🔴 Expression Interrupted İfade ve Basın Özgürlüğü raporuna göre 2025’in ilk çeyreğinde 25 gazeteci tutuklandı.
Expression Interrupted, gazeteci davalarını ve basın özgürlüğü gelişmelerini takip eden P24 çatısı altında faaliyet yürüten bir platform.
Platformun hazırladığı ‘İfade ve Basın Özgürlüğü Gündemi’ raporlarının 13’üncüsü yayınlandı. Rapor ocak, şubat ve martı kapsıyor.
Rapordan öne çıkanlar şunlar:
*2025’in ilk üç ayında 90 davada 157 gazeteci yargılandı.
*32 dava sonuçlandı; 19’unda mahkûmiyet, 14’ünde beraat kararı verildi. Mahkûmiyetle sonuçlanan davalarda 28 gazeteciye toplam 41 yıl bir ay 12 gün hapis ve 8 bin 850 lira adli para cezası verildi. 25 gazeteci hakkında yeni dava açıldı, 10 gazeteci hakkındaysa soruşturma başlatıldı.
*Gazeteci davalarında en sık kullanılan suçlamalar ‘örgüt üyeliği’ ve ‘örgüt propagandası’ suçlamaları oldu. Gazeteciler toplam 27 ayrı davada ‘örgüt üyeliği’ (TCK 314/2), 21 ayrı davadaysa ‘örgüt propagandası’ (TMK 7/2) suçlamasıyla yargılandı.
*Üçüncü sırada 14 ayrı davada kullanılan ‘hakaret/kamu görevlisine hakaret’ (TCK 125) suçlaması yer alırken gazeteciler dokuzar davadaysa ‘cumhurbaşkanına hakaret’ (TCK 299) ve ‘devlet kurumlarını aşağılama’yla (TCK 301) suçlandı. ‘Dezenformasyon yasası’ olarak bilinen TCK 217/A maddesi (‘halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma’), yedi farklı davada kullanıldı.
*Gözaltına alınan 50 gazeteciden 22’si İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanması ve Van Büyükşehir Belediyesi’ne kayyım atanmasıyla ilgili protestoları takip ederken hedef alındı. En az beşi şiddet içeren 12 gazetecinin etkilendiği polis müdahalesi, engelleme veya şiddet vakası kaydedildi.
*25 gazeteci tutuklandı. 10’u yılın ilk üç ayında tutuklanan toplam 21 gazeteciyse tahliye edildi. Serbest bırakılan gazetecilerin yedisi İmamoğlu’nun tutuklanmasına karşı düzenlenen protestoları takip ederken tutuklanmıştı.
*RTÜK, 2025’in ilk üç ayında Halk TV, NOW, SZC TV ve TELE 1’e toplam 25 milyon 344 bin lira para cezası verdi. Bu cezaların 22 milyon liradan fazlası İmamoğlu’nun tutuklanmasıyla ilgili yayınlar nedeniyle kesildi.
*Para cezalarına ek olarak SZC TV’ye 10 gün ekran karartma yaptırımı uygulandı. Kurul ayrıca, ‘olumsuz yayınlarla vatandaşları karamsarlığa itmek’ gerekçesiyle muhalif yayınları hedef alan bir uyarı yayınladı.
*Bu dönemde RTÜK’ün denetim yetkisi YouTube’a kadar genişletildi. YouTube’da faaliyet gösteren Cumhuriyet gazetesi, Fatih Altaylı ve FluTV kanallarına lisans alma zorunluluğu getirildi.
*Siber Güvenlik Kanunu 19 Mart’ta yayınlanarak yürürlüğe girdi. Kanunun ‘gecikmesinde sakınca bulunan hallerde’ hâkim kararı olmaksızın savcının emriyle dijital materyallere el koyma yetkisi tanıyan sekizinci maddesi ve ‘veri sızıntısı varmış gibi gösterenlere iki yıldan beş yıla kadar hapis’ öngören 16’ncı maddesi çok eleştirildi.
*Avrupa Konseyi’ne üye 47 ülkeden AİHM’ye yapılan ve halen mahkemede görülmeyi bekleyen 60 bini aşkın başvurunun yüzde 35,8’i, yani yaklaşık 21 bin 600’ü Türkiye’den.
/Diken/
