Dünya nüfusunun yaklaşık yarısını temsil eden en az 43 ülke (Filistin yönetimi dahil) ya bir çeşit askeri çatışma içinde veya devam eden bir savaşa yakın geçmişte doğrudan taraf olmuş durumda.
İran savaşına 16 ülkenin orduları dahil oldu
ABD ve İsrail’in 28 Şubat günü Tahran’a saldırısıyla başlayan savaş, İran’ın misilleme amacıyla Amerikan askerlerine ev sahipliği yapan Körfez ülkelerini hedef almasıyla tüm bölgeye yayıldı.
Savaş halindeki üç ülke, ABD-İsrail ve İran’ın yanı sıra 12 ülke son bir haftada doğrudan askeri eylemlerin hedefi oldu.
Bu ülkelerden olan Lübnan özellikle en bağır bedeli ödeyen taraf. İran destekli Lübnan Hizbullah’ı Tahran’la dayanışma için İsrail’i hedef alınca taraflar arasında daha önce varılan ateşkes bozuldu. İsrail ordusu başkent Beyrut dahil ülke geneline çok yoğun saldırılar düzenliyor.
Savaşın ilk haftasında Azerbaycan, Bahreyn, Irak, Ürdün, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Suriye, Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye ve Avrupa Birliği üyesi Kıbrıs, İran yönünden atılan füze ve insansız hava araçlarının (İHA) hedefi oldu.
Bu ülkelerin hemen hepsi şu ana dek en az bir İran füzesi ve İHA’sını önlemek için askeri eylemde bulundu. Geçen Pazartesi İran’a ait Rus yapımı Su-24 tipi iki savaş uçağını düşürdüklerini duyuran Katar, savaşın tarafı olmamasına rağmen, İran’a yönelik en sert adımı atan ülke oldu.
Kıbrıs’a yönelik saldırı sonrası bölgeye sevk edilen Yunanistan ve İngiltere savaş uçaklarının da birden fazla İran dronunu düşürdüğü açıklandı.
Ukrayna işgali kaç ülkede silahlı eyleme yol açtı?
Avrupa’nın ortasında savaş beşinci yılında sürüyor. Onlarca ülkenin “askeri yardımlar” yoluyla dolaylı şekilde taraf olduğu Ukrayna savaşı, Moskova ve Kiev dışında dört başkenti daha doğrudan askeri eylemlere zorladı.
Farklı dönemlerde Rusya yanında savaşa doğrudan taraf olan Belarus ve Kuzey Kore dışında, NATO üyeleri Polonya ve Türkiye Rusya kaynaklı tehditlere karşı doğrudan askeri eylemlere başvurdu.
Savaş boyunca Rus İHA’ları ve bunları önlemeye çalışan Ukrayna füzelerinin Polonya topraklarına düştüğü birden fazla olay yaşandı. Bunların bazılarında sınır bölgelerinde yaşayan siviller öldü veya yaralandı. NATO uçakları birçok kez Rus İHA’larını önlemek için havalandı.
Benzer olaylar Türkiye hava sahasında da yaşandı. 2025’in sonlarına doğru Rusya menşeli olduğu düşünülen bir İHA Ankara yakınlarında bir F-16 ile vurularak düşürüldü. İzleyen günlerde Türkiye’nin farklı kentlerinde birden fazla İHA bulunduğu rapor edildi. Geçen yıllar boyunca Ukrayna’ya ait olduğu değerlendirilen mayınlar ve insansız deniz araçları da Karadeniz’de Türk donanmasını meşgul etti.
Suriye’de çatışmalar sürüyor, yabancı askerler ülkede
İç savaş Aralık 2025’te Beşar Esad’ın devrilmesiyle bitmiş olsa da Suriye, etnik ve dini farklılıkların tetiklediği kanlı çatışmalara sahne oluyor. Aleviler ve Dürzilerin hedef olduğu saldırıların ardından son olarak bu yılın başında Kürtlere yönelik geniş çaplı operasyonlar düzenlendi.
Suriyeli Kürtleri temsil eden Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) Şam ile müzakerelerinde ilerleme sağlanamaması üzerine başlayan çatışmalar, SDG’nin ülkenin kuzeyi ve doğusunda kontrol ettiği geniş toprakları kaybetmesiyle sonuçlandı.
Bir yandan yaralarını sarmaya çalışan ülkede, diğer tarafta radikal dinci örgüt IŞİD, silahlı Kürt unsurlar ve Şam’a bağlı birlikler arasında zaman zaman düşük yoğunluklu çatışmalar yaşanıyor. Ayrıca İsrail ve Türkiye orduları ile az sayıdaki ABD askeri Suriye toprakları içinde varlığını sürdürüyor.
Filistin’in iki parçası ve Yemen’de son durum ne?
Ateşkes anlaşması gereği Gazze toprakları “sarı hat” olarak adlandırılan bir bölümle fiilen ikiye bölünmüş durumda. Hattın bir yanında Hamas, diğer tarafında İsrail askerleri bekliyor. Ateşkese rağmen bu iki taraf arasında zaman zaman çatışmalar yaşanıyor. Ayrıca İsrail, Gazze’nin farklı bölgelerine hava saldırılarını da düşük yoğunlukta da olsa sürdürüyor. Yüz binlerce Filistinli, kışın en zorlu dönemini enkaz yığınına dönmüş mahalleler arasına kurdukları derme çatma çadırlarda geçirmek zorunda bırakıldı.
Filistin toprağı Batı Şeria hemen her gün İsrail askerleri veya yasadışı yerleşimcilerin tetiklediği şiddet olaylarına sahne oluyor. Uluslararası sivil toplum kuruluşları, canları ve malları tehdit edilen Filistinlilerin haklarını arayabilecekleri bir mekanizmanın eksikliğe dikkat çekiyor, etnik/dini farklılığa dayalı ayrımcılıkları “apartheid” olarak niteliyorlar.
İran ve Suudi Arabistan’ın düşman grupları desteklediği Yemen’den ise düşük yoğunluklu da olsa zaman zaman çatışma haberleri geliyor. İran destekli Husiler yakın zamanda ABD ve İsrail’in yoğun hava saldırılarına da hedef oldu. Ülke, dünyanın en ağır insani krizlerinden birini yaşıyor.
Afrika yangın yeri: Tansiyonun arttığı 10 kritik nokta
Afrika‘daki en az altı ülkede askeri hareketlilik yaşanırken, radikal dinci örgütlerin tetiklediği şiddet olayları dört farklı ülkede sürüyor.
Nisan 2023’te Sudan’da patlak veren iç savaş bir ara manşetlerin üst sıralarındaydı. Türkiye dahil onlarca ülkenin buradan vatandaşlarını tahliye etmesi sonrasında haber akışının azaldığı ülkede çatışmalar sürüyor. Sudan ordusu ile paramiliter güç Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki güç mücadelesinde savaş uçakları ve dronlar kullanılırken binlerce sivil yaşamını yitirdi, ülke nüfusunun önemli bir bölümü evlerini terk etmek zorunda kaldı.
Sudan’daki savaş sınır ötesi nitelik de kazanıyor. Son olarak iki hafta önce komşu ülke Çad, HDK’nın saldırılarını gerekçe göstererek Sudan sınırını süresiz olarak kapattı. Bazı Çadlı subayları Sudan ordusunu desteklemekle suçlayan HDK, geçtiğimiz haftalarda sınırı geçerek çok sayıda askerin öldüğü eylemler düzenlemişti. Öte yandan Sudan’ın doğu komşusu Etiyopya da çatışmalara dahil oluyor. Reuters geçen ay, Addis Ababa yönetiminin HDK militanlarını eğittiğini yazdı.
Etiyopya’da yeni bir iç savaş endişesi de büyüyor. 2020-22 yıllarında Etiyopya’nın kuzeyindeki Tigray bölgesinde yaşanan çatışmaların ardından Addis Ababa, kuzey komşusu Eritre’yi yeniden bölgedeki silahlı muhalif hareketleri desteklemekle suçluyor. Her iki ülkenin Tigray’a askeri yığınak yaptığı, bu bölgedeki silahlı muhaliflerin de stratejik bölgelere konuşlandığı belirtiliyor.
Kongo’da da çoğunluğu Tutsi kökenli savaşçılardan oluşan silahlı M23 grubu ile ordu arasında yıllardır süren çatışmalar, ateşkes girişimlerine rağmen devam ediyor. Son haftalarda bazı köylerin el değiştirdiği, dronların da kullanıldığı çatışmalar yaşandı. Kinşasa yönetimi, yüzölçümü bakımından kendisinden 90 kat daha küçük komşusu Ruanda’yı M23 militanlarını desteklemekle suçluyor.
Afrika’da ayrıca radikal İslamcı örgütler, Somali’de Eş-Şebab, Nijerya’da Boko Haram, Burkina Faso ile Nijer’de ise IŞİD’in Sahel kolu sivilleri ve güvenlik güçlerini hedef alan saldırılar düzenliyor.
Afganistan – Pakistan – Hindistan
İran savaşından bir gün önce Taliban yönetimindeki Afganistan ile Pakistan arasındaki çatışmalar izleniyordu. İslamabad yönetimi uzun süredir Taliban’ı Pakistan karşıtı silahlı grupları desteklemekle suçluyor. Geçmişte yaşanan sınır çatışmalarının ardından geçen ay Pakistan Hava Kuvvetleri’nin Afganistan’ı bombalamasıyla askeri gerilim yeni bir boyut kazandı. Taraflar karşılıklı olarak “yüzlerce asker öldürdüklerini” iddia ederken henüz ateşkes sağlanmış değil.
Pakistan ve Hindistan arasındaki askeri gerilim de sürüyor. Yeni Delhi yönetimi geçen yıl Keşmir bölgesinde yaşanan bir terör eyleminden İslamabad’ı sorumlu tutmuş, bunun üzerine iki ülke hava kuvvetlerinin dahil olduğu karşılıklı saldırılar yaşanmıştı. Şubat ayında sınır hattında ufak çaplı yeni çatışmalar rapor edildi.
Tayland’tan Meksika’ya diğer kriz bölgeleri
Asya’da Tayland ile Kamboçya arasında geçen yıl patlak veren şiddetli çatışmaların ardından gerginlik sürüyor. Sınır anlaşmazlığı yaşayan taraflar birbirlerini yeni ihlallerle suçlarken son haftalarda sınır hattında ufak çaplı yeni çatışmalar yaşandı. Tayland basını, gerilimin her an yeniden tırmanabileceğini yazıyor.
2026’nın şoke edici ilk gelişmesi ABD’nin Venezuela’ya saldırısı olmuştu. 3 Ocak günü ABD, Venezuela lideri Nicolas Maduro ve eşini başkent Caracas’tan kaçırarak New York’a getirdi. Bu baskın sırasında Maduro’nun Kübalı onlarca koruması da öldürüldü.
Venezuela baskınından bu yana Havana-Washington tansiyonu da yükseliyor. ABD Küba’yı “benzer bir operasyonla” tehdit ederken geçen hafta Küba sahil güvenliği, ABD’ye kayıtlı olduğu belirtilen bir tekneye ateş açtı. “Terör eylemi gerçekleştirmek üzere” ABD’den geldiği ileri sürülen dört Küba vatandaşının öldüğü, diğerlerinin yaralı ele geçirildiği açıklandı. Washington bu olaya dahli olduğunu reddediyor.
Meksika’da geçen ay, “El Mencho” lakaplı kartel liderinin öldürülmesiyle şiddet olayları tetiklendi. Çete üyeleri birden fazla şehirde Meksika güvenlik güçleri ile çatıştı, havalimanları uçuşlara kapandı, otellerde mahsur kalan turistler korku dolu günler geçirdi. Ülkede her yıl yüzlerce kişi çete şiddetine kurban gidiyor.
