Myanmar’da bu gün sıkı önlemler altında yapılan üç aşamalı seçimlere İlgi beklenenin çok altında kaldı. İktidardaki cunta, bu seçimi , son seçilmiş hükümeti devirip iç savaşa yol açmasının üzerinden beş yıl geçtikten sonra demokrasiye dönüş olarak nitelendirdi .
Eski sivil lider Aung San Suu Kyi hâlâ hapiste bulunurken, son derece popüler olan partisi feshedildi ve seçimlere katılmıyor.
Aktivistler, Batılı diplomatlar ve BM’nin insan hakları şefi, askeri müttefiklerin ağırlıklı olduğu bir oy pusulası ve muhaliflere yönelik sert bir baskı gerekçesiyle, bir ay sürecek aşamalı oylamayı kınadılar.
Pazar günü oy verme işlemi başlarken, Birleşmiş Milletler Myanmar’ın “özgür, adil, kapsayıcı ve güvenilir” seçimlere ihtiyacı olduğunu belirten bir açıklama yayınladı.
Birleşmiş Milletler Myanmar Temsilciliği, “Myanmar’ın geleceğinin, halkının iradesini yansıtan özgür, adil, kapsayıcı ve güvenilir bir süreçle belirlenmesi kritik önem taşımaktadır” dedi ve BM’nin “Myanmar halkıyla ve onların demokratik özlemleriyle dayanışma içinde olduğunu” ekledi.
Eleştirmenlerin sıkıyönetimin yeniden markalaştırılması olarak nitelendirdiği seçimlerde, askeri yanlısı Birlik Dayanışma ve Kalkınma Partisi’nin en büyük blok olarak ortaya çıkması bekleniyor.
Cunta lideri Min Aung Hlaing, başkent Naypyidaw’da gazetecilere yaptığı açıklamada, “Seçimlerin özgür ve adil olacağını garanti ediyoruz” dedi. Min Aung Hlaing, sandıkların sabah 6:00’daaçılmasının ardından oyunu kullandı.
“Bu ordu tarafından organize ediliyor, adımızın lekelenmesine izin veremeyiz.”
Yaklaşık 50 milyon nüfuslu Güneydoğu Asya ülkesi iç savaşla parçalanmış durumda ve askeri yönetime meydan okumak için ayaklanan isyancı grupların kontrolündeki bölgelerde oylama yapılmayacak.
Yavaş başlangıç
2020’deki son seçimde, oy verme merkezlerinin önünde uzun seçmen kuyrukları oluşmuştu. Ordu, birkaç ay sonra Aung San Suu Kyi’yi devirip iktidarı ele geçirdiğinde bu seçimleri geçersiz ilan etmişti.
Ancak bu kez, Yangon’un merkezindeki, darbeden sonra büyük demokrasi yanlısı protestoların yapıldığı yer olan görkemli Süle Pagodası yakınlarındaki bir istasyonda gazeteciler ve sandık görevlileri, erken oy kullananlardan daha fazlaydı.
Üç turdan oluşan seçimlerin ilk turuna katılan az sayıdaki erken seçmen arasında bulunan 45 yaşındaki Swe Maw, uluslararası eleştirileri önemsemedi.
“Bu önemli bir mesele değil,” dedi. “Her zaman sevenler ve sevmeyenler olacaktır.”
Aung San Suu Kyi’nin boş evinin yakınındaki bir başka seçim merkezinde, ilk oy kullanan Bo Saw, seçimin “çok önemli olduğunu ve ülke için en iyisini getireceğini” söyledi.
“Öncelikli olan, güvenli ve huzurlu bir ortamı yeniden sağlamaktır,” dedi 63 yaşındaki kişi.
Ancak AFP’nin yaptığı sayıma göre, iki oy verme merkezinin ilk bir saatlik çalışma süresi boyunca toplamda sadece yaklaşık 100 kişi oy kullandı.
Seçim öncesi süreçte, Aung San Suu Kyi’nin bir zamanlar yönettiği coşkulu halk mitinglerinden hiçbiri görülmedi ve cunta, toprakları geri kazanmak için yıpratıcı bir seçim öncesi saldırı başlattı.
Darbe sonrası çatışmalar nedeniyle yerinden edilmiş 23 yaşındaki Hman Thit, “Bu seçimin ülkedeki siyasi durumu değiştireceğini veya iyileştireceğini düşünmüyorum” dedi.
Shan eyaletinin Pekon kasabasındaki isyancıların kontrolündeki bir bölgede yaptığı açıklamada, “Seçimlerden sonra bile hava saldırılarının ve memleketlerimize yönelik vahşetin devam edeceğini düşünüyorum” dedi.
Myanmar, bağımsızlığını kazandıktan sonraki tarihinin büyük bölümünde askeri yönetim altında kaldı; ardından 10 yıllık bir aradan sonra, iyimserlik ve reformlarla dolu bir sivil hükümet yönetimi ele geçirdi.
Ancak Aung San Suu Kyi’nin Ulusal Demokrasi Birliği partisi 2020 seçimlerinde ordu yanlısı rakiplerini ezici bir şekilde mağlup ettikten sonra, Min Aung Hlaing yaygın seçmen hileleri iddiasıyla bir darbeyle iktidarı ele geçirdi.
Ordu demokrasi yanlısı protestoları bastırırken, birçok aktivist şehirleri terk ederek Myanmar’ın sınır bölgelerinde uzun süredir egemen olan etnik azınlık ordularının yanında gerilla olarak savaşmaya başladı.
Bu arada, Aung San Suu Kyi, insan hakları gruplarının siyasi amaçlı olarak nitelendirdiği suçlamalardan dolayı 27 yıl hapis cezası çekiyor.
Oğlu Kim Aris, İngiltere’deki evinden yaptığı açıklamada, “Sanırım bu seçimleri hiçbir şekilde anlamlı bulmazdı” dedi.
‘Baskı’
Aung San Suu Kyi’nin partisi de dahil olmak üzere 2020 seçimlerine katılan partilerin çoğu o zamandan beri feshedildi.
Asya Özgür Seçimler Ağı, son seçimlerdeki koltukların yüzde 90’ının Pazar günkü oy pusulalarında yer almayan örgütlere gittiğini söylüyor.
Yeni elektronik oylama makineleri, aday isminin yanlış yazılmasına veya geçersiz oy pusulalarına izin vermeyecektir.
Cunta, protesto veya eleştiri de dahil olmak üzere seçimlerin “aksatılmasını” yasaklayan sert mevzuatı ihlal ettikleri gerekçesiyle 200’den fazla kişi hakkında dava açtı .
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Turk geçen hafta, “Bu seçimler açıkça şiddet ve baskı ortamında gerçekleşiyor” demişti.
Seçimlerin ikinci turu iki hafta sonra, üçüncü ve son turu ise 25 Ocak’ta yapılacak; ancak cunta, alt meclis seçim bölgelerinin neredeyse beşte birinde seçimlerin yapılamayacağını kabul etti.
/ AFP/
