Avrupa Birliği, temel ilaçlarda yaşanan kıtlıklara kapsamlı bir önlem paketiyle yanıt veriyor. Avrupa Parlamentosu ve AB üye devletlerinden müzakereciler, Brüksel’de kritik ilaçların tedarik güvenliğini artırmak ve Avrupa’nın AB dışındaki üreticilere olan bağımlılığını azaltmak için tasarlanmış yeni kurallar üzerinde anlaştılar.
Deutsche Welle’nin haberine göre anlaşmanın odak noktası Avrupa ilaç üretimini güçlendirmektir. Gelecekte, kamu fonlarının özellikle AB içinde üretim kapasitelerinin kurulması veya genişletilmesi için kullanılabilmesi hedeflenmektedir. Aynı zamanda, üye devletler tedarik politikalarını Avrupalı üreticilerle daha yakından uyumlu hale getirmeyi amaçlamaktadır.
Reform, son yıllarda yaşanan ve zaman zaman oldukça ciddi boyutlara ulaşan tedarik sorunları nedeniyle tetiklendi. Eczanelerde antibiyotikler, ağrı kesiciler ve çocuk ateş düşürücüler gibi ilaçlarda geçici kıtlıklar yaşandı. Avrupa Komisyonu’na göre, bildirilen ilaç kıtlıklarının yarısından fazlası, aktif bileşen eksikliği veya üretim kesintileri gibi üretim sorunlarından kaynaklanıyordu.
Kıbrıs’ın, şu anda AB Konseyi Dönem Başkanlığını yürüten ülkesinin Sağlık Bakanı Neophytos Charalambides şunları söyledi:
“Hastalar, antibiyotik gibi temel ilaçların eczanelerinde veya hastanelerinde bulunup bulunmadığı konusunda endişelenmek zorunda kalmamalıdır.”
Yeni kuralların önemli bir bileşeni kamu ihaleleriyle ilgilidir. Tedariki büyük ölçüde üçüncü ülkelere bağlı olan kritik ilaçlar için, gelecekte Avrupa’da üretilen ilaçlara öncelik verilecektir.
Anlaşma, bunu başarmak için çeşitli esnek araçlar öngörüyor. Örneğin, tedarikçiler, AB’de üretilen ilaç ve aktif bileşenlerinin oranına bağlı olarak daha iyi tazminat alacaklar. Amaç, tedarik zincirlerini çeşitlendirmek ve üretimin daha büyük bir kısmını Avrupa’ya geri kaydırmaktır.
Yeni düzenlemeler özellikle kritik ilaçlar olarak adlandırılan ilaçlar için geçerli. AB’ye göre bunlar arasında antibiyotikler, insülin, aşılar ve kanser, kardiyovasküler hastalıklar veya kronik hastalıklar için kullanılan ilaçlar yer alıyor. Nadir hastalıklar için kullanılan yetim ilaçların da bu önlemlerden faydalanması bekleniyor.
Avrupa Parlamentosu raportörü, Hırvat muhafazakar milletvekili Tomislav Sokol, Avrupa sağlık sistemi için önemli bir adımdır dedi:
“Bugünkü anlaşmayla, hastaların çıkarlarını açıkça merkeze koyuyor, Avrupa’nın direncini güçlendiriyor ve ilaç sektörümüzün rekabet gücünü artırıyoruz.”
Daha hızlı onaylar ve fonlama
Stratejik projeler özellikle önemlidir. Bunlar, AB içinde kritik öneme sahip ilaçların üretim kapasitelerini oluşturmayı, modernize etmeyi veya genişletmeyi amaçlayan endüstriyel projelerdir.
Bu amaçla ulusal veya Avrupa fonlarından destek alan şirketlerin belirli şartları yerine getirmesi gerekmektedir. Bu şartlar arasında özellikle AB pazarına öncelik verilmesi yer almaktadır. Bunun karşılığında projelerin daha hızlı onaylanması ve finansal yardıma daha kolay erişim sağlanması beklenmektedir.
Avrupa Parlamentosu Çevre, Halk Sağlığı ve Gıda Güvenliği Komitesi Başkanı Adam Jarubas’a göre, yasa Avrupa sağlık stratejisinin önemli bir bileşenidir. Polonyalı siyasetçi, “Kritik İlaçlar Yasası, Avrupa’nın ilaç kıtlığına verdiği yanıtta önemli bir boşluğu kapatıyor” dedi. Ayrıca, yasanın “AB’nin yeniden sanayileşmesi ve rekabet gücü için de hayati önem taşıdığını” sözlerine ekledi.
Reformun bir diğer bileşeni de üye devletler arasında ilaç tedarikinde daha yakın işbirliğidir. Gelecekte, AB Komisyonu, en az beş üye devletin talep etmesi halinde ortak satın alma prosedürlerini başlatmakla yükümlü olacaktır. Komisyon ayrıca kendi inisiyatifiyle de ülkeleri ortak tedarik için bir araya getirebilir.
Bu, özellikle nadir hastalıklar için kullanılan ilaçlarda arz açığını kapatmaya yardımcı olmayı amaçlamaktadır. AB Komisyonu’na göre, bazı ülkelerde talep çok düşük olduğu için piyasa bu alanda sıklıkla başarısız olmaktadır.
Avrupa, Asya’ya olan bağımlılığını büyük ölçüde sürdürmektedir.
Bu girişim, Avrupa’nın Asya’daki üretim tesislerine olan yoğun bağımlılığından kaynaklanmaktadır. AB sağlık bakanlarına göre, Avrupa’da kullanılan ilaçların yaklaşık yüzde 80 ila 90’ı Asya’dan, özellikle de Çin’den gelmektedir . COVID-19 pandemisi, bu küresel tedarik zincirlerinin zayıflıklarını açıkça ortaya koymuştur.
Bu yeni yasal düzenleme paketiyle AB, yalnızca sağlık politikası hedeflerini değil, aynı zamanda sanayi politikası hedeflerini de takip etmektedir. Komisyona göre, ilaç sektörü Avrupa’da halihazırda yaklaşık 800.000 kişiye istihdam sağlamaktadır.
Yeni kuralların yürürlüğe girmesi için öncelikle Avrupa Parlamentosu ve üye devletler tarafından resmen onaylanması gerekiyor. Ancak müzakerecilerin vardığı anlaşmaya göre bunun gerçekleşmesi muhtemel görünüyor.
/DW/
