Atlas Okyanusu’nda bir yolcu gemisinde tespit edilen hantavirüs vakaları sonrası gözler DSÖ’ye çevrildi. Uzmanlar, kemirgenlerle temas sonucu bulaşan virüsün erken belirtilerinin grip ve Kovid-19 ile karışabileceğine dikkat çekiyor.
Kemirgenlerden bulaşan ve ölüm oranı Amerika kıtasında yüzde 50’ye kadar çıkan hantavirüs, DSÖ tarafından küresel ölçekte “düşük riskli” olarak tanımlansa da yakın takibe alındı.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), bir yolcu gemisinde patlak veren vakalarla gündeme gelen hantavirüsle ilgili kapsamlı bir değerlendirme yayımladı. Arjantin’den yola çıkan ve Atlas Okyanusu’nu geçen lüks bir gemide tespit edilen yedi vakanın 3’ünün ölümle sonuçlanması, “Yeni bir küresel tehdit mi?” sorusunu akıllara getirdi.
Gemi yolculuğunda üç ölüm Atlas Okyanusu’nun güneyinden Cabo Verde’ye doğru seyreden lüks bir yolcu gemisinde, ilk belirtileri nisan başında görülen bir hastalık üç can kaybına yol açtı. DSÖ, yapılan laboratuvar incelemeleri sonucunda bu vakaların hantavirüs olduğunu teyit etti. Gemideki diğer yolcular için İspanya ve Cabo Verde makamlarıyla iş birliği içinde bir karantina ve dezenfeksiyon süreci başlatıldı.
Hantavirüs nedir, nasıl bulaşır?
Hantavirüsler, kemirgenler tarafından taşınan ve insanlarda ciddi hastalıklara neden olabilen bir virüs grubu olarak biliniyor.
Kemirgenleri enfekte eden hantavirüsler, nadiren insanlara bulaşan zoonotik virüsler olarak da öne çıkıyor.
İnsanlar genellikle enfekte kemirgenlerle veya onların idrarı, dışkısı ya da tükürüğüyle temas yoluyla enfekte oluyor. Enfeksiyon, daha az yaygın olmakla birlikte kemirgen ısırıkları yoluyla da yaşanabiliyor.
Virüsün insanlarda belirtileri genellikle maruz kalmadan 1 ila 6 hafta sonra başlarken, bunlar, tipik olarak ateş, baş ağrısı, kas ağrıları, karın ağrısı, mide bulantısı veya kusma gibi gastrointestinal semptomları içeriyor.
Hantavirüs enfeksiyonunun erken teşhisi zor olduğu bilinirken, erken belirtilerin grip, Kovid-19, dang humması veya sepsis gibi diğer ateşli veya solunum yolu hastalıklarında da sıkça görüldüğü belirtiliyor.
Başka rahatsızlıklara ve ölüme neden olabiliyor
Hantavirüs enfeksiyonu, ciddi hastalıklara, çeşitli rahatsızlıklara ve ölüme de neden olabiliyor.
Amerika kıtasında hantavirüsler, vaka ölüm oranı yüzde 50’ye varan ve ciddi bir solunum yolu hastalığı olan hantavirüs kardiyopulmoner sendromuna (HCPS) neden olabilirken, Güney Amerika’da görülen ve temas yoluyla insandan insana bulaşmasının sınırlı olduğu belgelenen Andes virüsü, bir hantavirüs türü olarak biliniyor.
Avrupa ve Asya’da ise hantavirüsler, böbrek sendromlu hemorajik ateşe (HFRS) neden olabiliyor.
Vakalar ne sıklıkla görülüyor?
Hantavirüs enfeksiyonları dünya genelinde nispeten nadir olarak görülüyor.
Virüs, Asya ve Avrupa’da yüzde 1-15, Amerika kıtasında ise yüzde 50’ye varan bir ölüm oranıyla ilişkilendiriliyor.
Dünya genelinde her yıl 10 bin ila 100 binden fazla enfeksiyonun meydana geldiği tahmin edilirken, hantavirüsle ilgili en büyük yükün Asya ve Avrupa’da olduğu ifade ediliyor.
Özellikle Çin ve Güney Kore’de olmak üzere Doğu Asya’da her yıl binlerce HFRS vakası tespit ediliyor ancak son yıllarda görülme sıklığının azaldığı kaydediliyor.
İnsandan insan bulaştığı tahmin ediliyor
DSÖ Salgın ve Pandemi Hastalıklarını Önleme Birimi Direktörü Maria Van Kerkhove, hantavirüslerin kemirgenler tarafından taşındığını ve insanlarda ciddi hastalıklara neden olabileceğini ifade etti. Kerkhove, eşlerle aynı ortamı paylaşan ve gerçekten yakın temas halinde olanlar arasında hantavirüsün “insandan insana bulaşabileceğine” inandıklarını belirtti.
Gemide başka semptomatik hastanın olmadığını belirten Kerkhove, geminin Kanarya Adaları’na doğru yoluna devam edeceğini ve İspanyol yetkililerle temas halinde olduklarını kaydetti.
DSÖ, hastalığın ilk evrelerinde daha bulaşıcı olduğunu da öngörüyor.
Özel bir tedavisi veya aşısı var mı?
DSÖ, virüsün genom dizileme çalışmalarının da devam ettiğini bildirdi.
Hantavirüs hastalıklarını iyileştiren spesifik bir tedavi olmamakla birlikte, erken dönemde destekleyici tıbbi bakımın, hayatta kalma oranını artırmak için çok önemli olduğu biliniyor.
Hastalıkla ilgili solunum, kalp ve böbrek komplikasyonlarının yakından klinik takibi ve yönetimine odaklanılıyor.
Hantavirüsleri önlemenin, büyük ölçüde insanlar ve enfekte kemirgenler arasındaki teması azaltmaya bağlı olduğu da vurgulanıyor.
Hantavirüs enfeksiyonu için ruhsatlı spesifik bir antiviral tedavi veya aşı da bulunmuyor.
Evleri ve iş yerlerini temiz tutmak, kemirgenlerin binalara girmesine olanak sağlayan açıklıkları kapatmak, kemirgenlerin bulaştığı alanlarda güvenli temizlik yöntemleri kullanmak ve el hijyeni uygulamalarını güçlendirmek de hastalığı önleyici tedbirler arasında yer alıyor.
Salgınlar sırasında, vakaların erken tespiti ve izolasyonu, yakın temaslıların takibi ve standart enfeksiyon önlemleri, yayılımın sınırlandırılması noktasında öne çıkıyor.
DSÖ’ye göre küresel salgın riski düşük
DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, yolcu gemisinde yedi hantavirüs vakasının tespit edildiğini ve bu kişilerden 3’ünün öldüğünü açıklamıştı.
Mevcut bilgilere dayanarak, DSÖ’nün bu virüsün küresel nüfus için riski düşük olarak değerlendirdiğini kaydeden Ghebreyesus, DSÖ’nün durumu izlemeye ve güncellemeye devam edeceğini belirtmişti.
DSÖ’nün, gemideki yolcuları ve mürettebatı desteklemek için ilgili ülkeler ve geminin işletmecisiyle birlikte çalıştığını aktaran Ghebreyesus, “Koordineli uluslararası müdahale, derinlemesine soruşturmaları, vaka izolasyonunu ve bakımını, tıbbi tahliyeyi ve laboratuvar incelemelerini içeriyor” ifadelerini kullanmıştı.
/Kaynak: Evrensel/
