ‘gri bölgesinde’ faaliyet gösterme isteğini gösterir,” dedi.
Germond , “Bu müdahaleler, Rusya’nın İngiltere ve Batı toplumlarındaki ‘normal’ durumu bozma, belirsizlik yaratma, korku yayma ve NATO ülkelerinin kararlılığını ve sınırlarını test etme yönündeki genel stratejisinin bir parçasıdır” diye ekliyor.
Kaunert, son dönemde birçok ülkenin hava sahasına yönelik insansız hava araçlarıyla gerçekleştirilen saldırıların Avrupa’nın zayıf noktalarını gözler önüne serdiğini belirtiyor.
Almanya’da İHA saldırıları, tehdidi yönetmekten hangi otoritenin sorumlu olduğu ve onları düşürme hakkına kimin sahip olduğu konusunda kafa karışıklığına yol açtı. Kaunert , “İHA’ları kimin düşürebileceğine dair bir politikanız bile yoksa, açıkça zayıf nokta sizsiniz,” dedi.
Germond, deniz ortamının hibrit savaşlara özellikle yatkın olduğunu, çünkü “yetki alanlarının çakıştığını ve geniş su alanlarını kontrol etmenin ve izlemenin zor olduğunu” açıkladı.
Denizdeki kötü niyetli eylemlerden kimin sorumlu olduğunu tespit etmek gibi büyük bir “atfetme sorunu” var. Bir gemi, merkezi bir ülkede bulunan bir şirkete ait olabilir, başka bir ülkenin bayrağını taşıyabilir ve resmi olarak yalnızca ticari mallar taşıyabilir. Rus hibrit tehdidi hakkında yazılar yazan Stijnman, bu koşullar altında bir eylemi “belirli bir devlet aktörüne” atfetmenin “gerçekten zor” olduğunu söylüyor.
Lacy, hibrit savaş araçlarının (etki operasyonları, siber saldırılar ve sabotaj) cephaneliğinde gemilerin “gri bölge taktiklerinin önemli ve büyüyen bir parçası” olduğunu söyledi. Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana küresel ticaretteki muazzam artış, denizleri “büyük çaplı bir kesintiye yol açmak isteyenler için özellikle cazip bir ortam” haline getiriyor.
Moskova ayrıca, mülkiyeti belirsiz eski gemileri Rus petrolünü ihraç etmek ve Batı yaptırımlarını aşmak için kullanarak “gölge filosunu” yeniden düzenliyor . Kaunert, gemilerin başlangıçta ekonomik bir gerekçesi olsa da, şimdi filoyu Avrupa’ya baskı yapmak için kullanarak “sert güç ve askeri yönlere” odaklandıklarını söylüyor. “Bütün bunlar, Ukrayna’yı destekleyen Avrupalı müttefiklerin güvenini zedeleme fikriyle bağlantılı,” diye belirtti.
Ukrayna çatışmasında insansız hava araçlarının giderek daha önemli bir rol oynaması, Moskova’ya da fikir verdi. Ruslar, insansız hava aracı üretimini önemli ölçüde artırdı ve bazılarını hibrit savaş operasyonlarında kullanabilecek güce sahipler; analistler, gemilerin çok iyi fırlatma rampaları olduğunu söylüyor.
Karşı konulması zor bir tehdit
Bu tehditle mücadele etmek kolay bir iş değil. Boracay tankeri, Fransa’nın münhasır ekonomik bölgesinin hemen dışında kalmasına rağmen geçen hafta Fransız donanması tarafından ele geçirildi. İlk gözaltının ardından, tankerin Çinli kaptanı Perşembe günü serbest bırakıldı ve gemi yolculuğuna devam etti.
Ancak tankere el konulması “bir emsal teşkil ediyor” diye belirtti Stijnman. Operasyon, Rus hibrit tehditleriyle mücadele bağlamında meşru görünebilir, ancak ya yasalara daha az dikkat eden diğer ülkeler, bu örneği kendi karasuları dışındaki gemilere el koymak için bir bahane olarak kullanırsa?
Birçok analist için öncelik, düşmanca eylemlerin sorumluluğunun mümkün olan en kısa sürede belirlenebilmesi için deniz sahasında istihbarat toplama kapasitesinin güçlendirilmesidir. Aksi takdirde, sabotaj operasyonunda kullanılan bir gemi, ardında sadece belirsiz şüpheler bırakarak uzaklaşabilir.
/France 24/
