IQAir adlı izleme grubuna göre Chiang Mai, dünyanın en kirli şehirleri arasında yer alıyor…
Tirayut Wongsantisuk ve eşi, bölgenin serin havası ve yemyeşil doğasının cazibesine kapılarak 2010’lu yıllarda Chiang Mai’ye taşındılar.
Ancak Tayland şehrinde, özellikle yılın bu zamanlarında hava kalitesinin kötüleşmesi, çocuklarının iyiliği için taşınmayı düşünmelerine yol açtı.
Kızlarından ikisi sık sık burun kanaması geçiriyor. 41 yaşındaki Tirayut BBC’ye verdiği demeçte, “Belki de bu süreçte taşınmalıyız diye düşünüyorum… çünkü çocuğumuza kötü bir şey olursa, sonsuza kadar kendimizi çok kötü hissedeceğiz” dedi.
BBC’den Kelly Ng ve Paweena Ninbut’un haberine göre geçtiğimiz hafta Tayland’ın kuzeyindeki bazı bölgeleri şiddetli yangınlardan çıkan duman kapladı ve IQAir adlı izleme grubuna göre Chiang Mai, dünyanın en kirli şehirleri arasında yer aldı.
BBC Thai ekibi Chiang Mai’deki Tirayut ve diğer aileleri ziyaret ettiğinde, ufukta kalın bir sis tabakası asılıydı ve bir zamanlar dağlık olan manzaraları örtüyordu. Havada sürekli bir yanık kokusu vardı.
Uydu verileri, Salı günü Tayland genelinde, çoğunlukla ormanlık alanlarda olmak üzere, rekor sayıda 4.750 sıcak nokta tespit edildiğini gösterdi.
Çarşamba sabahı itibarıyla, Chiang Mai’nin PM2.5 seviyesi (2,5 mikrometreden küçük, tehlikeli parçacıkların konsantrasyonunu ifade eder) “çok sağlıksız” olarak sınıflandırıldı.
Kasım ile Mart ayları arası, bölgede yangın mevsiminin en yoğun olduğu dönemdir ; çiftçiler yeni tohumlar ekilmeden önce tarlalarını yakarlar. Bunlara ek olarak, ormanlarda ve tarım arazilerinde kuraklık nedeniyle doğal olarak çıkan orman yangınları da ekleniyor.
Yerel medyada yer alan fotoğraflarda dağların alevler içinde kaldığı görülüyor ve yerel haber kuruluşu Khaosod’a göre bazı sakinler yangınları “yanardağ patlamasına” benzetiyor.
Bu haftanın başlarında yetkililer, yangın riski yüksek olan parkların kapatılması emrini verdi ve bu alanlara yangın çıkarmak amacıyla giren herkesin derhal tutuklanacağı konusunda uyardı.
Tayland’da, yasa dışı orman yakmaktan suçlu bulunanlar 20 yıla kadar hapis ve 2 milyon baht (61.100 dolar) para cezasıyla karşı karşıya kalıyor.
Puslu havaya maruz kalmak, göz kaşıntısı ve burun kanamasından kalp krizine kadar çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir.
Tirayut, altı yaşındaki en büyük kızının “burun kanaması, döküntü ve gözlerinde alerjik reaksiyon geçirdiğini, hatta göz kapaklarının şiştiğini” söylüyor.
Benjamas Jaiparkan, çocuklarını hava kalitesinin daha iyi olduğu komşu Phayao iline, akrabalarının yanına geçici olarak gönderdi. Ancak 35 yaşındaki kadın, Chiang Mai’den kalıcı olarak ayrılmayı düşünüyor.
Devlet okulunda öğretmenlik yapan Benjamas, özellikle geçen yıl burun kanaması geçirmeye başlayan dört yaşındaki oğlu için endişeleniyor.
“Onun için çok üzülüyorum çünkü ciğerlerinin daha ne kadar dayanabileceğini bilmiyorum,” diyor.
Yıllar boyunca Tayland’daki aktivistler ve yerel halk, kirliliğe karşı hükümetin harekete geçmesini talep etmek için davalar açtı.
Temmuz 2023’te Chiang Mai’de yaklaşık 1.700 kişi, eski Başbakan Prayut Chan-o-cha ve iki devlet kurumuna karşı, kuzeydeki kirliliği azaltma yetkilerini kullanmadıkları gerekçesiyle dava açtı. Davacılar, kirliliğin her birinin ömrünü yaklaşık beş yıl kısalttığını iddia ediyor.
Ocak 2024’te Chiang Mai’deki bir mahkeme, hükümete 90 gün içinde hava kalitesini iyileştirmek için acil bir plan hazırlama emri verdi.
Tehlikeli hava akımı Güneydoğu Asya’nın diğer bölgelerinde de insanları boğuyor; Malezya ve Endonezya’da son yedi yılın en fazla sayıda vakası görüldü.
/BBC News/
