Bir haftadan uzun süredir, Avrupa’da drone vakaları manşetlerde. 9-10 Eylül gecesi, çok sayıda Rus dronu Polonya hava sahasına girdi. 19’a yakın insansız hava aracı tespit edildi ve bazıları düşürüldü.
Birkaç gün sonra Rus insansız hava araçları bir diğer NATO müttefiki olan Romanya hava sahasına da girdi .
Pazartesi günü Polonya güvenlik güçleri, Polonya’daki hükümet binaları üzerinde uçan bir insansız hava aracını düşürdü ; bir Belaruslu ve bir Ukraynalı şüphelinin tutuklandığı bildirildi.
Bu olaylarda kimse yaralanmadı ve Rusya kasıtlı bir eylemde bulundukları iddialarını reddediyor. Ancak NATO, doğu kanadındaki hava sahasını savunmak için yeni bir misyonla karşılık veriyor.
Doğu Nöbetçisi Harekatı
Savunma ittifakı, 12 Eylül’de yaptığı resmi açıklamada, “Doğu Nöbetçisi” adı verilen yeni çok kurumlu operasyonun “belirtilmemiş bir süre” boyunca yürütüleceğini ve hem kara üslerinin hem de hava savunmasının güçlendirilmesini içereceğini açıkladı.
NATO , bu hamlesiyle yalnızca Doğu Avrupa’daki üye ülkelerine değil, Rusya’ya da net bir mesaj vermeyi amaçlıyor . İngiltere ve Danimarka da dahil olmak üzere birçok ülke girişime destek sözü verdi. Almanya, Polonya’da hava savunması için konuşlandırılan savaş uçağı sayısını ikiden dörde çıkarırken, Fransa da Rafale savaş uçaklarını konuşlandırıyor.
Savaş uçakları ve hava füzeleri insansız hava araçlarına karşı başarıyla kullanılmış olabilir, ancak maliyet açısından pek de etkili değiller. Brüksel merkezli düşünce kuruluşu Avrupa Politika Merkezi’nde savunma uzmanı Chris Kremidas-Courtney, DW’ye verdiği demeçte, “Ukrayna’da gördüğümüz türden insansız hava araçlarının her biri 10.000 ila 30.000 Avro arasında bir maliyete sahip. Milyonlarca dolarlık füzelerle onları vurursanız, kaynaklarınız hızla tükenir,” dedi. “Bu, bir raptiye alıp duvara çakmak gibi.”
Kremidas-Courtney, Avrupalı NATO ülkelerinin, maliyetinin çok daha azına insansız hava araçlarını durdurabilecek daha verimli ve modern savunma teknolojilerine yatırım yapması gerektiğini söylüyor. Örnek olarak İsveç yapımı Nimbrix insansız hava aracı savar füzelerini gösteriyor. Aksi takdirde, sorunlu bir “maliyet asimetrisi” ortaya çıkar diyor.
Avrupa’da bir drone duvarı mı?
Hava sahalarına defalarca Rus füze saldırıları düzenleyen Baltık ülkeleri ile Polonya ve Finlandiya, yıllardır koordineli insansız hava aracı savunmasının güçlendirilmesi için çabalıyor. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Birliğin Durumu konuşmasında buna “insansız hava aracı duvarı” adını vermişti.
AB Komisyonu, Ukrayna’nın bilgi birikiminin önemli rol oynayacağı, 6 milyar avro değerinde insansız hava aracı (İHA) üretimine yönelik ortak bir proje duyurdu.
Brüksel’deki Avrupa Reform Merkezi (CER) düşünce kuruluşunun müdür yardımcısı Ian Bond, “Ukraynalılardan ders almalıyız,” diyor. “Rus insansız hava araçlarını düşürmede oldukça başarılı oldular. Eğer bunu yapacak teknolojiye sahiplerse, onu edinip kopyalamamız gerekiyor.”
NATO’dan Putin’e mesaj: Cevap vereceğiz
NATO Askeri Komitesi eski başkanı Amiral Rob Bauer, DW’ye verdiği röportajda, NATO’nun böyle yeni bir insansız hava aracı savunma teknolojisini geniş çapta uygulamaya koymasının büyük bir zorluk olacağını söyledi.
Bauer, Avrupa’nın yeni donanıma yatırım yapmanın yanı sıra Rusya’ya karşı da yeni bir bakış açısı geliştirmesi gerektiğini söylüyor:
“Halkı bilgilendirmemiz ve insanların bir tehdit olduğunu kabul etmesi gerekiyor.”
Kremlin ise NATO’nun Rusya ile savaş halinde olduğunu ısrarla vurguluyor; NATO ise bu iddiayı sürekli reddediyor. Ancak Amiral Bauer’e göre ittifak “barış ve savaş arasında gri bir bölgede” ve yüksek alarmda:
“Bu, Sayın Putin’e çok önemli bir mesaj gönderiyor: NATO ne olursa olsun karşılık verecek.”
Bauer, Müttefiklerin savunma önlemlerinin Polonya üzerinde insansız hava araçlarının düşürülmesiyle etkili olduğunu düşünüyor . DW’ye verdiği demeçte, “Sınavı geçtik, ancak bu yeni tehditlerle başa çıkmada daha da iyi olmamız gerekiyor.” dedi.
NATO, daha fazla İHA saldırısını önleyebilir mi?
CER’den Ian Bond, NATO’nun mevcut insansız hava aracı savunma yetenekleri konusunda şüpheleri olduğunu belirtiyor. DW’ye verdiği demeçte, “NATO’nun insansız hava araçlarını düşürmeye hazır olmadığı izlenimi edinildi. İttifakın bu konuda önemli ölçüde gelişmesi gerekiyor” dedi.
Bond, NATO’nun daha kararlı davranması ve güvenli olduğunda Rus İHA’larını düşürmesi gerektiğini söylüyor; hatta batı Ukrayna üzerinde uçuyor olsalar bile . NATO üyesi devletler şimdiye kadar birçok durumda bunu yapmaktan kaçındı.
Litvanya, Temmuz ayında iki Rus insansız hava aracının hava sahasına girdiğini, ancak onları düşürmediğini bildirdi. Litvanya medyasında yer alan bir askeri açıklamaya göre, bu tür önlemler yalnızca olağanüstü durumlarda alınacaktı. Olayın ardından Litvanya, NATO’dan hava savunmasını güçlendirmesini istedi.
Romanya, kısa süre önce hava sahasına girip rotasını değiştirerek Ukrayna’ya yönelen bir Rus insansız hava aracına karşı aktif bir önlem almadı. Romanya Savunma Bakanlığı’na göre, insansız hava aracını tespit eden Romanya Hava Kuvvetleri pilotları, olası riskleri değerlendirerek ateş açmamaya karar verdi.
Bond, Moskova’nın bu tür eylemsizliği cesaret verici bir işaret olarak algılayabileceği ve insansız hava araçlarının Ukrayna’daki hedeflere saldırabileceği uyarısında bulunuyor.
Sivil koruma önlemleri iyileştirilmeli
NATO hava sahasının savunulması için insansız hava araçlarının engellenmesi hayati önem taşısa da uzmanlar, hükümetlerin hava saldırısı uyarı uygulamaları ve sığınak kapasitesinin artırılması gibi önlemleri de göz önünde bulundurması gerektiğine inanıyor.
Savunma analisti Ian Bond, DW’ye verdiği demeçte, “Bu korkutucu bir adım, ancak aşırı olduğunu düşünmüyorum,” dedi. Bond, Rusya’nın, Ukrayna’nın Batılı müttefiklerinin kendi savunma kapasitelerini ve Ukrayna’ya desteklerini önemli ölçüde artırmamaları halinde onları sınamaya devam edeceğine inanıyor.
Kremidas-Courtney de şu değerlendirmeyi paylaşıyor: “Rusya’nın bunu her birkaç haftada bir tekrar denemesini beklemeliyiz, ta ki onları caydıracak bir bedel ödeyene kadar.”
NATO, Doğu Nöbetçisi Harekatı ile tam da bunu hedefliyor.
/DW/
