Irak’a sığınmış İranlı Kürt savaşçılar, mollalar rejiminin çöküşünde belirleyici bir rol oynayacak mı? Peki, her defasında tanınma ve özerklik umuduyla ama bu umut sürekli ellerinden kayıp giderken yeniden mücadeleye atılmak istiyorlar mı? Bir kez daha ihanete uğrama riskini göze alarak mı? Ayrıca neden Orta Doğu’daki her çatışmada silahlı bir Kürt’e rastlıyoruz?
İslam Devleti’ni onlarsiz yenilgiye uğratmamızın mümkün olmayacağı Kürt savaşçılar… ve Batı’nın her seferinde yüzüstü bıraktığı bu insanlar; tıpkı 10 Ağustos 1920’den bu yana olduğu gibi yani galip Müttefikler ile yenilmiş Osmanlı İmparatorluğu arasında imzalanan Sevr Antlaşması’ndan beri.
Bu antlaşma, “Fırat’ın doğusunda ve Ermenistan sınırının güneyinde” Kürtlerin çoğunlukta olduğu bölgelerde özerk bir Kürt devleti kurulmasını açıkça öngörüyordu. Ancak üç yıl sonra, 24 Temmuz 1923’te imzalanan Lozan Antlaşması, Türkiye’nin yeni lideri Mustafa Kemal’in baskısıyla Kürdistan’a dair tüm atıfları ortadan kaldırdı. Böylece 30 ila 40 milyon Kürt, dört ülke arasında bölünmüş oldu: Türkiye, Irak, Suriye ve İran. Kürtler doğaları gereği isyancı bir halk değildir; aksine, uluslararası toplumun kendilerine vaat ettiği devleti, fırsatçılık ve korkaklıkla geri çekmesinin mağdurlarıdır.
İranlı Kürtler ise Medlerin torunlarıdır İran platosunun üç kadim halkından biridir (Persler ve Partlarla birlikte). Medler, MÖ 7. yüzyılda ilk İran imparatorluğunu kurmuşlardır. Daha sonra Büyük Kiros, Medleri bütünüyle içine alarak Ahameniş İmparatorluğu’nu oluşturmuştur. Ünlü Kürt sanatçı Nasser Razazi, 20. yüzyılın başlarında Irak’taki Kürt ulusal hareketinin başlıca liderlerinden Mustafa Barzani’ye atıfla bunu şöyle ifade eder: “Nerede Kürt varsa, orada İran vardır.”
İran Kürtleri çoğunlukla Sünnidir; bu durum onları Şii çoğunluk olan Fars ve Azerilerden ayırır. Ancak her şeyden önce İranlıdırlar ve hiçbir zaman federal bir devlet çerçevesinde özerklik dışında bir talepte bulunmamışlardır. İranlı Kürtler ayrılıkçı değildir. Nitekim 22 Şubat 2026’da kurulan İran Kürdistanı Siyasi Güçler Koalisyonu’nun bildirgesi bunu açıkça ortaya koyar: “karşılıklı saygı ve ortak demokratik hedefler temelinde İran’daki diğer uluslar ve ezilen halklarla iş birliği ve ittifakı” savunur ve “İran’ın bütünü için demokratik bir yönetim” hedefini benimser.
Buna karşılık mollalar rejimi, son kırk yedi yıldır Kürtleri iç düşman olarak görmektedir. Humeyni, 19 Ağustos 1979’da Kürtlere karşı cihat ilan etmiş ve onları “kâfir” olarak nitelendirmiştir. 1979-1983 yılları arasındaki Kürdistan savaşında yaklaşık 10.000 İranlı Kürt hayatını kaybetmiştir. “Cellat yargıç” Halhali, göstermelik yargılamalarla binlerce Kürdü idama mahkûm etmiştir. 1980 ile 1992 yılları arasında 271’den fazla Kürt köyü tamamen yok edilmiştir. İran’daki siyasi tutukluların neredeyse yarısı Kürttür.
Ve buna rağmen… 16 Eylül 2022’de, başörtüsünü “uygunsuz” taktığı gerekçesiyle ahlak polisi tarafından öldürülen Kürt kökenli genç bir İranlı kadın, Mahsa Amini, 1979’dan bu yana İran’daki en büyük protesto dalgasını başlatmıştır. Ve bir Kürt sloganı — Jin, Jîyan, Azadî! (Kadın, yaşam, özgürlük) — tüm bir halkın ortak haykırışına dönüşmüştür.
Mollalar rejiminin iddia ettiğinin aksine, Kürt mücadelesi ayrıştırıcı değil, birleştiricidir. İranlı Kürt Yurtsever Partisi Genel Sekreteri Mazyar Ebrahimi’nin sözleriyle: “Bu kadim toprağın derinliklerine kök salmış, Kürtçe konuşan bir İranlı olarak gururla ayaktayım. Yurtsever Kürtler, her zaman İran’ın tarihinin ve kimliğinin ayrılmaz bir parçası olmuştur. Meşrutiyet Devrimi’nden sekiz yıllık savaşa kadar Kürtler, İran’ın bütünlüğü için kan dökmüştür.”
İranlı Kürtler İran’ı parçalamak istemiyor; onu özgürleştirmek ve nihayet her zaman oldukları gibi yaşamak istiyorlar: yirmi yedi yüzyıl önce ilk İran imparatorluğunu kuran Medlerin mirasçıları olarak…
