İran yönetimi, bölgedeki savaşı kalıcı olarak sona erdirmeyi amaçlayan 14 maddelik yeni bir çözüm planını Pakistan arabuluculuğuyla ABD’ye sundu.
Tahran, geçici bir ateşkesten ziyade “savaşın tamamen bitirilmesini” ve nükleer pazarlıkların bir sonraki aşamaya bırakılmasını talep ediyor. ABD Başkanı Donald Trump ise İran’ın teklifini inceleyeceğini ancak mevcut haliyle kabul edilmesinin zor göründüğünü belirterek askeri operasyon sinyali vermeye devam etti.
İran’ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansı tarafından yayımlanan detaylara göre; Tahran’ın 14 maddelik planı, ABD’nin daha önce sunduğu 9 maddelik teklife bir yanıt niteliği taşıyor.
Washington’un iki aylık bir “çatışmasızlık” önerisine karşılık Tahran, temel sorunların çözümü için 30 günlük net bir takvim belirlenmesini istiyor.
İran tarafı, bu sürenin sonunda bölgedeki tüm “düşmanca faaliyetlerin” kalıcı olarak durdurulmasını ve ABD ordusunun İran sınırlarına yakın bölgelerden tamamen çekilmesini şart koşuyor.
Blokajın kalkması ve savaş tazminatı masada
İran’ın hazırladığı teklif paketinde ekonomik ve güvenlik odaklı çok sayıda kritik talep yer alıyor.
Tahran yönetimi; İran limanlarına uygulanan deniz ablukasının derhal kaldırılmasını, yurt dışındaki dondurulmuş mali varlıklarının serbest bırakılmasını ve yaptırımların kademeli olarak hafifletilmesini istiyor.
Ayrıca, yaklaşık iki aydır süren savaşın yarattığı yıkımın telafi edilmesi için ABD’den “savaş tazminatı” talep ediliyor. Bölgesel bir sükunet vaat eden İran; Lübnan dahil tüm cephelerde çatışmaların durdurulmasını ve Hürmüz Boğazı için her iki tarafın da kabul edeceği yeni bir yönetim mekanizması kurulmasını öneriyor.
Nükleer pazarlıkta strateji değişikliği: Erteleme formülü
Diplomatik süreci tıkayan nükleer başlığında ise Tahran’dan sürpriz bir manevra geldi. İranlı üst düzey bir yetkili, nükleer programla ilgili teknik detayların görüşülmesinin bir sonraki aşamaya ertelenmesini, ilk etapta sadece savaşın durdurulmasına odaklanılmasını teklif ettiklerini açıkladı.
Bu formüle göre; ABD ve İsrail’in bir daha saldırı düzenlemeyeceğine dair garanti vermesi karşılığında İran boğazı açacak ve Washington da ablukaya son verecek.
Nükleer zenginleştirme konusundaki kısıtlamalar ise ancak bu güven ortamı oluştuktan sonra, Tahran’ın “barışçıl nükleer haklarının” tanınması şartıyla müzakere edilecek.
Trump: “Teklif pek kabul edilebilir görünmüyor”
İran’ın bu hamlesine ABD Başkanı Donald Trump’tan oldukça sert ve temkinli bir yanıt geldi. Florida’da gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, ABD’nin elindeki askeri kartların hala çok güçlü olduğunu vurguladı.
Trump, “Anlaşmanın genel hatlarından haberdarım, tam metin elime geçmek üzere. İran’ın yeni gönderdiği bu planı inceleyeceğim ama dürüst olmak gerekirse bu planın kabul edilebilir olduğunu sanmıyorum” dedi.
İran’ın askeri kapasitesinin büyük darbe aldığını savunan ABD Başkanı, Tahran’ın eski gücüne kavuşması için en az 20 yıla ihtiyacı olduğunu iddia etti. ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı “oldukça dostane” bir önlem olarak niteleyen Trump, diplomasi masasında ilerleme sağlanamazsa askeri bombardımanların yeniden başlama ihtimalinin masada olduğunu hatırlattı.
28 Şubat’ta başlayan ve binlerce can kaybına yol açan savaşta gelinen bu son nokta, bölgenin kaderini belirleyecek. Gözler şimdi, Washington’un bu 14 maddelik pakete vereceği resmi yanıta ve İslamabad’da yeniden kurulması beklenen müzakere masasına çevrildi.
/rd/
