Çoğumuzun kitapla tanışma hikâyesi veya unutamadığı bir okuma başlangıcı vardır. O ilk kitabın bizi başka kitaplara, kitapçılara, kütüphanelere ve kitaplıklara doğru çağrısı ise ancak kişinin tarif edebileceği bir şeydir. Bu yüzden ilk okunan kitabın; arkadaş ve meslek seçimi, çocuk yapmak, evlilik kararı ve ülke değişimi kadar hayati bir karar olduğuna inanıyorum.
Kuşkusuz günümüzde bilgiye hızlı ve kolay erişim, kitabın gücünü azaltmış gibi görünüyor. Ancak buradaki şey güç yitimi değil; bilginin transferi ve sunuluş şeklidir. Şimdilik altyapı araçları ve alışkanlıklar yerleşmediği için geçici şoklar yaşıyoruz ama birkaç yıl içinde kâğıt ve dijital baskının bize eşit fayda sunduğuna tamamen ikna olacağız. Hatta şimdilik ikili okuma imkânının tadını çıkarmak; bilim, sanat, sosyal ve edebî gelişmeleri yakalamak için imkânlarımızın eskisinden fazladır.
Bilhassa sinema, medya ve edebiyatın kişisel ve kitlesel olarak yaşadığı sirkülasyon, hem bireyselliğin yeniden inşası hem de insan hakları kültürünün yerleşmesine önemli katkılar sunacaktır.
Özellikle edebî seçkilerin yayınlanması, edebiyatı yazar, yayıncı ve vitrin arasındaki sınırlamadan kurtarırken; gençlerin edebiyatla tanışmasını da hızlandırıyor. Kuşkusuz edebi seçki oluşturmak daha çok edebiyat dünyasının işidir. Ancak günümüzde medyanın seçkilere yönelmesi ve yıllık olarak araştırmalarını kamuoyuyla paylaşması, edebiyatı kendi ortamının baskısından kurtaran en hızlı tanıtım imkânlarından biridir.
Geçtiğimiz mart ayında Der Spiegel dergisinin hazırladığı “en önemli edebi kitaplar” listesi, savaş gündeminin gerisinde kalsa da Der Spiegel gibi uluslararası bir medya devinin listesi iki açıdan önemlidir. İlki adı ve benzerlerinin marka değeri, ikincisi ise edebi eserlerin kendisi için. Çünkü yıl sonuna doğru Le Monde, The New York Times, The Times ve Guardian gibi pek çok yayın da benzer listeler yayınlıyor.
Der Spiegel’in en etkili yüz edebi eser listesinde çağımızın klasiği olmayı hak eden kitapların varlığı sevindiricidir. Zira bu tür kitaplar hem kendilerinden önceki birikimleri içerir hem de geleceğin fikrî dünyasını şekillendirmeye adaydırlar.
Listede Virginia Woolf, Elena Ferrante, Han Kang, J.K. Rowling, Natalia Ginzburg, Doris Lessing, Toni Morrison, Sylvia Plath, Olga Tokarczuk, Annie Ernaux ve Tove Ditlevsen gibi kadın yazarlar öne çıkarken; Ngũgĩ wa Thiong’a, Michel Houellebecq, Hervé Le Tellier, Vasily Grossman, Amos Oz, Mo Yan, Octavio Paz, Umberto Eco ve Imre Kertész gibi tanıdık erkek yazarlar da var. Kuşkusuz listede adı duyulan ve Nobel ödülü alan başka isimler de var.
Listeyi bir Alman dergisi hazırlamasına rağmen hiçbir Alman edebiyatçının olmaması göze çarparken; 11 Fransız ve 19 Amerikalı yazarın yer alması ise bir hayli ilginç olmuş.
Dünyanın neler okuduğunu düşünürken, Kürdistanlıların okuma dünyasıyla ilgili soru da kendiliğinden ortaya çıkıyor.
Kuşkusuz yüzyıllık ve yıllık seçkilerin kıstasları çok farklıdır. Ancak bir toplumumun yıllık olarak kaç kitap ve neleri okuduğu da önemlidir. Son birkaç yıldır Kürt yayın ve kültür dünyasının siyaset dışı bir arayış içinde olduğu ve çok ciddi bir okuma ve tartışma ortamı yarattığı da biliniyor. Bu nedenle okunan kitap sayısı ve seçimi pek çok olguya ışık tutabiliyor.
Siyasetin yaşadığı ve yarattığı aydınlanma krizinin, bir nevi yapılan yayın ve çevirilerle aşılmaya çalışıldığı fikrî zeminde yayın dünyasının çoğulcu yapısı dijital ortamda da belirleyici olacaktır.
Bu nedenle son 7 aylık kitap satışlarından toplumumuzun kitap okuma zevkine dair önemli veriler elde edebiliyoruz.
Avesta, Nûbihar ve Medya Kitabevi gibi önemli yayınevleri ile Avrupa’da online satış yapan Makpirtûk’tan aldığım birebir bilgilerle okuduklarımızın resmi biraz netleşirken, bunun gerçeğin az bir kısmı olduğunu hatırda tutmak gerekir.
Yayınevlerimizden gelen 7 aylık çok satanların listesiyle yazımı bitirirken, Kürtçe seçki ve Kürt yazarların da dünya seçkilerinde yer alması dileğiyle.
İyi okumalar!
Avesta Yayınları
-Jîyana Asayî ya John Sanderes
-Kürt Milliyetçiliğinin Ortaya Çıkışı ve Şeyh Said İsyanı (1880–1925)
-Ez û Ez – Hinêr Salem
-Nameyek Ji Bavê Min Re – Fawaz Husên
-Barzanilerin Uzun Yürüyüşü (1945–1949)
Mak Pirtûk
-Seta Hinker
-Zimanê Me Alfabe
-Şengê û Pengê
-Mem û Zîn
Medya Kitabevi
-Hînker -1
-Kürtçe Öğreniyorum
-Bextiyar Eli – Deryas û Laş
Nûbihar
-Efsaneya Çiyayê Agiriyê – Yaşar Kemal / Çeviri: Salih Kevirbirî
-Müslüman Gezgin ve Coğrafyacılara Göre Kürtler ve Yaşadıkları Coğrafya (846–1229) – Prof. Dr. Hekeem Ahmed Xoşnaw – Arapçadan çeviri: Dr. Seyfettin Çetin
-Kil û Hine Netê – Yeqîn H.
-101 Gotinên Pêşiyan – 101 Çîrok 2 – Mehmet Öncü
-Dîroka Edebiyata Kurdî (7 Cilt, Kutu içinde) – Prof. Dr. Marûf Xeznedar / Çeviri: Ziya Avcı
Kitêbçiyan Sahaf
-Kürtler – Mehrdad Izady
-Berken Bereh
-Kürtçe Öğreniyorum
-Hatıralarım – Mûsa Anter
-Evîndarên Franz K. – Burhan Sönmez
Pirtûkakurdi Online Satış Sayfası
-Selahattin Demirtaş’ın tüm eserleri
-Nişancı – Kemal Aktaş
-Mem û Zîn Bi Kurdîya Îro – Jan Dost
-Janya – Rênas Jiyan
-Rêzimana Kurmancî – Samî Tan
-Bir Kürt Sevdim – Dilek Bilgiç Esen
