AMED – Sazgehanê ziwanê kurdkî bi wesîleya 21’ê Sibate Roja Ziwanê Dayîke ya Dinya deklarasyonê xo yê hevpar eşkera kerd. Sazgehan bi şîarê “Statuyê Kurdkî — Perwerdeyo bi Kurdkî” veng da ke wa ziwanê kurdkî bibo ziwano fermî û perwerde bi nê ziwanî bêro kerdene.
Ziwan Nasname û Estbîyayîş o
Eşkerayîye de ameye nîşandane ke ziwan seba neteweyan rûmet û bingeyê estbîyayîşî yo. Deklarasyon de hat destnîşankerdene ke însanî bi ziwanê xo benê însan û komelî zî bi ziwanê xo benê netewe. Hat vatene ke seba pîyaciwîyayîşê şaran û demokrasî, seypêyîya ziwanê dayîke şertê de bingeyin o.
Hîkayeya 21’ê Sibate: Têkoşînê Bengalîyan
Deklarasyon de bal hat antone serê tarîxê na roje û hat vîraordene ke na roje bi têkoşînê wendekaranê unîversîteya Dakka (Bangladeş) ameya şinasnayene. UNESCO na roje seba pawitişê ziwananê ke binê talûkeyê çinbîyayîşî de yê, sey roja dunya qebul kerda.
Programê Çalakîyan Zafreng o
Sazgehanê ziwanî eşkera kerd ke ê do mîyanê aşma sibate de bi nê aktîvîteyan têkoşînê ziwanî berz bikerê:
- Panel û semînerî serê hişmendîya ziwanî.
- Kayê tîyatroyî seba cinî û gedeyan.
- Şewa Dengbêjan û konserê zafziwanî.
- Standê îmzakerdişê kitaban û nîşandayîşê fîlman.
- Rayîrşîyayîş û eşkerayîyê çapemenîye.
”Sazgeha UNESCO û Wezîrê Perwerdeyî rê Mektûb”
Meclîsê Kirmanckî zî da zanayene ke ê do seba vernîgirewtişê helîyayîşê kirmanckî, Sazgeha UNESCO û Wezîrê Perwerdeyî rê mektûban bişirawê.
Waştişê Bingeyinî
Sazgehanê ziwanê kurdkî bi nê waştişan bang kirin:
- Ziwanê kurdkî qanûnê bingeyinî (anayasaya) de bêro qebulkerdene.
- Kurdî bibo ziwano fermî.
- Verdibistane ra heta unîversîte perwerdeyo bi kurdkî bêro destpêkerdene.
Eşkerayîye bi nê çekuyan qediya: “Ziwanê ma rûmetê ma yo, nasnameyê ma yo. Bê ziwan cuyayîş nêbeno! 21’ê Sibate li heme şaranê binestan pîroz bo.”
Vatişê çapemeniye hetê ezayê Komeleya Edebiyata ê Kurdan Stran Şev ra ameya wendene. Metnê daxuyaniye bi temami wina yo:
SEBA ŞARÊ MA, ÇAPEMENÎ Û RAYA PÊROYÎ DEKLARASYONÊ MA YÊ 21Ê SIBATE ROJA ZIWANÊ DAYÎKE YA DINYA
Şarê Ma YO Birûmet, Kedkarê Çapemenîye!
Ziwan, seba merdiman, şaran û neteweyan Rûmet o, Nasname yo, Estbîyayîş o. Eynî wext de esaso bingeyin ê netewbîyayîşî yo. Însanî bi ziwanê xo benê însan, şar û komelî bi ziwanê xo benê netewe.
Sewbîna şar û komelî bi rûmetê erj û rûmetê yewbînan, eşkenê mabênê xo de heskerdiş û hîsanê wayûbiratîye awan bikerê, aver berê û bingeyê hemsengî û pîyaciwîyayîşî bikerê daîmî û domdar; seypêyîya ziwanê dayîke zî, bi zafrengî, zafvengî, zafkulturî û zafziwanîye saz bikerê.
Ma ewro seba bernameyê 21’ê sibate Roja Ziwanê Dayîke ya Dinya ameyî pêser.
Bêguman tarîx û hîkayeya na roje est a ke seba ziwananê şar û komelan hende muhîm a.
Têkoşînê şarê Bengalî (şarê welatê Bangladeşî yê ê wextî) yê seba ziwanê xo yê dayîke ke têkoşîn û kampanyaya çalakîyanê wendekaranê unîversîteya Dakka, şiknayîşê sîstemê yewperestî û yewziwanî de bîyî bingeyê na roja pawitişê kultur û ziwananê ke hemverê talûkayê çinbîyayîşî de yê.
Coka 21’ê sibate hetê Sazgeha Kultur, Ziwan û Zanistî (UNESCO) ra sey Roja Ziwanê Dayîke ya Dinya ameya qebulkerdiş û îlankerdiş.
Seserra 21. de hîna zî zaf welatanê dinya de şar û neteweyî, sey şarê kurdî seba kultur, ziwan û nasnameyê xo têkoşîn kenê, dewaya heqanê xo yê kolektîfan kenê û seba erj û rûmetê xo yê neteweyî bedelanê girsan danê.
Şarê kurdî zî, se serran ra zêdeyêr o ke hemverê sîstemê yewperestî de xover dano ke hemverê kultur, ziwan û nasnameyê şarê kurdî de sîyasetê înkar û çinkerdişî ramneno. Dewaya heqanê xo yê nasnameyî keno û veng dano heme şaranê Kurdîstanî, Tirkîya û dinya rê ke têkoşînê xo yê seba statu û heqanê xo yê ziwanî hêzdarêr bikerê.
Sey sazgehanê ziwanê kurdî, bi hîs, tepş û hişmendîya pawitiş, averberdiş û berzkerdişê qîmet û rûmetê ziwanê kurdî, bi waştişanê xo yê Perwerdeyo bi Ziwanê Dayîke, ma do bi şîarê “STATUYÊ KURDKÎ — PERWERDEYO BI KURDKΔ xebatanê xo yê Ziwanê Kurdî ke çarçeweya 21ê sibate Roja Ziwanê Dayîke ya Dinya de yê, bikerê û bi panel, rayîrşîyayîş, eşkerayîye, nîşandayîşê kayanê tîyatro, fîlm û belgefîlman, nîşandayîşê kayanê tîyatro yê seba cinîyan û sewbîna kayanê tîyatro yê seba gedeyan, şewa dengbêjan, bernameyê îmzakerdişê kitabanê ke hetê nuştoxanê kurdan ra ameyî nuştene, cayanê merkezîyan de ronayîşê standanê bi waştişê Perwerdeyê Ziwanê Kurdî, akerdişê Parka Gulîstanê Ziwanan, konserê zafziwanî, forum û belgedayîş, bi hemkarîya sazgehanê ziwan û kulturî awankerdişê konserê zafziwanî, semînerê hişmendîya ziwanî yê seba keyeyan, stand-up, bi pêşengîya Meclîsê Kirmanckî seba vernîgirewtişê helîyayîşê kirmanckî Sazgeha Kultur, Ziwan û Zanistî (UNESCO) û Wezîrê Perwerdeyî rê erşawitişê mektûban, kar, xebat û têkoşînê xo yê ziwanê dayîke dewam bikerê.
Ma newe ra bale ancenê û îfade kenê ke, heta ke ziwanê kurdkî qanûnê bingeyinî de bêro qebulkerdene, bi qanûnan bêro garantîkerdene, bibo ziwano fermî û verdibistane ra heta unîversîte bibo ziwanê perwerdeyî, ma do têkoşînê xo yê pawitiş, averdiş û garantîkerdişê kultur, ziwan û nasnameyê kurdî ke erjê bingeyinî yê netewa şarê kurdî yê, bi qerarîdarî dewam bikerê û hêzdarêr bikerê.
#Statuyê Kurdkî — Perwerdeyo Bi Kurdkî
Ziwanê Ma Rûmetê Ma Yo!
Ziwanê Ma Estbîyayîşê Ma Yo!
Ziwanê Ma Nasnameyê Ma Yo!
Bê Ziwan Cuyayîş Nêbeno!
Nîka ra, 21’ê sibate Roja Ziwanê Dayîke ya Dinya, şarê ma yê zerrîwazê ziwanê kurdî û heme şaranê bindestanê dinya yê ke heqê Perwerdeyê bi Ziwanê Dayîke ra bêpar ê, pîroz bo.
SAZGEHÊ ZIWANÊ KURDÎ..
Bernameyê Heftêyê Ziwanê Maye
16’ê Sibate, Dişeme
- 11:00: Sereyê karsazan (Şaredariya Peyasî).
- Cî: Bazara verê Ceylan Karavil AVM.
- 13:00: Şano: “Dek û Dolabên Scapen” (Teyna seba cinîyan).
- Cî: ÇandAmed.
- 17:00 – 19:00: Standa hişmendîye.
- Cî: Ceylan Karavil AVM.
17’ê Sibate, Sêşeme
- 13:00: Sereyê karsazan (Şaredariya Rezanî).
- Cî: Kolana Aram Tîgranî û Bazara aye.
- 13:00 – 15:00: Standa hişmendîye.
- Cî: Rezan, Herêma Sağlık Ocağı.
- 15:30: Siyabet, wendena şîîran û îmzekerdena kitaban (Bi beşdarîya Rênas Jiyanî).
- Cî: Baroya Amedî, Eywana Tahîr Elçî.
18’ê Sibate, Çarşeme
- Dem ne dîyar: Sereyê karsazan (Şaredariya Yenişehirî).
- Cî: Cadêyê Ekinciler û Gevranî.
19’ê Sibate, Pancşeme
- Dem ne dîyar: Sereyê karsazan (Şaredariya Sûrî).
- Cî: Cadêyê Melîk Ahmedî.
- 12:00 – 15:00: Standa hişmendîye.
- Cî: Sûr, Mizgevta Pîle (Ulucami).
- 20:00: Mohtajîya (Nîşandana) Fîlman:
- Zimanê Dayikê (Belgefîlm – Serkew Mesgarî)
- Xewna Bêziman (Kurtefîlm – Mazlûm Baran)
- Cî: ÇandAmed.
20’ê Sibate, Înî
- 11:00: Şano seba domanan: “Hişê Min Tev Li Hev Bû”.
- Cî: ÇandAmed.
- 12:00 – 13:00: Rakişandena (Şandina) mektuban seba UNESCO û dezgehanê mîyaneteweyîyan (Meclîsê Ziwanê Zazakî).
- Cî: Postaxaneyê Pîl ê Sûrî.
- 14:30: Akertena Parka Gulîstana Ziwanan û eşkeraya çapemenîye.
- Cî: Parka Gulan.
- 20:00: Stand-up: “Dawiya Dawî” (Ozcan Ateş).
- Cî: ÇandAmed.
21’ê Sibate, Şeme (Roja Ziwanê Maye)
- 12:00: Rayraşîyayîş û Eşkeraye.
- Cî: Verê bînaya DBP’ê (Oryil, Rezan).
- 13:30 – 15:30: Panel: “Ziwanê Maye û Perwerde”.
- Qiseykerdoğî: Dr. Yasemin Oral Sarıbaş, Prof. Dr. Bülent Bilmez, Prof. Dr. Christoph Schroeder, Dr. Salîm Orhan, Dr. Cuma Çîçek, Dr. Bahar Onguç.
- Cî: ÇandAmed.
- 15:45 – 17:15: Forum: “Ziwanê ke binê Tehlîke de yê”.
- Beşdarî: Kurmanckî, Kirmanckî, Ermenkî, Lazkî, Suryankî, Çerkezkî, Hemşînkî.
- 20:00: Konserê Pirziwanî (Konservatuara Aram Tîgranî).
- Cî: ÇandAmed.
22’yê Sibate, Yekşeme
- 13:00: Şano seba domanan: “Hişê Min Tev Li Hev Bû”.
- Cî: ÇandAmed.
- 13:00: Semîner seba malbatan.
- Cî: ÇandAmed.
- 15:00: Şîîrê Cinîyanê Berxwedanwanan.
- Cî: ÇandAmed.
25’ê Sibate, Çarşeme
- 17:30: Merasîmê Serkewtişî yê Şagirdanê MED-DERî.
- Cî: ÇandAmed.
