Petro Hurin, dünyanın en kötü nükleer kazasının ardından Çernobil bölgesini temizlemek için 40 yıl önce gönderildiğinden beri sağlığının asla eskisi gibi olmadığını söylüyor.
Hurin, 26 Nisan 1986’da Ukrayna’daki Çernobil nükleer santralinin dördüncü reaktöründe meydana gelen patlamanın ardından temizlik için getirilen yüz binlerce ‘tasfiye görevlisi’ arasındaydı. Bu felaket, radyoaktif madde bulutlarının Avrupa’nın büyük bir bölümüne yayılmasına neden oldu.
Reutres’ten Daria Smetanko haberine göre santral işçileri ve itfaiyecilerden otuz biri, felaketin hemen ardından, çoğunlukla akut radyasyon hastalığı nedeniyle hayatını kaybetti.
O zamandan beri binlerce kişi daha kanser gibi radyasyona bağlı hastalıklardan öldü; ancak toplam ölüm sayısı ve uzun vadeli sağlık etkileri yoğun bir tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Hurin o dönemde, kazıcı ve inşaat araçları tedarik eden bir şirkette çalışıyordu ve bu şirket onu Haziran 1986’da Çernobil yasak bölgesine gönderdi. Şirketi tarafından gönderilen 40 kişiden sadece beşinin bugün hayatta olduğunu söylüyor.
“Çernobil’de tek bir kişi bile sağlıklı değil,” diyor 76 yaşındaki adam: “Binlerce küçük darbeyle ölüm gibi.”
Sovyet yetkilileri, Çernobil felaketinin boyutunu gizlemeye çalışarak, yaklaşık 100 km (60 mil) güneydeki Kiev’de 1 Mayıs’ta yapılması planlanan geçit törenini iptal etmeyi reddettiler. Ukrayna’nın mevcut hükümeti, Sovyet yetkililerinin kazayı beceriksizce ele almasını ve felaketi örtbas etme girişimlerini vurguladı.
Hurin, bazı meslektaşlarının Çernobil’de görev yapmaktan muaf olmak için sağlık raporları sunduğunu, ancak kendisinin yardım etmeye istekli olduğunu söyledi:
“Katkım ne kadar küçük olursa olsun, bu atom canavarını evcilleştirmeye yardımcı olmak için elimden gelenin bir kısmını yaptığımı fark ettim.”
BAŞ AĞRISI, GÖĞÜS AĞRISI, KANAMA
12 saatlik vardiyalarla çalışan Hurin, nehir mavnasıyla şantiyeye getirilen kurşunla karıştırılmış kuru betonu, radyasyonu muhafaza edecek devasa bir lahit inşa etmek için karıştırılmak üzere reaktöre taşımak üzere kamyonlara yüklemek için bir ekskavatör kullandı.
Hurin, “Toz korkunçtu,” diye hatırlıyor:
“Yarım saat boyunca solunum maskesi takarak çalışırdınız ve sonunda soğan gibi kahverengi bir hal alırdınız.”
Hurin, dört gün sonra baş ağrısı, göğüs ağrısı, kanama ve boğazında metalik bir tat gibi şiddetli semptomlar yaşamaya başladığını söyledi. Doktorlar onu tedavi etti, ancak bir sonraki nöbetten sonra neredeyse yürüyemez hale geldi. Yaşamak için “bir iki günü” kaldığından korkuyordu.
Hurin, “Beni hastaneye götürdüler ve doktorlar önce kan testi yaptılar,” dedi. “Bütün parmaklarımı deldiler ve soluk bir sıvı çıktı, ama kan yoktu.”
Sovyet doktorları radyasyon hastalığı teşhisi koymayı reddetti; kendisi de o dönemde bunun yasak olduğunu söyledi. Bunun yerine, genellikle stresle bağlantılı bir sinir bozukluğu olan vejetatif-vasküler distoni teşhisi konuldu.
Felaketten önce Hurin hiç hastalık izni almamıştı, ancak felaketten sonra yaklaşık yedi ay boyunca kan nakli de dahil olmak üzere tedavi görmek için bir hastaneden diğerine gitti.
Radyasyon hastalığıyla sıklıkla ilişkilendirilen anemi, anjina, pankreatit ve bir dizi başka rahatsızlık teşhisi konulduğunu söylüyor.
Hurin, hemşehrilerinin standartlarına göre uzun bir ömür yaşamıştır. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, Ukrayna’da erkeklerin ortalama yaşam süresi 2021’de 66 yıl olup, COVID-19 salgını sırasında azalmıştı.
Emekli olan Hurin, eşi Olha ile birlikte Ukrayna’nın merkezindeki Çerkasi bölgesinde yaşıyor. Sağlık sorunları yaşamasına rağmen, hâlâ bayan (bir tür akordeon) çalıyor ve şarkılar ile şiirler yazıyor.
Nükleer felaketin “tasfiye görevlileri” için ayrılan özel bir engellilik aylığına erişmek için mücadele ettiğini söylüyor.
BAŞKA BİR FELAKET
Rusya’nın 2022’de anavatanına yaptığı işgal – hayatına damgasını vurdu. O ve eşi Olha, yakınlardaki Kholodnyi Yar’da, üç yıl önce savaşta 26 yaşında öldürülen Ukraynalı asker torunları Andrii Vorobkalo’ya adanmış anıtı düzenli olarak ziyaret ediyorlar.
Kızı Avrupa’da çalışmaya gittikten sonra, Hurin ve eşi Andrii’yi dört yaşından itibaren büyüttüler. Rusya 2022’de Ukrayna’yı işgal ettiğinde, Andrii Yunanistan’daki işinden ayrıldı.
Hurin, torununa adanmış anıt taşının yanında durarak Reuters’e şunları söyledi: “Her şeyi geride bırakıp Ukrayna’yı savunmaya geldi. Andrii’yi her zaman düşünüyoruz.”
/ Reuters/
