Çernobil felaketinin 40’ncı yılında, Rusya’nın Ukrayna işgali nedeniyle santral yakınlarındaki güvenlik riskleri yeniden gündemde. Bu kritik yıl dönümü uyarılarla karşılanırken, Rus ve Ukraynalı yetkililer hafta sonu düzenlenen karşılıklı saldırılarda en az 16 can kaybı olduğunu duyurdu.
Bölge başkanı Oleksandr Hanzha pazar günü yaptığı açıklamada, Rusya’nın Dnipro şehrine düzenlediği insansız hava aracı (İHA) ve füze saldırılarında en az 9 kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi.
Öte yandan Rusya’da yetkililer, Rus işgali altındaki Kırım’ın liman kenti Sivastopol’a düzenlenen Ukrayna insansız hava aracı saldırısında 1 kişinin yaşamını yitirdiğini açıkladı.
Ukrayna’nın Luhansk bölgesine Rusya tarafından atanan vali Leonid Pasechnik, cumartesi erken saatlerde 2 kişinin öldüğünü bildirdi. Daha sonra ise Ukrayna’nın gece saatlerinde kentteki bir köye düzenlediği insansız hava aracı saldırısında 3 kişinin öldüğünü söyledi.
Ukrayna her iki saldırı hakkında da yorumda bulunmazken, saldırıdan kimin sorumlu olduğu henüz belli değil.
Yerel yetkililere göre, daha erken saatlerde de Ukrayna’nın insansız hava aracı saldırısında Rusya’nın Belgorod sınır bölgesinde 1 kadın öldürüldü.
Ukrayna Genelkurmay Başkanlığı pazar günü yaptığı açıklamada, güçlerinin Rusya topraklarının derinliklerindeki Yaroslavl’da bir petrol rafinerisini vurduğunu söyledi. Saldırılar, yılda 15 milyon ton petrol işleyen ve Rus ordusu için benzin, dizel ve jet yakıtı üreten tesiste yangınlara yol açtı. Rusya hemen yorum yapmadı.
Korkunç yıldönümünde Çernobil için endişeler
Son saldırılar, Ukrayna’nın Çernobil felaketinin 40’ncı yıl dönümü sırasında gerçekleştirildi. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy Rus saldırılarının tarihin tekerrür etmesi riskini taşıdığı uyarısında bulundu.
Moskova’nın Şubat 2022’de topyekûn savaş başlatmasından bu yana ortalığı kasıp kavuran İran tasarımı insansız hava araçlarına atıfta bulunan Zelenskiy, Facebook’ta yaptığı açıklamada, “Rusya bir kez daha dünyayı insan yapımı bir felaketin eşiğine getiriyor. Rus-İran Şahedleri düzenli olarak santralin üzerinde uçuyor ve bunlardan biri geçen yıl hapsi vurdu,” ifadelerini kullandı.
Zelenskiy, “Dünya bu nükleer terörizmin devam etmesine izin vermemelidir ve bunun en iyi yolu da Rusya’yı pervasız saldırılarını durdurmaya zorlamaktır,” dedi.
Grossi’nin uyarısı pazar günü Kiev’i ziyaret eden Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Genel Müdürü Rafael Grossi tarafından da yinelendi. Grossi, santralin hasar gören dış koruyucu kabuğunun onarımına derhal başlanması gerektiğini söyledi.
UAEA tarafından yapılan değerlendirmelerin, geçen yıl meydana gelen saldırının ardından oluşan hasarın yapının temel güvenlik işlevlerinden birini tehlikeye attığını gösterdiğini belirten Grossi, yıllarca süren eylemsizliğin alttaki orijinal yapı için tehlikeyi arttırabileceği uyarısında bulundu.
Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası onarım için en az 500 milyon euro gerektiğini belirtti.
Ukrayna Enerji Bakanı Denys Smyhal pazar günü yaptığı açıklamada, tesisin onarımını finanse etmek üzere ortakların 100 milyon euro taahhüt ettiğini söyledi. Bu rakam daha önce üzerinde mutabık kalınan 30 milyon euroya ilavedir.
Ukraynalı yetkililere göre, 2025 yılının Şubat ayında bir Rus insansız hava aracı, tesisin ‘Yeni Güvenli Muhafaza’ (NSC) yapısının dış kabuğuna isabet etti. Söz konusu yapı, 4 numaralı reaktörün kalıntılarını örtmek amacıyla 2019 yılında inşa edilen, 1,79 milyar euro değerindeki kemer şeklindeki koruma kalkanıdır.
Moskova saldırıyı Kiev’in gerçekleştirdiğini iddia ederken, saldırının santrale yönelik olduğunu reddetti.
/euronews/
