Savaş halk için yıkım, açlık, göç gibi felaketler getirirken bazıları için büyük karlar da sağlıyor. İran savaşı da böyle oldu.
Binlerce insanın yaşamına mal olan savaş bazı sektörlerde iflasa yol açtı, bazı sektörlerde şirketlerin cebini doldurmasına olanak sağladı.
BBC İş muhabiri Archie Mitchell yazdı:
Dünya genelindeki insanlar ABD-İsrail İran savaşının maliyetlerini hesaplarken, bazı şirketler bunun yerine rekor karlar elde ettiler.
Çatışmanın yol açtığı belirsizlik ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatması, yaşam maliyetini artırıyor ve firmaların, ailelerin ve hükümetlerin bütçelerini olumsuz etkiliyor.
Ancak bazıları iflasın eşiğine gelirken, savaş ortamında temel iş kolları daha karlı olan veya değişken enerji fiyatlarından fayda sağlayan diğerleri rekor kazançlar elde etti.
Ortadoğu’daki çatışmalar devam ederken milyarlarca dolar kazanan sektörlerden ve şirketlerden bazıları şunlar:
- Petrol ve doğalgaz
Savaşın bugüne kadarki en büyük ekonomik etkisi, enerji fiyatlarındaki artış oldu. Dünyanın petrol ve doğalgazının yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı’ndan taşınıyor, ancak bu sevkiyatlar Şubat ayının sonunda fiilen durma noktasına geldi.
Sonuç olarak, enerji piyasalarında fiyat hareketlerinde iniş çıkışlar yaşandı ve dünyanın en büyük petrol ve doğalgaz şirketlerinden bazıları bundan faydalandı.
Bu durumdan en çok fayda sağlayanlar, ticaret kollarına sahip olan ve bu sayede keskin fiyat hareketlerinden karlarını artırabilen Avrupalı petrol devleri oldu.
BP, ticaret bölümündeki “olağanüstü” performansın ardından, yılın ilk üç ayında karını iki kattan fazla artırarak 3,2 milyar dolara çıkardı.
Shell , ilk çeyrekte kârını 6,92 milyar dolara yükselterek analistlerin beklentilerini de aştı .
Bir diğer uluslararası dev şirket olan TotalEnergies, petrol ve enerji piyasalarındaki dalgalanmaların etkisiyle 2026 yılının ilk çeyreğinde kârını yaklaşık üçte bir oranında artırarak 5,4 milyar dolara çıkardı.
ABD’li dev şirketler ExxonMobil ve Chevron, Orta Doğu’dan kaynaklanan tedarik aksaklıkları nedeniyle geçen yılın aynı dönemine kıyasla kazançlarında düşüş yaşadı, ancak her ikisi de analistlerin tahminlerini aştı ve petrol fiyatlarının savaşın başladığı zamana göre hala önemli ölçüde yüksek olması nedeniyle yıl ilerledikçe karlarının daha da artmasını bekliyor.
- Büyük bankalar
İran’daki savaş sırasında en büyük bankaların bazılarının karları da arttı.
JP Morgan’ın işlem kolu, 2026 yılının ilk üç ayında rekor bir rakam olan 11,6 milyar dolar gelir elde ederek bankanın tarihindeki en büyük ikinci üç aylık kârına ulaşmasına yardımcı oldu.
Bank of America, Morgan Stanley, Citigroup, Goldman Sachs ve Wells Fargo’nun yanı sıra JP Morgan’ı da içeren “Büyük Altı” bankanın geri kalanında da yılın ilk çeyreğinde karlar önemli ölçüde arttı.
Genel olarak, bankalar 2026 yılının ilk üç ayında 47,7 milyar dolar kar açıkladı.
Wealth Club’ın baş yatırım stratejisti Susannah Streeter, “Yoğun işlem hacimleri, özellikle Morgan Stanley ve Goldman Sachs olmak üzere yatırım bankalarına fayda sağladı” dedi.
Wall Street’in önde gelen bankaları, yatırımcıların daha riskli hisse senetleri ve tahvillerden kurtulup nakitlerini daha güvenli görülen varlıklara yatırmalarıyla birlikte işlem talebindeki artıştan destek aldı. Finansal piyasalardaki oynaklıktan faydalanmak isteyen yatırımcılar da işlem hacimlerini artırdı.
Streeter şunları ekledi: “Savaşın tetiklediği oynaklık, bazı yatırımcıların çatışmanın tırmanmasından korkarak hisse senetlerini satması, diğerlerinin ise düşüşten faydalanarak alım yapması sonucu işlem hacminde bir artışa yol açtı ve bu da toparlanma rallisini destekledi.”
- Savunma
RSM UK’de kıdemli analist olan Emily Sawicz’e göre, herhangi bir çatışmada en doğrudan fayda sağlayan sektörlerden biri savunma sektörüdür.
BBC’ye verdiği demeçte, “Çatışma, hava savunma kabiliyetindeki eksiklikleri daha da belirginleştirdi ve Avrupa ile ABD genelinde füze savunma sistemlerine, insansız hava aracı karşıtı sistemlere ve askeri teçhizata yapılan yatırımları hızlandırdı” dedi.
Savaş, savunma firmalarının önemini vurgulamanın yanı sıra, hükümetlerin silah stoklarını yenileme ihtiyacını da doğurarak talebi artırıyor.
F35 savaş uçağı parçaları da dahil olmak üzere çeşitli ürünler üreten BAE Systems, Perşembe günü yayınladığı ticari güncellemede bu yıl satış ve karlarda güçlü bir büyüme beklediğini belirtti.
Açıklamada, dünya genelinde artan “güvenlik tehditleri”nin hükümetlerin savunma harcamalarını artırdığı ve bunun da şirket için “destekleyici bir ortam” yarattığı belirtildi.
Dünyanın en büyük savunma sanayi şirketlerinden üçü olan Lockheed Martin, Boeing ve Northrop Grumman, 2026 yılının ilk çeyreğinin sonunda rekor seviyede sipariş birikimine sahip olduklarını bildirdi.
Ancak son yıllarda hızla yükselen savunma sanayi şirketlerinin hisseleri, sektörün aşırı değerlendiği endişeleriyle Mart ortasından bu yana geriledi.
- Yenilenebilir Enerjiler
Streeter, çatışmanın fosil yakıtlara bağımlılıktan uzaklaşarak kaynakları çeşitlendirmenin gerekliliğini de vurguladığını söyledi.
Ona göre bu durum, Trump yönetiminin fosil yakıt kullanımını teşvik eden “kaz, bebeğim, kaz” sloganını yaygınlaştırdığı ABD’de bile “yenilenebilir enerji sektörüne olan ilgiyi katladı”.
Streeter, savaşın, yenilenebilir enerjiye yapılan yatırımların istikrar ve şoklara karşı direnç açısından giderek daha önemli görülmesine yol açtığını söyledi.
Bu yükselişten faydalanan firmalardan biri de Florida merkezli NextEra Energy oldu; yatırımcıların şirketin misyonuna olan ilgisiyle hisseleri bu yıl %17 oranında değer kazandı.
Danimarkalı rüzgar enerjisi devleri Vestas ve Orsted de kârlarında büyük bir artış bildirdi; bu da İran savaşının etkilerinin yenilenebilir enerji şirketlerini de nasıl desteklediğini gösteriyor.
İngiltere’de Octopus Energy şirketi kısa süre önce BBC’ye yaptığı açıklamada, savaşın güneş paneli ve ısı pompası satışlarında “büyük bir sıçramaya” neden olduğunu ve güneş paneli satışlarının Şubat ayı sonundan bu yana %50 arttığını belirtti.
Benzin fiyatlarındaki artış, elektrikli araçlara olan talebi de artırdı ve özellikle Çinli üreticiler bu fırsattan en iyi şekilde yararlandı.
/BBC News/
