AMED (Nupel) – Yazar ve araştırmacı Hasbey Köksal, Kürt dilinin yapısı ve mantığı üzerine “Cotepeyv” (Kelime Grubu) başlıklı önemli bir panel gerçekleştirdi. Köksal, panelde ikileme olgusunu dilin “omurgası” olarak tanımlayarak, bu yapıların hem yazı hem de konuşma dili üzerindeki etkisi hakkında derinlemesine değerlendirmelerde bulundu.
İnsanlığın Başlangıcından Kelimelerin Oluşumuna
Hasbey Köksal, panelin başlangıcında insanlık tarihinde bir yolculuğa çıktı. Sesin fiziksel yönüne ve sesin anlam kazanma sürecine dikkat çeken Köksal; dildeki her sesin fiziksel bir temeli olduğunu, Kürtçe kelimelerin de bu doğal ve fonetik yapı üzerine inşa edildiğini belirtti.
İkilemeler: Kürt Dilinin Ruhu
Panelin ana teması olan “Cotepeyv”, dilin motor gücü olarak nitelendirildi. Köksal, Kürtçeyi en çok güçlendiren ve esnek kılan özelliklerden birinin ikilemelerin kullanımı olduğunu ifade etti. Köksal’a göre ikilemeler sadece iki kelimenin yan yana gelmesi değildir; onlar toplumun düşünme mantığını ve hayata karşı hissetme biçimini yansıtır.
Yazar Köksal, ikilemelerin yazı ve konuşma dilinin ritmi ve estetiği üzerindeki etkisini şu şekilde özetledi:
- Anlamın Gücü: Bazen zayıf olan iki kelime bir araya geldiğinde, tek bir kelime ile ifade edilemeyecek kadar derin ve geniş bir anlam oluşturur.
- Anlam Kayması ve Değişim: Köksal ilginç bir noktaya değinerek, “İkilemelerde bazen kelimeler sözlük anlamlarından uzaklaşır; bazen kelimelerden biri anlamlı diğeri anlamsız kalır, bazen de her iki kelime birlikte yeni bir kalıp oluşturarak asıl anlamlarını yitirir,” dedi.
- Ortaklık ve Destek: Bazı örneklerde ise kelimeler birbirinden güç alarak cümlenin anlam yükünü hafifletir ya da pekiştirir.
Hasbey Köksal, panel boyunca bu dilbilimsel teorileri günlük yaşamdan, masallardan ve klasik Kürt edebiyatından örneklerle zenginleştirdi. Dinleyiciler, somut örnekler aracılığıyla ikilemelerin cümle akışı içinde nasıl farklı işlevler kazandığını görme fırsatı buldu.
İmza, Soru ve Cevap
Katılımcılar, Kürtçe etimolojisi ve gramer yapısı üzerine sordukları sorularla tartışmaya dahil oldular. Panel, soru-cevap bölümünün ardından düzenlenen imza töreniyle sona erdi. Katılımcılar Hasbey Köksal’ın kitaplarını imzalatarak, dilbilim konularında yazarla yüz yüze sohbet etme imkanı buldular.
