ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaş boyunca, hava saldırıları dalgaları, başta dini lider Ali Hamaney olmak üzere İslam Cumhuriyeti’nin siyasi ve askeri elitinin tüm kademelerini hedef aldı.
40 gün süren savaş sonra ateşkes ilan edildi. Bir çok kez ateşkes ihlal edildi. Ancak şimdi ABD-İran arasında mutabakat imzalanması için geri sayım başladı.
İran rejimi savaş boyunca ağır darbeler aldı. ‘’çökmedi’’ ancak çok sayıda üst düzey yöneticisini kaybetti. İşte onlardan önde gelen bazıları:
Dini lider Ayetullah Ali Hamaney
1989’dan beri İran’ın bir numaralı ismi olan Hamaney, 28 Şubat’ta savaşın ilk saatlerinde Tahran’da üst düzey yetkililerin bir toplantısına düzenlenen saldırıda öldürüldü. Haberlere göre saldırıda gelini, kızı ve en az bir torunu da hayatını kaybetti.
Sessiz sedasız yaşayan oğlu Mojtaba, (bildirildiğine göre yaralanmış olsa da) hayatta kaldı ve dini lider olarak görevi devraldı. Henüz kamuoyunun karşısına çıkmadı.
Ali Hamaney’in cenazesin defnedilmeside netleşmedi; devlet medyası Cumartesi günü yaptığı açıklamada, cenazesinin 9 Temmuz’da memleketi olan kuzeydoğu şehri Meşhed’de, Tahran’da üç gün ve kutsal Kum şehrinde bir gün daha sürecek cenaze törenlerinin ardından gerçekleşeceğini bildirdi.
Güvenlik şefi Ali Larijani
Din adamı olmamasına rağmen onlarca yıldır sistemin temel taşlarından biri olan Larijani’nin öldürülmesi, Ali Hamaney’in ölümünden sonra İslam Cumhuriyeti için muhtemelen en büyük kayıp oldu.
Larijani, 17 Mart’ta İsrail’in Tahran bölgesinde düzenlediği bir saldırıda öldürüldü; saldırıda aile üyeleri de hayatını kaybetti.
Ölümünden birkaç gün öneTahran’da hükümet yanlısı bir mitingde meydan okurcasına halkın arasına karışmıştı.
Devrim Muhafızları komutanı Muhammed Pakpur
Daha önce Devrim Muhafızları kara kuvvetlerinin başı olan Pakpour, selefi Hüseyin Salami’nin İsrail’in İran’a karşı 12 günlük savaşında öldürülmesinin ardından Haziran 2025’te başkomutanlık görevini devraldı.
Savaşın ilk gününde öldürüldü ve yerine eski içişleri ve savunma bakanı Ahmed Vahidi getirildi.
Muhafızlar deniz kuvvetleri komutanı Alireza Tangsiri
1980-1988 İran-Irak savaşının gazisi olan Tangsiri, 2018’den beri donanmanın başında bulunan Devrim Muhafızları’nın en uzun süre görev yapan üst düzey isimlerinden biriydi ve İslam Cumhuriyeti içindeki en tanınmış yüzlerinden biriydi.
İsrail Savunma Bakanı onu “Hürmüz Boğazı’na mayın döşeyerek boğazı kapatma terör operasyonundan doğrudan sorumlu olan adam” olarak tanımladı.
Danışman Ali Şamkhani
1980’lerden beri İslam Cumhuriyeti silahlı kuvvetlerinin temel taşlarından biri olan Şamkhani, savaşın ilk gününde bir hava saldırısında öldürüldü.
Tahran’daki Tajrish Meydanı’nda halka açık bir cenaze töreni düzenlendi.
Haziran ayında İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaş sırasında düzenlenen bir saldırıda ağır yaralanmış ve ilk başta öldüğü bildirilmişti, ancak daha sonra yeniden ortaya çıkmıştı.
İstihbarat Bakanı İsmail Hatip
Din adamı Hatib, 18 Mart sabahı erken saatlerde Tahran’da İsrail’in düzenlediği bir saldırıda öldürüldü.
2021’den beri İran’ın istihbarat bakanı olan kişi, insan hakları grupları tarafından protestoların bastırılmasında kilit rol oynamakla suçlandı.
Savunma Bakanı Aziz Nasirzadeh
1980’lerdeki İran-Irak savaşının gazisi olan Nasirzadeh, 2024’ten beri savunma bakanı olarak görev yapıyordu.
O da savaşın ilk gününde düzenlenen bir saldırıda öldürüldü.
Basij komutanı Gulamrıza Süleymani
Süleymani, Devrim Muhafızları’nın bir kolu olan ve protestoları bastırmasıyla insan hakları grupları arasında kötü şöhrete sahip gönüllü paramiliter bir grup olan Basij’in başındaydı.
17 Mart’ta düzenlenen bir hava saldırısında öldürüldü.
Muhafızların sözcüsü Ali Mohammad Naini
Naini, Mart ayında Devrim Muhafızları’nın “korkakça” bir saldırı olarak nitelendirdiği, Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail tarafından gerçekleştirilen bir operasyonda öldürüldü.
Ölümünün doğrulanmasından hemen önce Fars haber ajansı, Naini’nin İran’ın füze üretiminin “mükemmel bir puanı” hak ettiğini ve savaşa rağmen devam ettiğini söylediğini aktaran bir açıklamasını yayınladı.
Askeri ofis başkanı Muhammed Şirazi
Savaşın ilk gününde öldürülen Şirazi, dini liderin ofisinde İran güvenlik güçlerinin çeşitli birimleri arasında koordinasyonu sağlamak gibi hayati bir göreve sahipti.
Silahlı kuvvetler komutanı Abdolrahim Mousavi
Savaşın ilk gününde öldürülen Musavi, selefi Muhammed Bağri’nin 12 günlük savaşta ölmesinin ardından Haziran 2025’te Muhafızlar ve düzenli ordu arasında koordinasyonu sağlayan üst düzey görevine atanmıştı.
/AFP/
